Sojusz Satchō

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Samuraje z Satsumy, członkowie Sojuszu Satchō, walczący po stronie sił cesarskich w czasie wojny boshin. Fotografia wykonana przez Felice Beato.

Sojusz Satsuma-Chōshū (jap. 薩摩長州同盟 Satsuma-Chōshū dōmei?) lub Sojusz Satchō był sojuszem militarnym między hanami (domenami feudalnymi) Satsuma i Chōshū zawartym w 1866 w celu połączenia ich wysiłków w obaleniu siogunatu Tokugawów w Japonii.

Nazwa Satchō (jap. 薩長?) jest skrótem łączącym nazwy obu hanów: Satsumy (obecnie prefektura Kagoshima) i Chōshū (obecnie prefektura Yamaguchi), należących do najsilniejszych hanów tozama w Japonii okresu Edo. Współdziałanie tych dwóch hanów było decydującym czynnikiem, który doprowadził do Restauracji Meiji.

Droga do sojuszu[edytuj | edytuj kod]

Wkrótce po przybyciu do Japonii "czarnych okrętów" komodora Perry'ego, co zakończyło izolacje Japonii, część hanów zaczęła udzielać się na arenie polityki narodowej (przed 1854 było to nie do pomyślenia, szczególnie w przypadku hanów tozama). Do najbardziej aktywnych należały Satsuma i Chōshū, konkurujące ze sobą o wpływy na dynamicznie zmieniającej się scenie. W latach 60. Satsuma skłaniała się ku bardziej umiarkowanej pozycji, będąc jednym z największych orędowników polityki kōbugattai ("sojusz Dworu i Obozu" - polityka współpracy między siogunatem i dworem cesarskim), podczas gdy Chōshū szybko stało się centrum ruchu sonnō jōi (jap. 尊皇攘夷 Czcić Cesarza, wypędzić barbarzyńców?), który żądał dużo większych ustępstw ze strony sioguna [1].

Wydarzenia lat 1863 i 1864 (przewrót Satsumy i Aizu w Kioto, nieudana próba kontr-przewrotu oraz bombardowanie Shimonoseki przez mocarstwa zachodnie) doprowadziły do zmiany dominującej polityki w Chōshū z sonnō jōi na tōbaku ("obalić siogunat").[2] Z kolei działania podjęte przez siogunat po pozornym sukcesie pierwszej ekspedycji przeciwko Chōshū w 1864, mające na celu przywrócenie mu pełnej kontroli nad krajem, jasno wykazały jałowość polityki kōbugattai i spowodowały zajęcie przez Satsumę pozycji przeciwnej rządom bakufu (siogunatu). Jednakże wrogość między dwoma hanami stanowiła przeszkodę w ich zbliżeniu. Stało się ono możliwe dzięki wysiłkom dwóch samurajów z Tosy, Shintarō Nakaoki (współpracującego z ekstremistami z Chōshū) oraz Ryōmy Sakamoto (pozostającego w stałym kontakcie z Satsumą). Za namową Sakamoto, Satsuma potwierdziło swoje intencje pośrednicząc w zakupie nowoczesnej broni przez Chōshū, które przygotowywało się do odparcia armii sioguna (tzw. druga ekspedycja przeciwko Chōshū). W styczniu 1866 doszło do spotkania przedstawicieli obu hanów w rezydencji Satsumy w Kioto. Najważniejsi przedstawiciele biorący udział w rozmowach to: Toshimichi Ōkubo, Tatewaki Komatsu i Takamori Saigō z Satsumy oraz Kōin Kido i Yajirō Shinagawa z Chōshū. Przy znacznej pomocy Sakamoto, porozumienie zostało ostatecznie zawarte 21 stycznia.[3]

Treść porozumienia[edytuj | edytuj kod]

Porozumienie zawarte 21-01-1866[4] zawierało sześć punktów, mających uwzględnić wszystkie możliwe warianty rozwoju sytuacji:

  1. Jeżeli bakufu rozpocznie wojnę z Chōshū, Satsuma wyśle swoje siły, aby zabezpieczyć Kioto.
  2. Jeżeli Chōshū wygra wojnę, Satsuma podejmie się mediacji na jego rzecz na dworze cesarskim.
  3. Jeżeli Chōshū będzie wydawało się przegrywać wojnę, wówczas, ponieważ porażka nie nastąpi szybko, Satsuma zrobi w pozostałym czasie wszystko, co będzie możliwe na jego rzecz.
  4. Jeżeli wojny nie będzie, Satsuma podejmie się mediacji na rzecz Chōshū na dworze cesarskim.
  5. Jeżeli Satsuma będzie całkowiecie niezdolne do mediacji z powodu przeciwdziałania bakufu, Aizu lub Kuwany, wówczas rozpocznie wojnę z bakufu.
  6. Po uzyskaniu przebaczenia na dworze cesarskim Chōshū będzie wspólnie z Satsumą pracowało dla chwały cesarskiego kraju.[5]

Konsekwencje[edytuj | edytuj kod]

Sojusz był istotnym czynnikiem umożliwiającym Chōshū powstrzymanie ekspedycji karnej siogunatu, do której ostatecznie doszło latem 1866. Dzięki nowoczesnej broni zakupionej w Nagasaki z pomocą Satsumy, siły Chōshū odniosły wówczas zdecydowane zwycięstwo. W czasie wojny boshin w latach 1867-1868, armia cesarska, która ostatecznie doprowadziła do obalenia siogunatu, składała się głównie z sił sojuszu Satchō. Po przeprowadzeniu restauracji rząd Meiji został zdominowany przez ludzi pochodzących z Chōshū i Satsumy.[6]

Przypisy

  1. Craig,Chōshū in the Meiji restoration, s.311
  2. Craig, Chōshū in the Meiji restoration, s.235
  3. Craig,Chōshū in the Meiji restoration, s.313-318
  4. 21. dzień 1. miesiąca według kalendarza księżycowego
  5. Craig, Chōshū in the Meiji restoration, s.318
  6. Jansen, The Making of Modern Japan, s. 396

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Albert M. Craig: Chōshū in the Meiji restoration. Lanham, Md.: Lexington Books, 2000. ISBN 0-7391-0193-5.
  • Andrew Gordon: A Modern History of Japan: From Tokugawa Times to the Present. Oxford University Press, 2003. ISBN 0195110617.
  • Marius B. Jansen: The Making of Modern Japan. Belknap Press, 2000. ISBN 0674009916.
  • Mark Ravina: Ostatni samuraj. Warszawa: Amber, 2004. ISBN 83-241-1774-1.