Sosna wiotka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sosna wiotka
Pinus kesiya Binga.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek sosna wiotka
Nazwa systematyczna
Pinus kesiya Royle ex Gordon
Gard. Mag. & Reg. Rural Domest. Improv. 16: 8. 1840.
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Siewka, Luzon.

Sosna wiotka (Pinus kesiya Royle ex Gordon) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna wiotka występuje w Chinach (Tybet, Junnan), Indiach (Meghalaya), Mjanmie, Filipinach, Laos i Wietnamie (Lai Châu, Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh)[2].

Jest to jeden z najbardziej rozpowszechnionych w Azji gatunków sosen. Główne populacje znajdują się w Indiach i Mjanmie. Populacje wietnamskie i filipińskie są dosyć odizolowane[3]. Na Filipinach sosna wiotka jest gatunkiem dominującym w ekoregionie tropikalnych lasów sosnowych Luzon[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo z wiekiem o parasolowatej koronie.
Pień
Pojedynczy, osiąga wysokość 35 m i średnicę do 1 m. Kora dorosłych drzew gruba, głęboko bruzdowana, łuszczy się płatami[3].
Liście
Równowąskie igły wyrastają po 3 na krótkopędach. Igły wiotkie, o długości 10–25 cm[3] (inne źródła podają 15–20 cm[2] lub 10–22 cm[4]), szerokości 0,5–1 mm, brzegiem drobnoząbkowane. Pochewka liściowa o długości 1,2 cm.
Szyszki
Szyszki żeńskie małe, owalne, pojedyncze lub w parach, zwisające lub wygięte w dół, o długości 5–10 cm (5–9 cm[2]) i szerokości 4–5 cm. Apofyza łusek nasiennych z lekko wypukłą piramidką czasami zakończoną krótkim kolcem. Nasiona małe, brązowe, opatrzone krótkim skrzydełkiem o długości 1,5–2,5 cm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Siewki wykształcają 6-9 liścieni[3]. Igły trójkątne w przekroju poprzecznym[4]. Dwie wiązki przewodzące w liściu, 3–6 przewodów żywicznych (brzegowe).

Pochewki liściowe trwałe. Szyszki pozostają na drzewie przez wiele lat po uwolnieniu nasion. W jednym kilogramie nasion (pochodzących z południa zasięgu) znajduje się 70 –80 tys. nasion[3].

Rośnie na wysokościach (800)1300–2300[3] m n.p.m. w klimacie subtropikalnym, z wyraźnym rozróżnieniem pory suchej i deszczowej, o wilgotności co najmniej 70%. Zazwyczaj tworzy lasy czystogatunkowe, czasem mieszane z gatunkami liściastymi. Towarzyszą jej m.in. Pinus merkusii i Keteleeria evelyniana.

Drzewa są odporne na działanie ognia po osiągnięciu wieku 15 lat.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Synonimy: P. insularis Endl. 1847, P. khasya Hook. f., P. khasyanus, P. langbianensis A.Chev., P. szemaoensis.

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[5]:

  • podrodzaj Pinus
    • sekcja Pinus
      • podsekcja Pinus
        • gatunek P. kesiya

Sosna ta została opisana w "Gardener's Magasine" w 1840 r. przez botanika George'a Gordona, na podstawie okazu, który wyrósł z nasion dostarczonych przez brytyjskiego botanika Johna Forbesa Royle'a do arboretum Horticultural Society of London[6].

Gatunek jest blisko spokrewniony z P. yunnanensis, którą traktowano jako odmianę P. kesiya pod nazwą P. insularis var. yunnanens[2] występującą tylko w Chinach[7].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa organizacja IUCN umieściła ten gatunek w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych, przyznając mu kategorię zagrożenia LC (least concern, system oceny w wersji 2.3 i 3.1) jako gatunkowi najmniejszej troski, nie spełniającemu kryteriów gatunków zagrożonych[8][9].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Na południu Afryki i w Ameryce Południowej sosna wiotka jest gatunkiem ważnym gospodarczo[3]. Uprawiana jest na plantacjach z nastawieniem na produkcję drewna.

Jasne i miękkie drewno tej sosny znajduje zastosowanie w budownictwie, do produkcji skrzyni, zapałek i pulpy drzewnej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: PINACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Christopher J. Earle: Pinus kesiya (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2011-08-26].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Luu i Thomas, 2004, s. 42.
  4. 4,0 4,1 Wu i Raven, 1999, Pinus kesiya.
  5. Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2011-08-25].
  6. George Gordon. Report on the new Species and Varieties of Hardy Trees and Shrubs raised in the Horticultural Society's Gardens since the last Report, made in October, 1838, and published in the "Gardener s Magazine" vol. xiv. p. 581.. „The Gardener's magazine and register of rural & domestic improvement”, s. 8, styczeń 1840. Londyn. [dostęp 2011-08-28]. 
  7. J Silba: An international census of the Coniferae, I. H.N. Moldenke, A.L. Moldenke, 1984, seria: Phytologia memoir 7.
  8. Conifer Specialist Group (1998): Pinus kesiya (ang.). W: IUCN 2011. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.1 [on-line]. [dostęp 2011-08-26].
  9. A. Farjon: Pinus kesiya (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. [dostęp 2013-10-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Christopher J. Earle: Pinus kesiya (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2011-08-26].
  2. Pinus kesiya. „Flora of China”. Vol. 4, 1999. Wu Zhengyi, Peter H. Raven, Hong Deyuan (red.). Beijing: Science Press; St. Louis: Missouri Botanical Garden (ang.). [dostęp 2011-08-26]. 
  3. Nguyễn Đức Tố Luu, Philip Ian Thomas: Cây lá kim Việt Nam / Conifers of Vietnam. Darwin Initiative, 2006-03-08. ISBN 1872291643. [dostęp 2011-08-26].