Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kaliningradzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego
sobór parafialny
Sobór Krestowozdwiżeński, fasada
Sobór Krestowozdwiżeński, fasada
Państwo  Rosja
Obwód  Obwód kaliningradzki
Miejscowość Coat of arms of Kaliningrad.svg Kaliningrad
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Wezwanie Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne 14/27 września
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Ziemia 54°42′20,6″N 20°31′22,1″E/54,705722 20,522806
Sobór Krestowozdwiżeński, widok z boku

Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kaliningradzie – dawny ewangelicki kościół św. Krzyża (niem. Kreuzkirche; ros. Kircha kresta; Krojckircha – Кирха креста, Кройцкирха), obecnie prawosławny sobór Podwyższenia Krzyża Świętego (ros. Крестовоздвиженский собор) przy ul. gen. Pawłowa 2 (ros. ул. генерала Павлова).

Świątynia znajduje się na wyspie rzecznej, do 1945 zwanej Lomse (obecnie Oktjabrski ostrow – Октябрьский остров), leżącej pomiędzy Starą i Nową Pregołą. O wyspę toczyło spór z Knipawą Stare Miasto Królewiec, które ostatecznie zwyciężyło. Miała służyć wyłącznie celom gospodarczym, jednak w czasach nowożytnych pojawiła się zabudowa mieszkalna. W 1896 wzniesiono nową synagogę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budowie kościoła ewangelickiego przeszkodził wybuch I wojny światowej. Został wzniesiony w latach 1930–1933 według projektu Arthura Kicktona z Berlina. Jest modernistyczną budowlą ceglaną, o klinkierowej elewacji, z okrągłą nawą z emporami i z fasadą flankowaną dwiema ośmiobocznymi wieżami od zachodu. W ostrołukowej profilowanej niszy nad głównym wejściem umieszczono wielki krzyż wykonany z kadyńskiej majoliki. Świątynię połączono z domem parafialnym i plebanią.

Podczas II wojny światowej kościół został tylko nieznacznie uszkodzony (spłonął hełm wieży południowej), chociaż otaczająca zabudowa uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Służył jako warsztat samochodowy i fabryka przyborów do rybołówstwa, w tym czasie spłonął dach, a wnętrze uległo przeróbkom i całkowitej dewastacji. Zegar przeniesiono na wieżę dawnego kościoła Świętej Rodziny (Filharmonia). Budowla jest z daleka niewidoczna, gdyż otaczają ją wysokie bloki mieszkalne.

W 1989 przekazano gmach Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu, w 1991 została ustanowiona parafia eparchii smoleńsko-kaliningradzkiej. W latach 1991–1994 trwała odbudowa (proj. architekt Jurij Zabuga), z podziałem na cerkiew górną i pomocniczą dolną, św. Aleksandra Newskiego. W 2000 poświęcono bursztynowy ikonostas.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn, Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
  • Juri Iwanow, Königsberg und Umgebung, Dülmen, Laumann-Verl., 1994, ISBN 3-87466-185-7
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
  • Baldur Köster, Königsberg. Architektur aus deutscher Zeit, Husum, Husum, 2000, ISBN 3-88042-923-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]