Smreczyński Staw
| Smreczyński Staw | |
 |
|
| Państwo |  Polska |
| Powierzchnia | 0,75 ha |
| Głębokość • średnia • maksymalna |
1,8 m 5,3 m |
| Objętość | 13 540 m³ |
| Wysokość lustra | 1226 m n.p.m. |
| Rodzaj jeziora | morenowe |
|
Położenie na mapie Tatr
  Smreczyński Staw
|
|
| Na mapach: | |
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Smreczyński Staw – polodowcowe jezioro morenowe w polskich Tatrach Zachodnich[1]. Nazwa pochodzi od dawnej Hali Smreczyny[2].
Spis treści |
[edytuj] Opis stawu
Znajduje się u wylotu Doliny Pyszniańskiej i Hali Smreczyny, powyżej Doliny Kościeliskiej, na wysokości 1226 m n.p.m. Jezioro powstało w zagłębieniu między morenami dwóch lodowców[2]. Średnia głębokość wynosi 1,8 m, głębokość maksymalna 5,3 m, powierzchnia 0,75 ha, pojemność 13 540 m³. Przeźroczystość wody wynosi zaledwie 1,5-2 m[3].
Cały staw otoczony jest lasem, a ponad nim widoczne są szczyty: Smreczyński Wierch (2086 m n.p.m.), Kamienista (2126 m n.p.m.), Błyszcz (2158 m n.p.m.), zbocza Starorobociańskiego Wierchu (2178 m n.p.m.). Biegnie po nich granica polsko-słowacka. Blisko stawu znajdują się w lesie dwie zarastające polany: Wyżnia Smreczyńska Polana i Niżnia Smreczyńska Polana[4].
[edytuj] Przyroda
Od innych tatrzańskich jezior różni się wysokim rozwojem życia organicznego i występowaniem płazów; stwierdzono występowanie traszki górskiej i karpackiej, żaby trawnej. Jest to też jedno z nielicznych tatrzańskich jezior, które nie jest położone na dnie dzikiego kotła polodowcowego otoczonego stromymi ścianami, lecz na równinie w lesie[1]. Jego brzegi są bagniste, porośnięte roślinami bagiennymi. Kazimierz Wodzicki w 1850 tak pisze o Smreczyńskim Stawie: "woda brunatna i śmierdząca, pełna robactwa"[3].
Smreczyński Staw znajduje się na obszarze ochrony ścisłej "Pyszna, Tomanowa, Pisana". W wodzie obfity fitoplankton, a w nim głównie bruzdnice[3] oraz bardzo rzadki w Polsce słodkowodny krasnorost Batrachospermum[2]. Nad brzegami stawu rośnie czermień błotna – gatunek w Karpatach bardzo rzadki[5]. Często na stawie zatrzymują się na odpoczynek ptaki przelotne[3].
[edytuj] Smreczyński Staw w kulturze
Górale uważali dawniej, że jezioro to nie ma dna. Według legendy, gdy pewien gazda zaczął kopać rów odwadniający, by spuścić z niego wodę i zamienić go na łąkę, głos z wody ostrzegł go, że zatopi wszystkie miejscowości, aż do morza[3].
Smreczyński Staw był zwiedzany i podziwiany przez wielu znanych twórców. Malowali go m.in. Walery Eljasz-Radzikowski, Wojciech Gerson, Leon Wyczółkowski. Stefan Żeromski opisał go w II tomie Popiołów, a Seweryn Goszczyński w utworze Oda[3].
[edytuj] Szlak turystyczny
– czarny szlak turystyczny od krzyżówki z główną drogą biegnącą przez Dolinę Kościeliską, tuż poniżej schroniska PTTK na Hali Ornak. Trasa zaczyna się na wysokości 1106 m n.p.m. i prowadzi przez ścisły rezerwat przyrody: długość 1,2 km, różnica wysokości 120 m (pieszo 30 min do góry, z powrotem 25 min)[4].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
- ↑ 4,0 4,1 Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „WiT” s.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
