Piraci somalijscy

Piraci somalijscy

Piraci somalijscy – zbrojne grupy rozbójnicze działające na wodach okalających tzw. "Róg Afryki" od momentu rozpoczęcia wojny domowej w Somalii na początku lat 90.

Sposób działania

Piraci rekrutują się głównie z byłych rybaków. W większości pochodzą z autonomicznego regionu Puntland, przeważnie są to mężczyźni w wieku 20–35 lat. Szacuje się, że istnieje co najmniej pięć zorganizowanych gangów, które liczą ponad 1000 członków. Większość uzbrojenia (głównie: Karabinek AK, RPG-7, granat RGD-5) piratów pochodzi z Jemenu. Podstawowym środkiem transportu pozostają szybkie łodzie motorowe, zaopatrzone nierzadko w urządzenia typu GPS. W skład ich grupy wchodzi najczęściej "statek-matka" (udający statek rybacki), który służy do uzupełniania paliwa.

Na pokłady atakowanych statków piraci dostają się za pomocą drabin i haków. Ataki trwają bardzo krótko (ok. 20–30 min), co powoduje, że ujęcie sprawców jest bardzo trudne. W ostatnim czasie stosowana jest też taktyka polegająca na pozorowanych atakach na mniejsze statki (np. kutry rybackie) w celu odciągnięcia uwagi marynarek wojennych patrolujących region podczas gdy najsilniejsza grupa uderza na bardziej wartościową zdobycz, za którą można zdobyć większy okup.

Przyczyny piractwa

"Róg Afryki" – obszar działania piratów

Początkowo przyczyną piractwa była nadmierna eksploatacja łowisk u wybrzeży Somalii przez zagraniczne kutry rybackie, co pozbawiło miejscową ludność źródła utrzymania. Drugim czynnikiem jest także poziom ubóstwa w Somalii, która jest jednym z najbiedniejszych krajów na świecie (PKB per capita wynosi ok. 600 dolarów). Jednakże w ostatnich latach piractwo stało się bardziej popularnym zajęciem wśród Somalijczyków ze względu na dużą opłacalność. Daje się również zauważyć wzrost liczby ataków po pokonaniu w 2006 przez armię etiopską bojówkarzy Unii Trybunałów Islamskich. Sumę wymuszeń uzyskaną w 2010 ocenia sie na 238 miliony dolarów, przy czym średni okup wzrósł w ciągu ostatnich pięciu lat ze 150 tysięcy do 5,4 miliona dolarów.

Piraci z reguły traktują dobrze załogi porwanych statków z uwagi na duże okupy jakie uzyskują od firm będących właścicielami statków. Na potrzeby przetrzymywanych statków i zakładników piraci przekształcili nadmorskie miasteczka w silnie ufortyfikowane i dobrze zaopatrzone twierdze. Mieści się w nich cała infrastruktura potrzebna do dokonywania wypadów.

Lista słynniejszych ataków (2008)

Tankowiec MV Sirius Star,
porwany 17 listopada 2008.

• Le Ponant (Francja, luksusowy jacht) – porwany 4 kwietnia, uwolniony 12 kwietnia. Część piratów została pojmana przez francuskich komandosów.
• MV Lehmann Timber (Niemcy, kontenerowiec) – porwany 28 maja, uwolniony 8 lipca po wpłaceniu 750 000 dolarów okupu.
• MV Stella Maris (Panama/Japonia, masowiec) – porwany 20 lipca, uwolniony 26 września po wpłaceniu 2 000 000 dolarów okupu.
• MT Stolt Valor (Belize/], chemikaliowiec) – porwany 15 września, uwolniony 16 listopada po wpłaceniu 1–2,5 mln dolarów okupu,
• Carré d'As IV (Francja, jacht) – porwany 2 września, uwolniony 16 września po akcji francuskich komandosów.

Największą zdobyczą piratów jak do tej pory pozostaje tankowiec MV Sirius Star (Arabia Saudyjska), który został porwany 17 listopada 2008. Uwolniony został 9 stycznia 2009.

• MV Faina (Belize/Ukraina Motorowiec statek z 33 czołgami T-72 na pokładzie) – porwany 25 września, uwolniony 5 lutego 2009 po wpłaceniu 3,2 mln $ okupu.

Walka z piractwem

Rosnące zagrożenie dla żeglugi w rejonie zatoki Adeńskiej skłoniło społeczność międzynarodową do podjęcia działań przeciw piractwu. Tymczasowy Rząd Federalny Somalii nie jest w stanie uporać się z tym procederem, ponieważ sprawuje kontrolę tylko nad niewielkim fragmentem terytorium kraju. Paradoksalnie, skala zjawiska była najmniejsza podczas rządów islamistów z Unii Trybunałów Islamskich, którzy również obecnie prowadzą działania przeciw piratom. Piractwo zwalczają także władze separatystycznej republiki Somalilandu.

W kwietniu 2009 roku, w odpowiedzi na apel sekretarza generalnego ONZ Ban Ki Muna, darczyńcy zaoferowali ponad 250 milionów dolarów pomocy dla rządu somalijskiego. Kwota przeznaczona jest na wzmocnienie misji pokojowej Unii Afrykańskiej i sił rządowych, część pieniędzy zostanie przeznaczona też na cele humanitarne.

W obliczu braku sprawowania jurysdykcji przez organy somalijskie, pojawiają się liczne głosy postulujące powołanie odpowiednich instytucji sądowniczych o charakterze międzynarodowym. Jednym z pomysłów jest rosyjski postulat utworzenia Międzynarodowego sądu ds. piratów z siedzibą w Kenii.

W styczniu 2011 wojska Korei Południowej dokonały operacji Świt, której przyczyną było uprowadzenie przez somalijskich piratów południowokoreańskiego chemikaliowca MV Samho Jewelry i zakończyła się odbiciem wszystkich zakładników z rąk porywaczy.

W 14 marca 2011 indyjska marynarka wojenna osiągnęła znaczący sukces w walce przeciwko piratów. Indyjska Fregata IMS Tabar trakcie jednej misji schwytała 61 piratów i uwolniła 13 marynarzy. To największy sukces w historii walki z Piratami na Oceanie Indyjskim.

Międzynarodowe misje na wodach somalijskich

W celu zwalczania piratów na wodach Oceanu Indyjskiego wiele państw wysłało w ten rejon swoje okręty wojenne. W akcjach antypirackich uczestniczą m.in.: floty Stanów Zjednoczonych, Indii, Francji i Rosji. Jednakże nawet gdy udaje się schwytać piratów, istnieje problem, gdyż nie wiadomo, w którym państwie powinni być sądzeni ze względu na przynależność wód terytorialnych.

27 października 2008 rozpoczęła się misja NATO przeciwko piratom. Z kolei od 8 grudnia 2008 trwa unijna operacja Atalanta.

Linki zewnętrzne

• 2004 vs. 2007 global piracy summary, The Economist
• Somalian piracy
• Piracy in Somalia: Threatening Global Trade, Feeding Local Wars
• IUU Fishing and Insecurity Impacts on Somali Fisheries and Marine Resources
• UNOSAT Somalia maps