Sokolik czerwonooki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sokolik czerwonooki
Polihierax semitorquatus[1]
(Smith, 1836)
Samiec w Parku Narodowym Buffalo Springs, Kenia
Samiec w Parku Narodowym Buffalo Springs, Kenia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd sokołowe
Rodzina sokołowate
Podrodzina sokoły
Rodzaj Polihierax
Gatunek sokolik czerwonooki
Synonimy
  • Falco simitorquata A. Smith, 1836[2]
Podgatunki
  • P. s. castanonotus (Heuglin, 1860)
  • P. s. semitorquatus (A. Smith, 1836)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło sokolik w Wikisłowniku

Sokolik czerwonooki (Polihierax semitorquatus) – gatunek małego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych (Falconidae) zamieszkującego wschodnią i południową Afrykę. To najmniejszy drapieżny ptak Czarnego Kontynentu.

To mały sokół posiadujący jedynie 19-20 cm długości. Jego ofiarami padają owady, małe gady, a nawet niewielki ssaki.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dwa podgatunki P. semitorquatus[4][2]:

  • Polihierax semitorquatus castanonotus
  • Polihierax semitorquatus semitorquatus

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Dorosłe sokoliki czerwonookie mają biały spód ciała i część twarzową. Wyższe partie są szare, a samice mają poza tym kasztanowy grzbiet. Na karku widać białe plamy przypominające oczy. Osobniki młodociane mają brązowy grzbiet, ale są bardziej matowe niż dorosłe samice i mają cienką rudą smugę na piersi. Lotki na skrzydłach posiadają czarne i białe (bardziej czarne od góry, a bardziej białe od dołu) plamki. Ogon posiada biało-czarne prążki[5].

Lata nisko, falującym torem. Rozmiarami, wzorem ubarwienia, nawykami z siedzeniem w wyprostowanej postawie na gałęzi lub wierzchołku drzewa przypomina dzierzby.

Wydawany odgłos to wysokie, powtarzane "kikikik" (w Kenii) lub "czip czip" i 'kik-kik-kik-kik'" (w południowej Afryce).

Zasięg występowania, środowisko i liczebność[edytuj | edytuj kod]

Sokolik czerwonooki zamieszkuje obszary suchego buszu. Podgatunek P. s. castanonotus występuje od Sudanu do Somalii i na południe do Ugandy i Tanzanii. Podgatunek P. s. semitorquatus zasiedla regiony od Angoli do północnej części Afryki Południowej[6] Populację sokolika na tym obszarze, liczącym sobie 2.7 milionów km2, szacuje się na 100 000 - 1 000 000 osobników.

Gniazdowanie[edytuj | edytuj kod]

Para sokolików w Parku Narodowym Serengeti w Tanzanii (samiec po lewej, samica z brązowym grzbietem)

W Kenii sokolik czerwonooki wydaje swoje potomstwo w gniazdach bawolika białogłowego, tam gdzie pokrywają się zasięgi obu tych gatunków. W południowej Afryce młode sokoliki znajduje się w pobliżu gniazd bawolików czerwonodziobych, choć głównie wychowują pisklęta w niezamieszkałych gniazdach tkaczy, które są pokaźnych rozmiarów i mają wiele komór. Czasem mogą je zajmować nawet w gnieździe, gdzie wyprowadzany jest nadal lęg tkaczy.
Pomimo iż żywią się innymi ptakami i są większe od tkaczy zwykle ich nie atakują, choć wyjątkowo mogą je chwytać, zjadać pisklęta, a nawet osobniki dorosłe[7].

Okres lęgowy ciągnie się od sierpnia do marca. Najczęściej wysiadywanie jaj przypada na październik i listopad. Może wyprowadzać 2 lęgi w ciągu roku. Samica składa od 1 do 4 jaj o wymiarach 28 x 22,5 mm, zwykle 3. Wysiadywanie trwa 28-30 dni. Młode karmione są przez obojga rodziców. Ich opieka kończy się po około 2 miesiącach.

Poliandria[edytuj | edytuj kod]

Afrykańskie sokoliki czerwonookie czasem pozostają w związkach poliandrycznych, gdzie razem żyją więcej niż 2 osobniki zajmujące się pisklętami. Są cztery możliwości wytłumaczenia tego zachowania:

  • skuteczniejsza obrona młodych
  • poliandria na zasadach kooperacji
  • opóźnienie w wydawaniu potomstwa
  • lepsza termoregulacja (zachowanie ciepłoty ciała).

Kolejnym potwierdzeniem w końcu jest fakt dalszej obecności zimą afrykańskich sokolików czerwonookich w gnieździe tkaczy w którym zachowana jest lepsza izolacja[8]

Przypisy

  1. Polihierax semitorquatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 African Pygmy Falcon (Polihierax semitorquatus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 12 stycznia 2011].
  3. Polihierax semitorquatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Falconidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 2012-08-12].
  5. Zimmerman, Dale A.; Turner, Donald A.; and Pearson, David J.: Birds of Kenya and Northern Tanzania. Princeton University Press, 1999, s. 90–91, 110–111, 309. ISBN 0-691-01022-6.
  6. Polihierax semitorquatus. BirdLife International, 2004. 49486. IUCN2006 - Database entry includes justification for why this species is of least concern.
  7. Covas, Rita; Huyser, Onno; and Doutrelant, Claire: Pygmy Falcon predation of nestlings of their obligate host, the Sociable Weaver. T. 75. Cz. 4. Ostrich, 2004, s. 325–326. ISSN 0030–6525.
  8. Spottiswoode, Claire; Herrmann, Eric; Rasa, O. Anne E.; and Sapsford, Colin W.: 'Co-operative breeding in the Pygmy Falcon Polihierax semitorquatus'. T. 75. Cz. 4. Ostrich, 2004, s. 322–324. ISSN 0030-6525.