Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kaliningradzie

Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kaliningradzie
Sobór Krestowozdwiżeński, fasada
Państwo	Rosja
Miejscowość	Kaliningrad
Wyznanie	prawosławne
Kościół	Rosyjski Kościół Prawosławny
Wezwanie	Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Historia Data zakończenia budowy 1930-1933 (jako kościół ewangelicki) Aktualne przeznaczenie świątynia Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego Poprzednie wyznanie protestanckie / luterański
Dane świątyni Architekt Arthur Kickton Świątynia • materiał bud. • cegła
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kaliningradzie
Położenie na mapie Rosji Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kaliningradzie
54°42′20.6″N 20°31′22.1″E

Sobór Krestowozdwiżeński, widok z boku

Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kaliningradzie - dawny ewangelicki kościół św. Krzyża (niem. Kreuzkirche; ros. Kircha kresta; Krojckircha - Кирха креста, Кройцкирха), obecnie prawosławny sobór Podwyższenia Krzyża Świętego (ros. Крестовоздвиженский собор) przy ul. gen. Pawłowa 2 (ros. ул. генерала Павлова).

Świątynia znajduje się na wyspie rzecznej, do 1945 zwanej Lomse (obecnie Oktjabrski ostrow - Октябрьский остров), leżącej pomiędzy Starą i Nową Pregołą. O wyspę toczyło spór z Knipawą Stare Miasto Królewiec, które ostatecznie zwyciężyło. Miała służyć wyłącznie celom gospodarczym, jednak w czasach nowożytnych pojawiła się zabudowa mieszkalna. W 1896 wzniesiono nową synagogę.

Historia

Budowie kościoła ewangelickiego przeszkodził wybuch I wojny światowej. Został wzniesiony w latach 1930 - 1933 według projektu Arthura Kicktona z Berlina. Jest modernistyczną budowlą ceglaną, o klinkierowej elewacji, z okrągłą nawą z emporami i z fasadą flankowana dwiema ośmiobocznymi wieżami od zachodu. W ostrołukowej profilowanej niszy nad głównym wejściem umieszczono wielki krzyż wykonany z kadyńskiej majoliki. Świątynię połączono z domem parafialnym i plebanią.

Podczas II wojny światowej kościół został tylko nieznacznie uszkodzony (spłonął hełm wieży południowej), chociaż otaczająca zabudowa uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Służył jako warsztat samochodowy i fabryka przyborów do rybołówstwa, w tym czasie spłonął dach, a wnętrze uległo przeróbkom i całkowitej dewastacji. Zegar przeniesiono na wieżę dawnego kościoła Świętej Rodziny (Filharmonia). Budowla jest z daleka niewidoczna, gdyż otaczają ją wysokie bloki mieszkalne.

W 1989 przekazano gmach Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu, w 1991 r. została ustanowiona parafia eparchii smoleńsko-kaliningradzkiej. W latach 1991-1994 trwała odbudowa (proj. architekt Jurij Zabuga), z podziałem na cerkiew górną i pomocniczą dolną, św. Aleksandra Newskiego. W 2000 poświęcono bursztynowy ikonostas.

Bibliografia

• Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn, Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X
• Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
• Juri Iwanow, Königsberg und Umgebung, Dülmen, Laumann-Verl., 1994, ISBN 3-87466-185-7
• Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
• Baldur Köster, Königsberg. Architektur aus deutscher Zeit, Husum, Husum, 2000, ISBN 3-88042-923-5

Linki zewnętrzne

• Fotografie w Bildarchiv Ostsicht (de)