Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Sozialdemokratische Partei Deutschlands
Lider	Sigmar Gabriel
Data założenia	23 maja 1863
Adres siedziby	Willy-Brandt-Haus, D-10911 Berlin
Deklarowana ideologia polityczna	Socjaldemokracja
Deklarowane poglądy gospodarcze	Socjalliberalizm
Liczba członków	512.520 (31 grudnia 2009)
Członkostwo międzynarodowe	Międzynarodówka Socjalistyczna
Europejska Grupa Parlamentarna	PES
Młodzieżówka	Jusos
Barwy	czerwień
Obecni posłowie	146 (23,5%)
http://www.spd.de

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec, (niem. SPD – Sozialdemokratische Partei Deutschlands) – najstarsza niemiecka partia polityczna wśród obecnie istniejących oraz jedna z najstarszych i największych partii politycznych na świecie, obchodziła w 2003 r. swoją 140. rocznicę powstania. Z liczbą ponad 500 000 członków stanowi najliczniejszą partię współczesnych Niemiec. Założona w 1863 r., do 1891 pod nazwą Socjalistyczna Partia Robotnicza (SAP). Założenia i program polityczny oparte są na ideałach socjaldemokratycznych i neoliberalnych (szczególnie za rządów kanclerza Gerharda Schrödera). Członkowie partii, którzy nie ukończyli 35. roku życia skupiają się w organizacji Jusos (Jungsozialisten in der SPD).

Profil partii

Program

Willy-Brandt-Haus, siedziba SPD w Berlinie

Aktualny program partii SPD został przyjęty w Hamburgu w 2007 roku i nazwany od tego miejsca programem hamburskim. Jako najstarsza niemiecka partia polityczna skupiająca wokół siebie robotników, odwołuje się także do założeń z Bad Godesberg (program godesberski) z 1959 roku.

Obecnie SPD znajduje się w opozycji do rządzącej koalicji CDU-FDP.

Jak każda partia o poglądach socjaldemokratycznych, jednym z najważniejszych założeń programowych SPD jest sprawiedliwość społeczna. Partia zakłada, że gospodarka narodowa powinna być wzmacniana przez państwo, a jej dobra powinny być sprawiedliwie rozdzielane, co przyczyni się do wzrostu zamożności całego społeczeństwa.

Były kanclerz z SPD Gerhard Schröder, w 2003 roku przedstawił społeczeństwu niemieckiemu plan reform gospodarczo-społecznych nazwanych Agenda 2010.

Agenda 2010 obejmuje cięcia w sferze bezpieczeństwa socjalnego (opieka zdrowotna, zasiłki dla bezrobotnych, system emerytalny), obniżkę podatków i zmniejszenie regulacji prawa pracy. Po wyborach w 2002 roku SPD zaczęła tracić poparcie. Agenda 2010, która zaczęła się jako program trzeciej drogi (wspólny projekt z Tonym Blairem i Billem Clintonem) stała się w oczach społeczeństwa procesem likwidacji państwa opiekuńczego.

Równouprawnienie w partii

W celu wyrównania szans kobietom i mężczyznom w partii, w 1988 roku swoją działalność zapoczątkowała tak zwana Grupa Płciowa, która przewiduje zakończenie swoich prac w 2017 r. Grupa ta zapowiedziała, że wszystkie oficjalne stanowiska partyjne oraz mandaty w parlamencie muszą być porozdzielane równo, po 50% dla każdej płci.

Podobną grupę utworzyła młodzieżówka SPD – Jusos. Zgodnie z rozporządzeniami Jusos, 10% mandatów w Bundestagu powinno być zarezerwowane dla młodszych członków partii, którzy nie ukończyli jeszcze 35 lat. Propozycja ta nie została przyjęta przez kongres partii.

Członkostwo

Obecnie (dane na koniec września 2007) Socjaldemokratyczna Partia Niemiec ma 545 223 członków. Ta liczba pokazuje, że SPD stanowi najsilniejszą partię obywatelską w Niemczech, przed Unią Chrześcijańsko-Demokratyczną (CDU) i Unią Chrześcijańsko-Społeczną (CSU). Członkiem SPD może zostać każdy, kto ukończył 14. rok życia i zadeklaruje swoje poparcie dla partii (nie może być członkiem żadnej innej partii politycznej). Oznacza to, że członkiem partii może zostać zarówno Niemiec, jak i obcokrajowiec, mieszkający w Niemczech. 43% członków SPD ma więcej niż 60 lat, 8% jest młodszych niż 35 lat. Trzy czwarte członków to mężczyźni. Blisko połowę stanowili pracownicy i robotnicy, 12% gospodynie domowe lub gospodarze, 11% – urzędnicy.

Struktura i działacze

Ten artykuł jest częścią serii Polityka Niemiec    Prawo Konstytucja System prawny Władza wykonawcza Prezydent federalny Joachim Gauck Kanclerz federalny Angela Merkel Rząd federalny Niemiec Rząd Angeli Merkel Władza ustawodawcza Bundestag Przewodniczący: Norbert Lammert Bundesrat Przewodniczący: Horst Seehofer Władza sądownicza Federalny Trybunał Sprawiedliwości Przewodniczący: Klaus Tolksdorf Federalny Trybunał Konstytucyjny Przewodniczący: Andreas Voßkuhle Federalny Sąd Administracyjny Przewodnicząca: Marion Eckertz-Höfer Federalny Sąd Pracy Przewodnicząca: Ingrid Schmidt Federalny Trybunał Finansowy Podział terytorialny Kraje związkowe Niemiec Partie polityczne Partie polityczne Niemiec CDU CSU SPD FDP Die Linke Związek 90/Zieloni Wybory Wybory po 1990 r. parlamentarne: 1990 1994 1998 2002 2005 2009 2013 prezydenckie: 2009 2010 2012 europejskie: 2004 2009

Aktualne prezydium SPD

• Przewodniczący: Sigmar Gabriel (od 2009)
• Zastępcy: Hannelore Kraft, Peer Steinbrück, Andrea Nahles (od 2007)
• Sekretarz Generalny: Hubertus Heil (od 2005)
• Skarbnik: Barbara Hendricks

Liderzy SPD przed I wojną światową

• August Bebel
• Wilhelm Liebknecht
• Karl Kautsky
• Eduard Bernstein
• Róża Luksemburg

Przewodniczący SPD

W Cesarstwie Niemieckim oraz Republice Weimarskiej:

• August Bebel oraz Paul Singer, 1892-1911
• August Bebel oraz Hugo Haase, 1911-1913
• Friedrich Ebert oraz Hugo Haase, 1913-1917,
• Friedrich Ebert oraz Philipp Scheidemann, 1917-1919
• Otto Wels oraz Hermann Müller, 1919-1931, po 1922 również Arthur Crispien
• Otto Wels oraz Arthur Crispien, 1928-1931
• Otto Wels, Arthur Crispien oraz Hans Vogel, 1931-1933

Na wygnaniu:

• Otto Wels oraz Hans Vogel, 1933-1939
• Hans Vogel, 1939-1945

Po wojnie:

Otto Grotewohl – polityk SPD po wojnie

• Otto Grotewohl przewodniczący Komitetu Centralnego, przewodniczący SPD w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec, po połączeniu się z KPD, utworzyły partię SED w 1946.
• Kurt Schumacher, przewodniczący SPD w brytyjskiej strefie okupacyjnej Niemiec.

Przewodniczący w Niemczech Zachodnich:

• Kurt Schumacher, 1946-1952
• Erich Ollenhauer, 1952-1963
• Willy Brandt, 1964-1987
• Hans-Jochen Vogel, 1987-1991

Przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej w NRD:

• Ibrahim Böhme, 1989-1990
• Markus Meckel, 1990, połączona z SPD z Niemiec Zachodnich w październiku 1990

Od Zjednoczenia Niemiec:

• Hans-Jochen Vogel, 1990-1991
• Björn Engholm, 1991-1993
• Johannes Rau, 1993 (tymczasowo)
• Rudolf Scharping, 1993-1995
• Oskar Lafontaine, 1995-1999
• Gerhard Schröder, 1999-2004
• Franz Müntefering, 2004-2005
• Matthias Platzeck, 2005-2006
• Kurt Beck, 2006-2008
• Franz Müntefering, 2008-2009
• Sigmar Gabriel, od 2009

Kanclerze Niemiec z SPD

Przewodniczący SPD Kurt Beck i były prezydent Niemiec Johannes Rau

• Friedrich Ebert 1918
• Philipp Scheidemann 1919
• Gustav Bauer 1919-1920
• Hermann Müller 1920 oraz 1928-1930
• Willy Brandt 1969-1974
• Helmut Schmidt 1974-1982
• Gerhard Schröder 1998-2005

Prezydenci Federalni z SPD

• Friedrich Ebert 1919-1925
• Gustav Heinemann 1969-1974
• Johannes Rau 1999-2004

Historia partii

Pre-republika (1863-1918)

Partia za swój początek uznaje datę 23 maja 1863 wówczas to Ferdinand Lassalle założył w Lipsku Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein (ADAV, Powszechny Niemiecki Związek Robotniczy). W 1869 roku, August Bebel oraz Wilhelm Liebknecht wspólnie założyli Sozialdemokratische Arbeiterpartei (SDAP, Socjaldemokratyczną Partię Robotniczą), która w 1875 r. połączyła się wraz z ADAV w jedną organizację. W 1878 r. Otto von Bismarck, na podstawie ówcześnie stanowiącego antysocjalistycznego prawa, uznał organizacje za prorewolucyjne i antymonarchistyczne i nakazał ich delegalizacje, chociaż w 1890 r., zjednoczeni socjaldemokraci zostali ponownie zalegalizowani. Kandydaci socjaldemokratyczni mogli startować do parlamentu z list kandydatów niezależnych, pomimo delegalizacji ich partii. Kontynuowali swoją politykę w Bundestagu, stając się najsilniejszą frakcją parlamentarną już w 1912 roku (w Cesarstwie Niemieckim, parlamentarny balans sił nie miał wpływu na formułowanie się gabinetu rządowego). Jako reakcja na oskarżenia, na kongresie partii w Erfurcie w 1891 roku przyjęty został tak zwany program erfurcki, który w swoich założeniach był bardziej radykalny, aniżeli przyjęty w 1875 roku program gotajski. Zakładał on, iż podstawą nowo powstałej SPD będzie ideologia marksistowska, postulował również daleko idące reformy gospodarczo-polityczne (plan minimum) oraz zastąpienie kapitalizmu socjalizmem (plan maksimum). W późniejszych latach, program erfurcki stał się wzorcowym dla wielu partii socjaldemokratycznych na świecie. Partia rozwijała się coraz szybciej pod przywództwem nowego lidera, którym został Friedrich Ebert. W czasie rewolucji w 1918 roku, przywódca socjaldemokratów Ebert stanął po stronie Rzeszy przeciwko komunistom, dzięki czemu został wybrany na lidera rewolucyjnego rządu.

Republika Weimarska (1918-1933)

Narastał konflikt wewnątrzpartyjny. Opozycyjna wobec działań Rzeszy grupa socjaldemokratycznych polityków założyła tzw. Związek Spartakusa, który w 1917 roku przekształcił się w Niezależną Socjaldemokratyczną Partię Niemiec. W 1919 roku w parlamencie powstała nowa koalicja rządowa zwana koalicją weimarską. Skupiła ona wokół siebie oprócz Socjaldemokratycznej Partii Niemiec, również Partię Centrum oraz Niemiecką Partię Demokratyczną. Posiadała ona większość parlamentarną do wyborów z 1920 roku. W 1922 roku, po klęsce militarnej, jakiej doznały Niemcy, obie socjaldemokratyczne partie połączyły się, ponownie tworząc jedną SPD. Poprawiła się sytuacja polityczno-partyjna w Niemczech. SPD stałą się partią reformatorską w dziedzinach polityki socjalnej i prawa pracy. Na początku lat 30. XX w. doszło do wzrostu poparcia dla Adolfa Hitlera i jego partii – NSDAP. Ostatecznie 30 stycznia 1933, prezydent Paul von Hindenburg mianował Hitlera kanclerzem Niemiec. SPD była jedyną partią, która głosowała przeciwko nowemu kanclerzowi. Po wydaniu przez Hitlera dekretu po pożarze Reichstagu, który znosił wszystkie swobody konstytucyjne, parlament zatwierdził Akt Upoważniający, który nadawał dodatkowe upoważnienia dla niemieckiego rządu. 22 czerwca 1933, Hitler zakazał działalności SPD.

Okres nazizmu (1933-1945)

Jako jedyna partia w Reichstagu, która głosowała przeciwko przyjęciu przez parlament Aktu Upoważniającego wraz z Komunistyczną Partią Niemiec, SPD została zdelegalizowana latem 1933 roku przez niemiecki rząd nazistowski. Kilka dni później z rozkazu Hitlera, pozostałe partie demokratyczne same dokonały swojego rozwiązania. NSDAP stała się jedyną legalną partią polityczną w Niemczech. Wielu działaczy socjaldemokratycznych zostało osadzonych w nazistowskich obozach koncentracyjnych. Jako swoją pierwszą siedzibę na wygnaniu SPD wybrało Pragę.

Po zaanektowaniu części Czech w 1938 roku, partia na uchodźstwie przeniosła swoje władze do Paryża, a po ataku Hitlera na Francję w 1940 roku – do Londynu. Zaledwie w kilka dni po rozpoczęciu II wojny światowej we wrześniu 1939, SPD na uchodźstwie zadeklarowała swoje poparcie dla aliantów w walce przeciwko nazistowskiemu rządowi w Niemczech.

Działając na uchodźstwie podczas II wojny światowej partia przyjęła nazwę SoPaDe.

Po wojnie (1945-1949)

SPD została reaktywowana po zakończeniu II wojny światowej w 1946 roku i uznana za legalną partię we wszystkich czterech strefach okupacyjnych w podzielonych Niemczech. Ukształtowana pod wpływem swojego przewodniczącego – Kurta Schumachera, doktryna partii stawiała na pierwszym miejscu zjednoczenie Niemiec, zdecydowanie sprzeciwiała się zaakceptowaniu granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej, i w przeciwieństwie do Adenauerowskiej CDU, nie przewidywała zacieśniania stosunków z Zachodem, w szczególności pozostawała sceptyczna wobec niemieckiej obecności we Wspólnotach Europejskich oraz Sojuszu Północnoatlantyckim.

Socjaldemokraci w Niemieckiej Republice Demokratycznej (1949-1989)

W strefie radzieckiej, która w 1949 roku przekształciła się w Niemiecką Republikę Demokratyczną, SPD połączyła się z Komunistyczną Partią Niemiec tworząc w ten sposób Niemiecką Socjalistyczną Partię Jedności (SED) w 1946 roku, która niepodzielnie rządziła w NRD niemal do końca istnienia tego państwa. W czasie Jesieni Ludów i upadku systemu komunistycznego w 1989 roku, wschodnioniemiecka SPD na nowo ugruntowała się i odseparowała od partii komunistycznej (od 1989 roku jako Partia Socjaldemokratyczna), aby później zjednoczyć się z zachodnioniemiecką SPD.

W opozycji parlamentarnej (1949-1966)

W wyniku wyborów w 1949 roku w nowo powstałej Republice Federalnej Niemiec (Niemcy Zachodnie), SPD znalazła się w opozycji, chociaż wygrała wybory z wynikiem 29,2% poparcia. W takiej sytuacji SPD była aż do 1966 r., kiedy to koalicja ludowej CDU i liberalnej FDP straciła swoje poparcie i konieczne było utworzenie pierwszej powojennej Wielkiej Koalicji pomiędzy CDU i SPD.

W 1959 r. w Bad Godesberg, partia przyjęła nowy program polityczny nazwany programem godesberskim. W programie tym, SPD odrzuciła resztki marksistowskiej retoryki i przekształciła się w nowoczesną socjaldemokrację apelującą do różnych warstw społecznych. Czołowi politycy SPD w latach 60.: Herbert Wehner i Willy Brandt przewartościowali też politykę zagraniczną socjaldemokratów. Partia zaakceptowała istnienie państwa wschodnioniemieckiego, członkostwo RFN w NATO i opowiedziała się za zainicjowaniem współpracy z państwami obozu komunistycznego.

Pierwsza Wielka Koalicja (1966-1969)

Po raz pierwszy od 1928 roku, partia socjaldemokratyczna wprowadziła swoich członków do gabinetu niemieckiego. Kanclerzem federalnym i przywódcą koalicji został wówczas chadecki polityk Kurt Georg Kiesinger, natomiast stanowisko wicekanclerza i szefa dyplomacji przypadło politykowi partii mniejszej, jaką stanowiło wówczas SPD. Nominację otrzymał Willy Brandt. W czasie trzech lat Wielka Koalicja rozwiązała masę problemów gospodarczych pozostawionych po kanclerzu Erhardzie. W polityce zagranicznej SPD starała się skoncentrować na Wschodzie, wicekanclerz Brandt próbował nawiązywać kontakty polityczno-gospodarcze z państwami bloku socjalistycznego. Lata 1967-68 przeszyły do historii Niemiec, jako lata burzliwych demonstracji i protestów, przede wszystkim studentów i uczniów szkół wyższych. System edukacji na uczelniach wyższych był przestarzały i autorytarny. Państwowe uniwersytety nie były w stanie pomieścić wszystkich chętnych. Rozpisane na 1969 rok wybory dały sukces Socjaldemokratycznej Partii Niemiec.

Rządy socjaldemokratów - Brandt i Schmidt (1969-1982)

Willy Brandt i Richard Nixon

Z wynikiem 42,7% głosów poparcia, SPD zwyciężyła wybory z 1969 r. i była w stanie utworzyć koalicję wyborczą z Wolną Partią Demokratyczną (FDP). Na czele tak powstałego rządu i koalicji socjalliberalnej stanął były wicekanclerz Willy Brandt. Partia początkowo gotowa do przeprowadzania wielkich reform gospodarczych szybko podupadła na duchu dzięki spadającym sondażom poparcia. Na początku pierwszej kadencji, błyskawicznie uzyskała poparcia związków zawodowych, co było oznaką zaufania pracodawców do nowej ekipy rządzącej. W tym czasie kanclerz Brandt zerwał z doktryną Hallsteina i kontynuował swoją politykę wschodnią (Ostpolitik), której zresztą towarzyszyło poparcie w społeczeństwie niemieckim. 12 grudnia 1970 zawarł układ o normalizacji stosunków między RFN a Związkiem Radzieckim (wyrzeczenie się siły oraz uznanie granic państw europejskich) oraz 7 grudnia z Polską Ludową (uznana została zachodnia granica Polski). 21 grudnia 1972 rząd Brandta uznał istnienie Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Sytuację w 1973 roku na niekorzyść SPD zmienił kryzys gospodarczy wywołany polityką naftową państw arabskich i niemieckimi trudnościami energetycznymi. Gdy w 1974 roku ujawniona została afera szpiegowska, w której główną rolę odgrywał osobisty sekretarz kanclerza Willego Brandta – sam szef rządu ustąpił ze stanowiska. Partia delegowała na urząd kanclerski Helmuta Schmidta.

Jimmy Carter i Helmut Schmidt

Stary rząd z nowym przywódcą socjaldemokratycznym nie potrafił sobie poradzić z borykającymi się problemami. Schmidt poradził sobie jednak z przestępczością, powołał do życia specjalne jednostki antyterrorystyczne oraz zaostrzył kary zawarte w kodeksie karnym i postępowania karnego. Rząd SPD/FDP popełnił jednak liczne błędy, na które odpowiedzią były zmasowane strajki, demonstracje i manifestacje, przede wszystkim inteligencji.

Jednocześnie rząd wprowadzał w życie szereg ustaw prorodzinnych i prosocjalnych: zmieniono system emerytalno-rentowy, przeprowadzono reformy prawa małżeńskiego, młodocianych oraz reformy edukacji i szkolnictwa. Sytuacja gospodarczo-finansowa w dalszym ciągu się pogarszała, co doprowadziło do zerwania przed FDP koalicji i zawarcia sojuszu z chadecką CDU. Odwołano kanclerza Schmidta, a parlament zatwierdził kandydata CDU – Helmuta Kohla na jego stanowisko.

Ponowna opozycja (1982-1998)

Kandydat SPD na kanclerza: H.J. Vogel

Po uchwaleniu wotum nieufności dla kanclerza Helmuta Schmidta, FDP wraz z Unią Chrześcijańsko-Demokratyczną wspólnie wystawiły kandydaturę Helmuta Kohla na stanowiska nowego szefa rządu. Po szesnastu latach (trzy lata w Wielkiej Koalicji) socjaldemokraci przeszli do opozycji.

W kolejnych wyborach do Bundestagu w 1983 i 1987 roku, partia wystawiła odpowiednio kandydatury Hansa-Jochena Vogela i Johannesa Raua na stanowisko kanclerza rządu federalnego, jednak bez pozytywnych rezultatów. W 1983 roku SPD zdobyła 38,2%, wygrywając co prawda wybory, jednak nie była w stanie stworzyć wspólnej większości z inną bliską jej partią. Natomiast w 1987 roku zdobyła 37%.

7 października 1989 w Schwante koło Berlina utworzona została Socjalistyczna Partia NRD (SDP), która odseparowała się od komunistycznej wschodnioniemieckiej partii SED. Na zjednoczonym konwencie partii w dniach 26-27 września 1990 SDP postanowiła przyłączyć się do zachodnioniemieckiej SPD. Dzięki temu, socjaldemokraci odzyskali swój grunt w państwie wschodnioniemieckim, które później zostało przyłączone do RFN. Wśród założycieli SDP byli między innymi: Angelika Barbe, Martin Gutzeit, Markus Meckel, Stephan Hilsberg oraz Ibrahim Böhme.

Do pierwszych po wojnie wyborów w zjednoczonych Niemczech w 990 roku, SPD szła z nowym liderem, którym był Oskar Lafontaine. Socjaldemokraci ponownie doznali przegranej, podobnie jak w 1994 roku, kiedy partią kierował Rudolf Scharping.

Koalicja czerwono-zielona - Schröder (1998-2005)

Gerhard Schröder w Monachium, 2005

Kanclerz Schröder

W 1998 roku SPD wygrała wybory pod przewodnictwem Gerharda Schrödera i była w stanie utworzyć rząd z Partią Zielonych, po raz pierwszy od szesnastu lat. Wówczas w wyborach, SPD uzyskała 40,9% głosów poparcia. Dodatkowo silną władzę w Berlinie wspierały lokalne rządy w landach przemysłowych, w których koalicja SPD z innymi partiami stanowiła większość.

Oskar Lafontaine został wybrany przewodniczącym partii w listopadzie 1995 roku i był pewnym kandydatem na urząd kanclerza Niemiec w nadchodzących wyborach. lokalne wybory w Dolnej Saksonii, ponownie wygrał tamtejszy premier Gerhard Schröder. Po zwycięstwie wyborczym, Lafontaine został członkiem rządu kanclerza Schrödera w randze ministra finansów. Rywalizacja dwóch liderów partii wzmogła się w marcu 1999 r., kiedy to Lafontaine zrezygnował ze wszystkich funkcji rządowych i partyjnych. Pozostając początkowo milczącym na temat przyczyn rezygnacji, Laftontaine później zaczął krytykować neoliberalny i antysocjalny rząd kanclerza Schrödera. Po rezygnacji Lafontaine'a, kierownictwo partią objął Gerhard Schröder.

W kolejnych wyborach parlamentarnych we wrześniu 2002 roku SPD uzyskała wynik 38,5%, wyprzedzając koalicję CDU/CSU. Po raz drugi z rzędu była w stanie stworzyć rząd koalicyjny z Partią Zielonych. Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2004 roku były już dla SPD katastrofą, partia uzyskała w nich najgorszy wynik od czasu zakończenia II wojny światowej otrzymując zaledwie 21,5% poparcia. Wcześniej w tym samym roku, Gerhard Schröder zrzekł się stanowiska przewodniczącego SPD, a jego miejsce zajął Franz Müntefering. Kanclerz swoją dymisję tłumaczył skupieniem się na sprawach gospodarki federalnej, jednak uważa się, iż zmiana była konieczna ze względu na słabnące poparcie dla socjaldemokratów.

Od kilkunastu lat, liczba członków SPD malała. W 1976 roku ich liczba wynosiła ponad milion, w 1998 w roku wyborczego zwycięstwa SPD liczyła około 775 000 członków, a już w sierpniu 2003, kiedy poparcie zaczęło maleć liczba aktywistów SPD spadła do 663 000. W styczniu 2005 roku niektórzy członkowie SPD opuścili szeregi partii, aby przejść do nowo powstałej lewicowej partii Alternatywa Wyborcza Praca i Sprawiedliwość Społeczna (WASG) – opozycyjnej wobec SPD. W czerwcu do WASG przeszedł również były przewodniczący SPD Oskar Lafontaine. Stał się on sztandarową postacią partii w Nadrenii Północnej-Westfalii (później WASG oraz postkomunistyczna Partia Demokratycznego Socjalizmu połączyły się tworząc lewicową partię Die Linkspartei.). Ta sytuacja spowodowała presję na SPD, w celu zmiany swojego socjaldemokratycznego image.

W kwietniu 2005 roku, przewodniczący partii Franz Müntefering publicznie skrytykował nadmierne oszczędzanie i zaapelował o wzrost wydatków publicznych na kształcenie i badania naukowe, czemu ostro sprzeciwił się federalny minister finansów Hans Eichel. Müntefering w tym samym rozpoczął narodową debatę na temat wydatków i budżetu Niemiec, w której głos zabrała również opozycja.

W wyborach parlamentarnych w 2005 roku, SPD uzyskała 34,2% głosów, zaledwie 1% mniej od koalicji konserwatywnej CDU/CSU. Największą stratę SPD zanotowała w krajach związkowych wschodnioniemieckich, gdzie część elektoratu oddała głos na nową partię lewicy Die Linkspartei. Schröder pomimo niechęci podał się do dymisji i usunął się z życia politycznego. Po długich i kłopotliwych negocjacjach SPD zawarła koalicję wyborczą z połączonymi siłami CDU/CSU tworząc drugą Wielką Koalicję po II wojnie światowej.

Druga Wielka Koalicja (2005-2009)

Franz Müntefering – wicekanclerz i minister pracy

W rządzie niemieckim 2005-2009, SPD pełniło rolę mniejszego partnera w Wielkiej Koalicji, której przewodził sojusz partii ludowo-chadeckich CDU/CSU pod kierownictwem kanclerz Angeli Merkel i wicekanclerzem Franzem Münteferingiem. W gabinecie Merkel, SPD otrzymała osiem ministerstw, w tym między innymi stanowisko ministra spraw zagranicznych, finansów i sprawiedliwości (zobacz Rząd Angeli Merkel).

Müntefering pozostał na stanowisku wicekanclerza, pomimo swojej rezygnacji z funkcji przewodniczącego partii SPD. Jego miejsce zajął wówczas premier kraju związkowego Brandenburgia Matthias Platzeck. Decyzja Münteferinga została ogłoszona po wyborze Andrei Nahles z lewicowego skrzydła partii na stanowisko sekretarza generalnego partii, pomimo startu w wyborach kandydata zgłoszonego przez Münteferinga. 10 kwietnia 2006 Matthias Platzeck zgłosił swoją rezygnację ze stanowiska przewodniczącego. Oficjalnym powodem dymisji był stan zdrowia lidera partii (zapowiedz swojej rezygnacji Platzeck ogłosił już w marcu 2006 roku). Tymczasowe kierownictwo partią do 14 maja 2006 objął Kurt Beck – premier kraju związkowego Nadrenia-Palatynat. 14 maja]] 2006 na konwencie partyjnym SPD Beck został oficjalnie wybrany nowym przewodniczącym partii. Zrezygnował z funkcji 7 września 2008 roku.

W opozycji (od 2009)

W wyborach parlamentarnych, które odbyły się 27 września 2009 roku, SPD uzyskało 23,0% głosów. Możliwa zatem stała się koalicja CDU/CSU z liberalną FDP. Lider partii Franz Müntefering zapowiedział złożenie dymisji na kongresie partii w listopadzie 2009 roku. Na jego następcę wybrano byłego federalnego ministra środowiska Sigmara Gabriela, natomiast sekretarzem generalnym została była zastępczyni przewodniczącego partii Andrea Nahles. Do dymisji podali się również zastępcy przewodniczącego partii: były minister obrony narodowej Peer Steinbrück oraz Frank-Walter Steinmeier, który dwa dni po wyborach objął stanowisko przewodniczącego frakcji SPD w Bundestagu.

W kolejnych latach SPD zwyciężyła w kilku lokalnych wyborach. W Nadrenii Północnej-Westtfalii oraz w Hamburgu rządy objęli Hannelore Kraft oraz Olaf Scholz zastępując polityków CDU. W Badenii-Wirtembergii SPD wraz z partią Zielonych odsunęli rządzących od 1953 roku chadeków.

Wyniki SPD w wyborach federalnych

Wyniki wyborów federalnych
Rok	Liczba głosów	% głosów	Mandaty	Kandydat na kanclerza
1949	6.934.975	29,2%	131	Kurt Schumacher
1953	7.944.943	28,8%	151	Erich Ollenhauer
1957	9.495.571	31,8%	169	Erich Ollenhauer
1961	11.427.355	36,2%	190	Willy Brandt
1965	12.813.186	39,3%	202	Willy Brandt
1969	14.065.716	42,7%	224	Willy Brandt
1972	17.175.169	45,8%	230	Willy Brandt
1976	16.099.019	42,6%	214	Helmut Schmidt
1980	16.260.677	42,9%	218	Helmut Schmidt
1983	14.865.807	38,2%	193	Hans-Jochen Vogel
1987	14.025.763	37,0%	186	Johannes Rau
1990	15.545.366	33,5%	239	Oskar Lafontaine
1994	17.140.354	36,4%	252	Rudolf Scharping
1998	20.181.269	40,9%	298	Gerhard Schröder
2002	18.488.668	38,5%	251	Gerhard Schröder
2005	16.194.665	34,2%	222	Gerhard Schröder
2009	9.990.488	23,0%	146	Frank-Walter Steinmeier

Prominentni członkowie

Socjaldemokratyczni ministrowie w ostatnim rządzie

Imię i nazwisko	Resort/ministerstwo	Od/Do
Sigmar Gabriel	Minister Ochrony Środowiska Naturalnego i Energii Jądrowej	2005-2009
Olaf Scholz	Minister Pracy i Opieki Społecznej	2007-2009
Ulla Schmidt	Minister Zdrowia i Spraw Socjalnych	2001-2009
Peer Steinbrück	Minister Finansów Federalnych	2005-2009
Frank Walter Steinmeier	Minister Spraw Zagranicznych	2005-2009 oraz Wicekanclerz (2007-2009)
Wolfgang Tiefensee	Minister Transportu, Budownictwa i Rozwoju Regionalnego	2005-2009
Heidemarie Wieczorek-Zeul	Minister Współpracy Gospodarczej i Rozwoju	1998-2009
Brigitte Zypries	Minister Sprawiedliwości	2002-2009

Komisarze Europejscy

Imię i nazwisko	Resort	Od:do
Günter Verheugen	Komisarz Europejski ds. Rozszerzenia Unii Europejskiej	1999-2004
Günter Verheugen	Komisarz Europejski ds. Przemysłu i Przedsiębiorczości oraz Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej	2004

Inni współcześni politycy SPD

• Kurt Beck, premier kraju związkowego Nadrenia-Palatynat (od 1994) oraz przewodniczący SPD (2006-2008)
• Björn Böhning, przewodniczący Jusos (2004-2007)
• Andreas von Bülow, minister (1980-1982)
• Herta Däubler-Gmelin, minister (1998-2002)
• Klaus von Dohnanyi, minister (1972-1974), burmistrz Hamburga (1981-1988)
• Horst Ehmke, minister (1969-1974)
• Björn Engholm, minister (1981-1982), premier kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn (1988-1993), przewodniczący SPD (1991-1993)
• Erhard Eppler, minister (1968-1974)
• Jutta Limbach, przewodnicząca Federalnego Trybunału Konstytucyjnego 1994-2002
• Andrea Nahles, przewodnicząca Jusos (1995-1999), członkini prezydium SPD (od 2003), wiceprzewodnicząca SPD (od 2007)
• Matthias Platzeck, premier kraju związkowego Brandenburgia (od 2002), przewodniczący SPD (2005-2006)
• Annemarie Renger, przewodnicząca Bundestagu (1972-1976)
• Harald Ringstorff, premier kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie (od 1998)
• Gerhard Schröder, kanclerz Republiki Federalnej 1998-2005
• Henning Scherf, burmistrz Bremy (1995-2005)
• Helmut Schmidt, kanclerz Republiki Federalnej (1974-1982)
• Heide Simonis, premier kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn (1993-2005)
• Wolfgang Thierse, przewodniczący Bundestagu (1998-2005)
• Klaus Wowereit, burmistrz Berlina (od 2001)

Inni dawni politycy SPD

• Walter Arendt, minister (1969-1976)
• Gustav Bauer, kanclerz Rzeszy (1919/20)
• August Bebel, założyciel i członek prezydium SPD
• Eduard Bernstein, teoretyk partii
• Willy Brandt, kanclerz Republiki Federalnej (1969-1974)
• Max Brauer, nadburmistrz Altony (1924-1933), burmistrz Hamburga (1946-1953 oraz 1957-1960))
• Friedrich Ebert, prezydent Rzeszy (1919-1925)
• Peter Glotz, parlamentarzysta (1972-1977 oraz 1983-1996)
• Otto Grotewohl, premier Niemiec Wschodnich (1949-1964)
• Regine Hildebrandt, minister rządu NRD (1990) minister kraju związkowego Brandenburgia (1990-1999)
• Wilhelm Hoegner, premier Bawarii (1945-1946, 1954-1957)
• Wilhelm Kaisen, burmistrz Bremy (1945-1965)
• Karl Kautsky, teoretyk partii
• Heinz Kühn, premier Nadrenii Północnej-Westfalii (1966-1978)
• Lauritz Lauritzen, minister (1966-1974)
• Georg Leber, minister(1966-1978), wiceprzeowdniczący Bundestagu (1979-1983)
• Julius Leber, parlamentarzysta (1924-1933), członek ruchu oporu
• Wilhelm Leuschner, członek ruchu oporu
• Karl Liebknecht, parlamentarzysta (1912-1916), założyciel KPD (1919)
• Wilhelm Liebknecht, założyciel Niemieckiej Socjalistycznej Partii Pracy (1869)
• Paul Löbe, przewodniczący Reichstagu (1920-1924, 1925-1932)
• Carlo Mierendorff, parlamentarzysta (1930-1933), Widerstandskämpfer
• Gustav Noske, minister (1919/20)
• Róża Luksemburg, teoretyk partii, założycielka KPD (1919)
• Hermann Müller, kanclerz Rzeszy (1920, 1928-1930)
• Paul Nevermann, burmistrz Hamburga (1961-1965)
• Johannes Rau, premier Nadrenii Północnej-Westfalii, prezydent Republiki Federalnej
• Ernst Reuter, burmistrz Berlina (1948-1953)
• Philipp Scheidemann, premier Rzeszy Niemieckiej (1919)
• Karl Schiller, minister (1966-1972)
• Marie Schlei, minister (1976-1978)
• Carlo Schmid, minister (1966-1969)
• Louise Schroeder, nadburmistrz Berlina (1947/48)
• Käte Strobel, minister (1966-1972)
• Otto Wels, parlamentarzysta (1912-1933)
• Hans-Jürgen Wischnewski, minister (1966-1968), ehem. Bundesgeschäftsführer (1968-1972)
• Georg August Zinn, premier Hesji (1951-1969)

Poparcie

Wyniki w wyborach parlamentarnych

Wybory	Poparcie	Zmiana punktów procentowych	Mandaty (Bundestag)	Zmiana
1949	29,2%	-	131	-
1953	28,8%	0,4	151	20
1957	31,7%	2,9	169	18
1961	36,2%	4,5	190	21
1965	39,3%	3,1	202	12
1969	42,7%	3,4	224	22
1972	45,8%	3,1	230	6
1976	42,6%	3,2	214	16
1980	42,9%	0,3	218	4
1983	38,2%	4,7	193	25
1987	37%	1,2	186	7
1990	33,5%	3,5	239	53
1994	36,4%	2,9	252	13
1998	40,9%	4,5	295	43
2002	38,5%	2,4	251	47
2005	34,2%	4,3	222	29
2009	23%	11,2	146	76

Wyniki w wyborach do Parlamentu Europejskiego

Wybory	Poparcie	Zmiana punktów procentowych	Mandaty	Zmiana	L. miejsc dla Niemców
1979	40,8%	-	35	-	81
1984	37,4%	3,4	33	2	81
1989	37,32%	0,08	31	2	81
1994	?	?	?	?	99
1999	30,7%	?	33	?	99
2004	21,5%	9,2	23	10	99
2009	20,8%	0,7	23	-	99

Zobacz też

• Bundestag
• historia Niemiec
• lewica
• partie polityczne Niemiec
• socjaldemokracja
• socjalizm

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Sozialdemokratische Partei Deutschlands (niem.)
• Oficjalna strona frakcji SPD w Bundestagu (niem.)
• Oficjalna strona siedziby partii Willy-Brandt-Haus (niem.)
• Historia socjaldemokracji (niem.)
• Aktualna polityka SPD