Sosna kalabryjska
| Sosna kalabryjska | |
|---|---|
.jpg) |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Rząd | sosnowce |
| Rodzina | sosnowate |
| Rodzaj | sosna |
| Gatunek | sosna kalabryjska |
| Nazwa systematyczna | |
| Pinus brutia Ten. 1811-1815 |
|
| Kategoria zagrożenia | |
|
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Sosna kalabryjska (Pinus brutia Ten.) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych. Sosna kalabryjska występuje głównie na terenie Turcji, także we wschodniej Grecji, Azerbejdżanie, północnym Iraku, wschodniej Syrii, Libanie, na Krecie, Cyprze oraz we Włoszech. Gatunek ten sprowadzony został z Turcji do włoskej prowincji Kalabria w czasach rzymskich (wówczas Brutia).
Spis treści |
Morfologia[edytuj]
- Pokrój
- Średnich rozmiarów drzewo iglaste, wiecznie zielone. Korona otwarta z nieregularnymi gałęziami.
- Pień
- Pień prosty, osiąga wysokość 25–35 metrów. Kora czerwono-brązowa, w dolnych partiach gruba i spękana, w górnych pomarańczowo-czerwona i cienka.
.jpg)
- Liście
- Igły zebrane w pęczki po 2, chociaż zdarzają się po 3, długości 10–18 cm, szerokości około 1 mm, jasnozielone lub żółto-zielone.
- Szyszki
- Grube, twarde i ciężkie, o długości 6–11 cm. Młode szyszki są zielone, po roku stają się czerwono-brązowe. Nasiona długości 7–8 mm z 15–20 mm skrzydełkiem.
Biologia i ekologia[edytuj]
Igły pozostają na drzewie od 1,5 do 2,5 lat. Dojrzewają w kwietniu w dwa lata po zapyleniu. Otwierają się zaraz potem lub w ciągu kolejnych 2 lat, chociaż czasem nasiona uwalniają dopiero gdy deszcz rozmiękczy łuski[3].
Preferuje podłoże wilgotne. Lubi stanowiska nasłonecznione.
Systematyka[edytuj]
Sosna kalabryjska klasyfikowana jest czasem jako podgatunek sosny alepskiej (P. halepensis subsp brutia). Częściej traktowana jest jako osobny gatunek blisko spokrewniony z sosną alepską a także sosną kanaryjską i sosną nadmorską. Jest to gatunek o średniej zmienności, wyróżnia się kilka podgatunków i odmian[4]:
- Pinus brutia var. brutia (typowa odmiana)
- Pinus brutia var. pityusa
- Pinus brutia var. stankewiczii
- Pinus brutia var. pendulifolia
- Pinus brutia subsp. eldarica (czasem uważana za osobny gatunek Pinus eldarica)
Zagrożenia[edytuj]
Roślina umieszczona przez międzynarodową organizację IUCN w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych w grupie gatunków niższego ryzyka (kategoria zagrożenia: LC)[2]. Odmiana var. pityusa uznana została za narażoną na wyginięcie (kategoria zagrożenia: VU)[5]
Zastosowanie[edytuj]
- Sosna kalabryjska jest jednym z ważniejszych leśnych drzew w północno-wschodnim rejonie Morza Śródziemnego. Owad Marchalina hellenica żywiący się sokiem tej sosny produkuje duże ilości spadzi, która zbierana jest przez pszczoły miodne i daje dobrej jakości miód sosnowy, ceniony za walory smakowe i lecznicze.
- Uprawiana jako źródło drewna.
- Drzewo ozdobne – chętnie sadzona w parkach i ogrodach, w rejonach o suchym i ciepłym klimacie (np. Arizona, Kalifornia).
Przypisy
- ↑ P. F. Stevens: PINACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
- ↑ 2,0 2,1 Conifer Specialist Group (1998): Pinus brutia (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2010-02-08].
- ↑ M. P. Frankis: Morphology and affinities of Pinus brutia. W: O. Tashkin (ed.): Papers International Symposium Pinus brutia. Marmaris. Ankara: 1993, s. 11-18.
- ↑ Pinus brutia (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2010-02-13].
- ↑ Conifer Specialist Group (2000): Pinus brutia var. pityusa (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2010-02-13].
