Sokolik czerwonooki
| Sokolik czerwonooki | |
| Polihierax semitorquatus[1] | |
| (Smith, 1836) | |
 Samiec w Parku Narodowym Buffalo Springs, Kenia |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | sokołowe |
| Rodzina | sokołowate |
| Podrodzina | sokoły |
| Rodzaj | Polihierax |
| Gatunek | sokolik czerwonooki |
| Synonimy | |
|
|
| Podgatunki | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Hasło sokolik w Wikisłowniku |
|
Sokolik czerwonooki (Polihierax semitorquatus) – gatunek małego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych (Falconidae) zamieszkującego wschodnią i południową Afrykę. To najmniejszy drapieżny ptak Czarnego Kontynentu.
To mały sokół posiadujący jedynie 19-20 cm długości. Jego ofiarami padają owady, małe gady, a nawet niewielki ssaki.
Spis treści |
Systematyka [edytuj]
Wyróżniono dwa podgatunki P. semitorquatus[4][2]:
- Polihierax semitorquatus castanonotus
- Polihierax semitorquatus semitorquatus
Charakterystyka [edytuj]
Dorosłe sokoliki czerwonookie mają biały spód ciała i część twarzową. Wyższe partie są szare, a samice mają poza tym kasztanowy grzbiet. Na karku widać białe plamy przypominające oczy. Osobniki młodociane mają brązowy grzbiet, ale są bardziej matowe niż dorosłe samice i mają cienką rudą smugę na piersi. Lotki na skrzydłach posiadają czarne i białe (bardziej czarne od góry, a bardziej białe od dołu) plamki. Ogon posiada biało-czarne prążki[5].
Lata nisko, falującym torem. Rozmiarami, wzorem ubarwienia, nawykami z siedzeniem w wyprostowanej postawie na gałęzi lub wierzchołku drzewa przypomina dzierzby.
Wydawany odgłos to wysokie, powtarzane "kikikik" (w Kenii) lub "czip czip" i 'kik-kik-kik-kik'" (w południowej Afryce).
Zasięg występowania, środowisko i liczebność [edytuj]
Sokolik czerwonooki zamieszkuje obszary suchego buszu. Podgatunek P. s. castanonotus występuje od Sudanu do Somalii i na południe do Ugandy i Tanzanii. Podgatunek P. s. semitorquatus zasiedla regiony od Angoli do północnej części Afryki Południowej[6] Populację sokolika na tym obszarze, liczącym sobie 2.7 milionów km2, szacuje się na 100 000 - 1 000 000 osobników.
Gniazdowanie [edytuj]
W Kenii sokolik czerwonooki wydaje swoje potomstwo w gniazdach bawolika białogłowego, tam gdzie pokrywają się zasięgi obu tych gatunków. W południowej Afryce młode sokoliki znajduje się w pobliżu gniazd bawolików czerwonodziobych, choć głównie wychowują pisklęta w niezamieszkałych gniazdach tkaczy, które są pokaźnych rozmiarów i mają wiele komór. Czasem mogą je zajmować nawet w gnieździe, gdzie wyprowadzany jest nadal lęg tkaczy.
Pomimo iż żywią się innymi ptakami i są większe od tkaczy zwykle ich nie atakują, choć wyjątkowo mogą je chwytać, zjadać pisklęta, a nawet osobniki dorosłe[7].
Okres lęgowy ciągnie się od sierpnia do marca. Najczęściej wysiadywanie jaj przypada na październik i listopad. Może wyprowadzać 2 lęgi w ciągu roku. Samica składa od 1 do 4 jaj o wymiarach 28 x 22,5 mm, zwykle 3. Wysiadywanie trwa 28-30 dni. Młode karmione są przez obojga rodziców. Ich opieka kończy się po około 2 miesiącach.
Poliandria [edytuj]
Afrykańskie sokoliki czerwonookie czasem pozostają w związkach poliandrycznych, gdzie razem żyją więcej niż 2 osobniki zajmujące się pisklętami. Są cztery możliwości wytłumaczenia tego zachowania:
- skuteczniejsza obrona młodych
- poliandria na zasadach kooperacji
- opóźnienie w wydawaniu potomstwa
- lepsza termoregulacja (zachowanie ciepłoty ciała).
Kolejnym potwierdzeniem w końcu jest fakt dalszej obecności zimą afrykańskich sokolików czerwonookich w gnieździe tkaczy w którym zachowana jest lepsza izolacja[8]
Przypisy
- ↑ Polihierax semitorquatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 African Pygmy Falcon (Polihierax semitorquatus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 12 stycznia 2011].
- ↑ Polihierax semitorquatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Falconidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 2012-08-12].
- ↑ Zimmerman, Dale A.; Turner, Donald A.; and Pearson, David J.: Birds of Kenya and Northern Tanzania. Princeton University Press, 1999, s. 90–91, 110–111, 309. ISBN 0-691-01022-6.
- ↑ Polihierax semitorquatus. BirdLife International, 2004. 49486. IUCN2006 - Database entry includes justification for why this species is of least concern.
- ↑ Covas, Rita; Huyser, Onno; and Doutrelant, Claire: Pygmy Falcon predation of nestlings of their obligate host, the Sociable Weaver. T. 75. Cz. 4. Ostrich, 2004, s. 325–326. ISSN 0030–6525.
- ↑ Spottiswoode, Claire; Herrmann, Eric; Rasa, O. Anne E.; and Sapsford, Colin W.: 'Co-operative breeding in the Pygmy Falcon Polihierax semitorquatus'. T. 75. Cz. 4. Ostrich, 2004, s. 322–324. ISSN 0030-6525.
