Sosna Gerarda
| Sosna Gerarda | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Rząd | sosnowce |
| Rodzina | sosnowate |
| Rodzaj | sosna |
| Gatunek | sosna Gerarda |
| Nazwa systematyczna | |
| Pinus gerardiana Wall. ex D. Don A. B. Lambert, Descr. Pinus ed. 3, 2:144, t. 79. 1832 |
|
| Synonimy | |
|
Pinus gerardii J. Forbes |
|
| Kategoria zagrożenia | |
|
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Sosna Gerarda[3] (Pinus gerardiana Wall. ex D. Don) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w Himalajach na terenie Afganistanu, Chin (Tybet), Indii (Jammu-Kashmir) i Pakistanu. Drzewo odkryte przez kapitana Gerarda z piechoty bengalskiej w 1832 r., przywiezione do Europy 7 lat później.
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Korona drzewa szeroka i luźna, z długimi, rosnącymi w górę gałęziami. W gęstych lasach, korona węższa.
- Pień
- Osiąga 10–20 (25) m wysokości. Kora łuszczy się, odsłaniając jasne szaro-zielone płaty.
- Liście
- Zebrane po 3 na krótkopędach. Długości 6–10 cm.
- Szyszki
- Szyszki żeńskie o długości 12–20 cm, po otwarciu szerokie na 10 cm. Nasiona długości ponad 2 cm, opatrzone śladowym skrzydełkiem.
Biologia i ekologia [edytuj]
Jedna wiązka przewodząca w liściu, 5–7 kanałów żywicznych[4].
Występuje w dolinach górskich, najczęściej na wysokościach 2000–3350 m n.p.m[5]. Rośnie w suchych lasach razem z cedrem himalajskim (Cedrus deodara), jałowcem (Juniperus excelsa subsp. polycarpos), także z sosną himalajską.
Nasiona są zjadane i rozsiewane przez ptaki, m.in. orzechówkę (Nucifraga caryocatactes subsp. multipunctata).
Bywa gospodarzem Arceuthobium minutissimum, rośliny pasożytniczej (pasożyt pędowy), której głównym gospodarzem jest sosna himalajska (P. wallichiana), jednak P. gerardiana zostaje czasem zainfekowana na terenie północnego Pakistanu, na obszarach, gdzie występuje razem z zainfekowaną sosną himalajską[6].
Systematyka [edytuj]
Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[7]:
- podrodzaj Strobus
- sekcja Quinquefoliae
- podsekcja Gerardianae
- gatunek P. gerardiana
- podsekcja Gerardianae
- sekcja Quinquefoliae
Zagrożenia [edytuj]
Międzynarodowa organizacja IUCN przyznała temu gatunkowi kategorię zagrożenia NT (near threatened), czyli jest gatunkiem bliskim uznania za narażony na wyginięcie[2].
Za główne zagrożenie uznano nieodpowiednie pozyskiwanie nasion. W Afganistanie powstają w związku z tym plantacje mające ich dostarczać. Zagrożenie dla gatunku stanowi także rozwój rolnictwa, pożary i wycinka lasów w celu pozyskania drewna.
Zastosowanie [edytuj]
Nasiona są lokalnie sprzedawane i spożywane. Pozyskiwane z naturalnych stanowisk, stanowią istotne źródło dochodu miejscowej ludności w indyjskim dystrykcie Kinnaur, czy w pakistańskich Górach Sulejmańskich. W Afganistanie sosny Gerarda są uprawiane na plantacjach, w celu zbioru nasion.
Przypisy [edytuj]
- ↑ P. F. Stevens: PINACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
- ↑ 2,0 2,1 Conifer Specialist Group (1998): Pinus gerardiana (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ Tony Russell, Catherine Cutler, Martin Walters: Drzewa świata. Kraków: TAiWPN, 2008, s. 317. ISBN 9788324208425.
- ↑ Pinus gerardiana (ang.). W: Flora of China [on-line]. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ Christopher J. Earle: Pinus gerardiana (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ F.G. Hawksworth, D. Wiens. Dwarf mistletoes: Biology, pathology and systematics. „Agriculture Handbook”. 709, 1996. Washington, DC: U.S.D.A. Forest Service. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-06].
