Sosna plamistokora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sosna plamistokora
Pinus bungeana 01.JPG
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek sosna plamistokora
Nazwa systematyczna
Pinus bungeana Zucc. ex Endl.
Syn. Conif. 166. 1847.
Synonimy

Pinus excorticata Lindl. & Gordon

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Sosna plamistokora (Pinus bungeana Zucc. ex Endl.) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w północno-zachodnich i środkowych Chinach (południe Gansu, południe Hebei, zachód Henan, zachód Hubei, południe Shaanxi, Szantung, Shanxi, północ Syczuan). Po raz pierwszy znaleziony na naturalnym siedlisku w 1831 r. niedaleko Pekinu. Wkrótce potem sprowadzony do Wielkiej Brytanii przez botanika Roberta Fortune'a. Gatunek introdukowany w Korei, ale słabo się rozmnaża i nie rozprzestrzenia się.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Korona drzewa szeroko stożkowata lub parasolowata.
Pień
Pojedynczy lub podzielony na wiele pni tuż przy podstawie. Osiąga wysokość 24–30 m, średnicę 116 cm (jeśli podzielony, łącznie średnica może dochodzić do 3 m[2]). Kora gładka, szarozielona, łuszczy się nieregularnymi, zaokrąglonymi płatami, odsłaniając bladożółte spodnie warstwy, które pod wpływem światła przybierają kolor rudobrązowy.
liście
Igły zebrane po 3 na krótkopędach. Sztywne, ciemnozielone, długości 5–10 cm, szerokości 0,5–2 mm.
Szyszki
Szyszki żeńskie pojedyncze, na krótkich szypułkach lub półsiedzące, bladozielone, dojrzewając brązowieją. Jajowate, długości 5–7 cm, szerokości 4–6 cm. Nasiona szarobrązowe, o rozmiarach 10 na 5–6 mm, opatrzone luźno umocowanym skrzydełkiem o długości ok. 5 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Endemit chiński. W liściu znajduje się jedna wiązka przewodząca oraz 6–7 kanałów żywicznych. Igły pozostają na drzewie przez 3–4 lata. Drzewo jednopienne, wiatropylne. Pylenie następuje od kwietnia do maja. Nasiona dojrzewają w październiku-listopadzie następnego roku.

Rośnie w górach, na wysokościach 500–1800(2150[3]) m n.p.m. Często na skałach wapiennych i południowych zboczach, razem z sosną chińską (Pinus tabuliformis) i okrytonasiennymi.

Sosna plamistokora (w centrum) w otoczeniu bioty wschodniej, Park Xiangshan, Pekin

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[4]:

  • podrodzaj Strobus
    • sekcja Quinquefoliae
      • podsekcja Gerardianae
        • gatunek P. bungeana

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa organizacja IUCN przyznała temu gatunkowi kategorię zagrożenia LC (least concern), czyli jest gatunkiem najmniejszej troski, spośród gatunków niższego ryzyka. Klasyfikacji dokonano w 2007[3] i ponownie w 2013 roku[5]. Wcześniej, od 1998 r., gatunek był w kategorii DD (data deficient), do której trafiają taksony o statusie nieustalonym, z powodu braku danych wystarczających do oceny stopnia zagrożenia.

Jedno stanowisko tej sosny objęte jest ochroną na terenie rezerwatu przyrody Wudaoxia w Chinach.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Cenione drzewo ozdobne. Uprawiane powszechnie w Chinach, a także w parkach i arboretach w Europie i Ameryce Północnej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: PINACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
  2. Pinus bungeana (ang.). W: Flora of China [on-line]. [dostęp 2009-08-06].
  3. 3,0 3,1 S. Bachman, A. Farjon, M. Gardner, P. Thomas, D. Luscombe, C. Reynolds: Pinus bungeana (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. 2007. [dostęp 2009-08-06].
  4. Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-06].
  5. D. Luscombe: Pinus bungeana (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. 2013. [dostęp 2013-08-03].