Sosnowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. śląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Sosnowiec
Główny dworzec kolejowy
Główny dworzec kolejowy
Herb Flaga
Herb Sosnowca Flaga Sosnowca
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Aglomeracja górnośląska
Prawa miejskie 1902
Prezydent Kazimierz Górski
Powierzchnia 91,06 km²
Wysokość 250 m n.p.m.
Populacja (31.12.2012)
• liczba ludności
• gęstość

213 513[1]
2345 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy 41-200 do 41-225
Tablice rejestracyjne SO
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Sosnowiec
Sosnowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sosnowiec
Sosnowiec
Ziemia 50°16′36″N 19°08′22″E/50,276667 19,139444Na mapach: 50°16′36″N 19°08′22″E/50,276667 19,139444
TERC
(TERYT)
2475011
SIMC 0943428
Urząd miejski
ul. Zwycięstwa 20
41-200 Sosnowiec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Sosnowiec w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Sosnowiec (niem. Sosnowitz[2], Kieferstadt) – miasto na prawach powiatu na południu Polski, w województwie śląskim, w Zagłębiu Dąbrowskim, będącym historyczną częścią zachodniej Małopolski. Położone na Wyżynie Śląskiej, stanowiącej część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Znajduje się we wschodniej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP).

Pierwsze pod względem ilości mieszkańców miasto Zagłębia Dąbrowskiego, trzecie w województwie śląskim (po Katowicach i Częstochowie) i piętnaste w Polsce. Jest jednym z ośrodków centralnych aglomeracji śląsko-dąbrowskiej.

Według danych GUS z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 213 513 mieszkańców[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położenie Sosnowca pośród pozostałych członków Górnośląskiego Związku Metropolitalnego

Sosnowiec położony jest na Wyżynie Śląskiej w obrębie wschodniej części Płaskowyżu Bytomsko-Katowickiego. Pod względem geologicznym Sosnowiec położony jest w na monoklinie śląsko-krakowskiej znajdującej się na platformie paleozoicznej Według danych z 1 stycznia 2013 r. powierzchnia miasta wynosiła 91,06 km²[3].

Sosnowiec graniczy z następującymi miastami:

Rzeki i cieki wodne[edytuj | edytuj kod]

Zbiorniki wodne i jeziora[edytuj | edytuj kod]

Podział terytorialny[edytuj | edytuj kod]

Terytorium Sosnowca można podzielić w pierwszym stopniu na następującego rodzaju jednostki:

  • dzielnice historyczne (wyróżnia się ich od 20 do 30),
  • dzielnice – jednostki pomocnicze gminy Sosnowiec (aktualnie 5: "Południe" czyli Niwka-Modrzejów utworzona w 2004 r., "Środula" utworzona w 2012 r., "Maczki" utworzona w 2012 r., "Juliusz" utworzona w 2014 r. i "Ostrowy Górnicze" utworzona w 2014 r.; władze Sosnowca przyjęły koncepcję tworzenia jednostek pomocniczych na wniosek społeczności lokalnych, a nie jednolitego podziału całej gminy na dzielnice przez radę miasta jak w sąsiednich Katowicach; w związku z tym większa część obszaru Sosnowca nie jest aktualnie podzielona na jednostki pomocnicze);
  • obręby ewidencyjne urzędu miasta (aktualnie 10), podzielone w drugim stopniu na mniejsze, numerowane jednostki,[potrzebne źródło]
  • części miasta wg Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju TERYT (aktualnie 29 bez Śródmieścia, które zostało potraktowane jako tożsame z miastem / miejscowością),
  • rejony działania urzędów pocztowych vel rejony obowiązywania kodów pocztowych (aktualnie 10, dawniej 15).[potrzebne źródło]

Dzielnice zwyczajowe i jednostki urzędowe[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice zwyczajowe to dawne miasta, osady typu miejskiego, gminy i gromady wiejskie, wsie, przysiółki i kolonie a także utrwalone w świadomości mieszkańców oficjalne lub zwyczajowe nazwy osiedli mieszkaniowych i innych charakterystycznych rejonów mieszkalnych. Dzielnice zwyczajowe oraz ich nazwy nie zawsze mają charakter urzędowy. Niektóre z niżej wymienionych dzielnic zwyczajowych są jednostkami urzędowego podziału terytorialnego kraju (tak zwanymi integralnymi częściami miejscowości o własnych odrębnych nazwach). Jednostki te posiadają oficjalne identyfikatory w rejestrze TERYT.

  • Abisynia lub Osiedle Naftowa - teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Śródmieścia
  • Bobrek - status "część miasta", identyfikator 0943440
  • Bory - status "część miasta", identyfikator
  • Dańdówka - status "część miasta", identyfikator
  • Dębowa Góra - status "część miasta", identyfikator
  • Jęzor - status "część miasta", identyfikator
  • Juliusz - status "część miasta", identyfikator
  • Kazimierz Górniczy - status "część miasta", identyfikator
  • Klimontów - status "część miasta", identyfikator
  • Konstantynów - status "część miasta", identyfikator
  • Maczki - status "część miasta", identyfikator
  • Milowice - status "część miasta", identyfikator
  • Modrzejów - status "część miasta", identyfikator
  • Niwka - status "część miasta", identyfikator
  • Ostra Górka - status "część miasta", identyfikator
  • Ostrowy Górnicze - status "część miasta", identyfikator
  • Osiedle Piastów (w Stary Sosnowiec) - teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Starego Sosnowca
  • Pogoń - status "część miasta", identyfikator
  • Porąbka - status "część miasta", identyfikator
  • Kolonia Pekin lub Pekin
  • Radocha - teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Śródmieścia
  • Osiedle Rudna - teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Pogoni
  • Sielec - status "część miasta", identyfikator
  • Stary Sosnowiec - status "część miasta", identyfikator
  • Środula (w tym Stara Środula) - status "część miasta", identyfikator
  • Środulka - teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Środuli
  • Śródmieście/ Nowy Sosnowiec/ Sosnowiec według TERYT - status miejscowość/ miasto, identyfikator 2475011
  • Wygwizdów - teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Pogoni
  • Zagórze w tym Stare Zagórze - status "część miasta", identyfikator

Ponadto w niektórych częściach Sosnowca zostały z inicjatywy mieszkańców utworzone przez radę miasta jednostki pomocnicze gminy o nazwie dzielnic:

  • Dzielnica Południe - od 2004 r., obejmująca w przybliżeniu obszar obrębu ewidencyjnego nr 12/ obszar byłej gminy Niwka (siedzibą organów dzielnicy jest była wieś Niwka, identyfikator TERYT 0943629)
  • Dzielnica Środula
  • Dzielnica Maczki
  • Dzielnica Ostrowy Górnicze
  • Dzielnica Juliusz

Aktualnie istnieją grupy inicjatywne mieszkańców dążące do utworzenia kolejnych jednostek pomocniczych gminy, to znaczy:

  • Dzielnicy Zagórze
  • Dzielnicy Pogoń
  • Dzielnicy Stary Sosnowiec
  • Dzielnicy Kazimierz Górniczy

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Sosnowca.
  • Wykres liczby ludności Sosnowca od czasu uzyskania praw miejskich (1902 r.) do dnia dzisiejszego, wraz z prognozą GUS na lata 2015-2035:

W okresie powojennym najbardziej dynamiczny wzrost liczby ludności Sosnowca miał miejsce w latach 70. XX wieku. Wynikał on nie tylko z rozbudowy osiedli mieszkaniowych, ale przede wszystkim z powiększenia obszaru miasta w 1975 roku i włączenia w jego skład dotychczasowych samodzielnych ośrodków: miast Zagórze, Kazimierz Górniczy i Klimontów oraz osiedla Maczki. Dzięki temu Sosnowiec już w 1977 roku stał się miastem ponad dwustutysięcznym (204 630 mieszkańców)[4]. Dalszy wzrost liczby mieszkańców miasta zawdzięczamy budowie nowych osiedli mieszkaniowych, głównie dla pracowników Kombinatu Metalurgicznego „Huta Katowice” w Dąbrowie Górniczej. W 1981 roku Sosnowiec stał się miastem ćwierćmilionowym i był nim do 1993 roku. Największą liczbę mieszkańców odnotowano w 1987 roku (259 580 mieszkańców)[potrzebne źródło].

Od początku lat 90. XX wieku trwa permanentny spadek liczby ludności Sosnowca. Wynika on nie tylko z ubytków naturalnych ludności, ale również ujemnego salda migracji. Procesy te spowodowane zostały przede wszystkim przemianami społeczno-gospodarczymi, w wyniku których gospodarka miasta, oparta przede wszystkim na przemyśle ciężkim, znacznie podupadła.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta pochodzi od borów sosnowych porastających te tereny przed 1830. Pierwotna nazwa miasta brzmiała Sosnowice. Miasto powstało w wyniku połączenia wielu miejscowości w procesach urbanizacyjnych, które zostały zanotowane w dokumentach historycznych.

W latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymienia wsie, które stały się częścią miasta jak: Klimontów w formach Clymonthow oraz Clymuntow, Zagórze w formie Zagorze, Sielec w formie Szyedlecz, Porąbka w formie Porambka, Pogoń w formie Pogonya[5].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880-1906 notuje nazwę miasta Sosnowiec[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sosnowiec, plac Stulecia popularnie nazywany „Patelnią”
Znaczek z 1916 z Sosnowic; z nazwą „Sosnowice”
Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Sosnowca.

Do jednych z najstarszych śladów osadnictwa na terenie miasta należą znaleziska z cmentarzyska łużyckiego na terenie dzielnic Pogoń i Sielec. Wstępnie datowane na okres epoki brązu i wczesną epokę żelaza[7]. Najstarsza znana wzmianka o osadzie z terenu obecnego Sosnowca pochodzi być może z 1123, a już z pewnością o Milowicach, jak również o Klimontowie, Zagórzu i innych można mówić na podstawie dokumentu z 1228 i innych począwszy od XIII wieku. Do jednych ze starszych dzielnic należą również Pogoń, Sielec, Porąbka i inne. Aż do czasów rozbiorów Polski większość z wymienionych wyżej dzielnic wchodziła w skład województwa krakowskiego. Część z nich wchodziła natomiast w skład księstwa siewierskiego. Prawa miejskie przez krótki okres w XVIII wieku posiadał Modrzejów, a następnie od 1902 Sosnowiec, co było pierwszym przypadkiem nadania takich praw w Generał-gubernatorstwie Warszawskim za rządów caratu po Powstaniu Styczniowym, w którym to zresztą Sosnowiec też miał swoją chlubną kartę. W chwili uzyskania praw miejskich w 1902 nadsołectwo Sosnowiec liczyło jednak 61 tys. mieszkańców, miała własną prasę, teatr zawodowy, rozwinięte lecznictwo ze szpitalem, wśród wydarzeń, jakie miały tu miejsce, prócz wspomnianych walk powstańczych, należy odnotować np. pierwszy w Polsce – razem z Warszawą – pochód pierwszomajowy itp. działania. Presja, jaką więc te fakty musiały wywierać na administrację carską, najlepiej tłumaczy, jak to się stało, że pomimo nastrojów antycarskich, właśnie Sosnowiec zyskał jako pierwszy po powstaniu prawa miejskie.

26 listopada 2009 podczas LII Sesji Rady Miejskiej w Sosnowcu sztandar miasta został udekorowany odznaczeniem „Za Zasługi dla ZKRPibWP”. Dekoracji sztandaru dokonał Prezes Zarządu Miejskiego ZKRPiBWP por. Edward Całka.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Wysokościowce[edytuj | edytuj kod]

Żyleta – najwyższy budynek w Sosnowcu

W Sosnowcu znajdują się obecnie cztery budynki które można zaliczyć do wysokościowców.

Lp. Nazwa budynku Przeznaczenie Wysokość (m) Liczba kondygnacji Rok ukończenia
budowy
1. Żyleta[8][9] Edukacja 90 m 20 1979
2. "Górnik" Mieszkania 68 m[potrzebne źródło] 18 1967[10]
3. Wieżowiec Ostrogórskiej Mieszkania 61 m 14 1993
4. Wieżowce przy węźle Pogoń Mieszkania 53 m[potrzebne źródło] 16 1976

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Sosnowiec, Zamek Sielecki
Pałac Schöna w centrum
Kościół Ewangelicko-Augsburski w Sosnowcu

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Sosnowcu Sielcu (nieistniejący)
  • Pomnik „Wolność, Praca, Godność” Sosnowiec, ul. 3 Maja, Park Sielecki
  • Pomnik Jana Kiepury w Sosnowcu
  • Pomnik Jana Pawła II w Sosnowcu usytuowany na Placu Papieskim w Sosnowcu – Zagórzu
  • Pomnik Tadeusza Kościuszki na Placu Kościuszki
  • Pomnik „Kobietom Walczącym w Szeregach Armii Krajowej” Sosnowiec, skrzyżowanie ul. Orlej i ul. Nowopogońskiej przy kościele św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu-Pogoni
  • Pomnik upamiętniający 50 rocznicę utworzenia Klubu Demokratycznego Zagłębia Dąbrowskiego Sosnowiec, Al.Zwycięstwa
  • Pomnik w miejscu byłej mogiły wojennej 64 żołnierzy Armii Czerwonej poległych na terenie Sosnowca Sosnowiec-Zagórze, ul. Zuzanny, cmentarz parafialny
  • Pomnik upamiętniający miejsce, gdzie podczas okupacji hitlerowskiej mieściło się getto, które uległo likwidacji przez wywiezienie Żydów do obozu KL Auschwitz i straceniu ich Sosnowiec-Środula
  • Płyta pamiątkowa na parkingu CH Auchan, upamiętniający wizytę Ojca Świętego Jana Pawła II w Sosnowcu na ul. Zuzanna.
  • Płyta upamiętniająca hitlerowski mord na członkach GL-PSS w 1 lipca 1944 roku. Płyta z 1984 r. na ul. Floriańskiej
  • Płyta upamiętniająca miejsce powieszenia Stanisława Makarskiego, członka dywersyjnej grupy kolejowej Zagłębiowskiej Organizacji Orła Białego, skrzyżowanie ul. Wawel i ul. 3 Maja.
  • Płyta upamiętniająca śmierć 20 Polaków rozstrzelanych przez hitlerowców podczas egzekucji 4 września 1939 roku oraz 8 sierpnia 1940 roku, ul. Mościckiego
  • Tablica upamiętniająca, że w latach 1919-1921, w gmachu mieściła się siedziba miejscowych władz powstańczych, ul. 1 Maja – Pałac Schöna
  • Tablica informująca, że na terenie Huty im. E. Cedlera w latach 1944-1945 mieściła się filia obozu KL Auschwitz-Birkenau, Sosnowiec-Niwka, ul. Niwecka 1, Huta im. E. Cedlera
  • Tablica upamiętniająca Harcerzy Chorągwi Zagłębiowskiej Szarych Szeregów "UL BARBARA", ul. Smutna 5, Kościół Św. Józefa Rzemieślnika w Sosnowcu
  • Tablica upamiętniająca żołnierzy Armii Krajowej, obrońców Ojczyzny poległych w walce z okupantem, wywiezionych, deportowanych i zamordowanych latach 1939-1956 Sosnowiec, ul. Kościelna, Katedra
  • Tablica upamiętniająca zagłębiowskich harcerzy poległych w walkach o niepodległość Polski w latach 1914-1920 Sosnowiec, ul. Kościelna, Katedra
  • Tablica upamiętniająca kwaterę I Kompanii Legionów Zagłębia Dąbrowskiego; Sosnowiec, w Zespole Szkół Zawodowych nr 4 przy ul. Wawel 1, skąd miał miejsce historyczny wymarsz.
  • Tablica upamiętniająca spędzone w Sosnowcu dzieciństwo ks. Włodzimierza Sedlaka; Sosnowiec, przy kościele św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu-Pogoni
  • Tablica upamiętniająca robotników Huty „Katarzyna” poległych w czasie rewolucji 9 lutego 1905, której końcowym etapem było zaistnienie na jesieni Republiki Zagłębiowskiej roku Sosnowiec, Huta im. M. Buczka
  • Tablica na budynku, w którym mieściło się gimnazjum dla żydowskich uczniów z Sosnowca i pobliskich miejscowości (napis w j. polskim, hebrajskim i angielskim) Sosnowiec, ul. Dęblińska
  • Tablica upamiętniająca miejsce, na którym w dniu 11 marca 1944 roku zginęli żołnierze Zagłębiowskiej Brygady GL-PPS partyzanci: Tadeusz Bolek, Stefan Wahanka, Jerzy Gorzula, Bogusław Zychla Sosnowiec, ul. Przechodnia 5
  • Trójkąt Trzech Cesarzy
  • Sportowa Dolina 2 sztuczny stok narciarski i snowboardowy w Parku Środula ul. 3 Maja 51
  • Mauzoleum rodziny Dietlów w Sosnowcu

Zieleń miejska[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Sosnowcu.
Park Sielecki
Park Miejski im. Jacka Kuronia
Pozostałości po zabudowaniach Parku Dietla

Sosnowiec posiada ponad 2250 ha terenów zielonych w parkach, skwerach, strefach ochronnych, ogródkach działkowych i lasach.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Ulica 3 Maja
Information icon.svg Osobny artykuł: Gospodarka i handel w Sosnowcu.

Sosnowiec powstał jako miasto przemysłowe, dzięki szybkiemu rozwojowi przemysłu ciężkiego. Swój rozwój zawdzięcza głównie dogodnej lokalizacji na skrzyżowaniu szlaków drogowych i kolejowych.[potrzebne źródło] Po 1989 w mieście nastąpiła restrukturyzacja przemysłu, gdzie w wyniku likwidacji większości zakładów wydobywczych uległ zmianie profil rozwoju miasta z górniczo-hutniczego przekształcił się w przemysłowo-handlowy z uwzględnieniem warunków lokalizacyjnych.

W końcu stycznia 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Sosnowcu obejmowała ok. 11,7 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 14,4% do aktywnych zawodowo[11].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Droga ekspresowa S86

W pobliżu Sosnowca przebiega autostrada A4 – odległość ze Śródmieścia do jej węzłów wynosi:

Przez miasto przebiegają:

W mieście znajduje się ok. 30 stacji paliw, 7 stacji kontroli pojazdów, kilka wielkich salonów samochodowych połączonych z autoryzowanymi serwisami, natomiast tuż za jego granicą znajduje się giełda samochodowa w Mysłowicach.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Sosnowiec. Fragment dworca kolejowego
Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny

Przez miasto przebiegają odnogi historycznych szlaków, którym Sosnowiec zawdzięcza swój potężny rozwój:

W odległym o 18 km od Śródmieścia Sosnowca sąsiednim Sławkowie planowana jest inwestycja oddziaływająca na cały zagłębiowski region, w postaci rozbudowy suchego portu przeładunkowego na zakończeniu Linii Hutniczej Szerokotorowej (która w rzeczywistości kończy się w granicach administracyjnych Sosnowca, w Kolonii Cieśle), jako strategiczny element kombinowanego połączenia towarowego wschód-zachód.

Dużym powodzeniem u mieszkańców cieszą się przejazdy do Warszawy oraz do Gliwic. Na stacji kolejowej Sosnowiec Główny zatrzymują się wszystkie pociągi pasażerskie krajowe i większość międzynarodowych. Stacja Sosnowiec Południowy na której również zatrzymywały się pociągi dalekobieżne, jest obecnie obsługiwana wyłącznie przez osobowe pociągi regionalne (najdłuższa relacja: Katowice – Kielce)

Na terenie Sosnowca znajduje się siedem stacji kolejowych na następujących liniach:

Dworce Sosnowiec Główny oraz Sosnowiec Maczki mają zabytkową architekturę, oba były przed I wojną światową stacjami granicznymi.

Niezależnie od kolei publicznych na terenie miasta działa sieć kolei przemysłowych dawnego PMP-PW, łącząca miejsca wydobywania piasku podsadzkowego z tutejszymi kopalniami węgla, coraz częściej są one jednak wykorzystywane do transportu innych towarów.

Transport autobusowy[edytuj | edytuj kod]

Sosnowiec widok na dworzec kolejowy Sosnowiec Główny. Widoczna ulica (obecnie 3 Maja) dziś jest dwujezdniowa z torowiskiem tramwajowym pośrodku. Zdjęcie wykonane z obecnego Placu Stulecia z przełomu lat 60. i 70. XX wieku

Przez Śródmieście Sosnowca kursują linie dalekobieżne, głównie w kierunku województw świętokrzyskiego i małopolskiego, co wynika z kierunków imigracji ludności wywołanej budową Huty Katowice.

Także przed dworcem kolejowym Sosnowiec Główny zatrzymuje się wiele linii komunikacji miejskiej.

System miejskiego transportu pasażerskiego, zasadniczo oparty na autobusach i tramwajach, jeszcze niedawno należał do najbardziej archaicznych na skalę europejską.

19 września 1991 Sosnowiec przystąpił do związku gmin w celu wspólnej organizacji transportu miejskiego. Decyzja ta poskutkowała wkrótce sukcesywnym obniżaniem ilości wykonywanych przez środek transportu (zwłaszcza autobusy) wozo-kilometrów, oraz spadkiem wskaźnika pasażero-kilometrów. W ostatnich latach miasto zaczęło powoli inwestować w drogi i coraz więcej starych tras ulega przebudowie w miarę możliwości. Polepszył się także stan autobusów. Miasto zakupiło nowe niskopodłogowe autobusy marki Solaris ( 12 i 18 metrowe - przegubowe), a także w roku 2005 cała partie niskopodłogowych, używanych, niemieckich autobusów marki MAN w bardzo dobrym stanie (krótkich i przegubowych), oraz nowe, niskopodłogowe Jelcze.

Lądowisko[edytuj | edytuj kod]

W 2010 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy Pl. Medyków 1.

Information icon.svg Osobny artykuł: Autobusy w Sosnowcu.
Information icon.svg Osobny artykuł: Tramwaje w Sosnowcu.

Opieka zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

Szpitale publiczne[12][edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu
  • Szpital Miejski w Sosnowcu
  • Szpital Miejski nr 3 w Sosnowcu
  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. Świętej Barbary w Sosnowcu

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Neofilologia, Uniwersytet Śląski
Information icon.svg Osobny artykuł: Edukacja w Sosnowcu.

Wśród placówek edukacyjnych wyliczyć należy około 200 jednostek szczebla podstawowego i średniego. Wśród nich jest 117 publicznych jednostek edukacyjnych, działających w ramach zespołów szkół lub jako samodzielne jednostki: 39 przedszkoli, 35 szkół podstawowych, 24 gimnazja oraz 19 szkół ponadgimnazjalnych.[potrzebne źródło]

W ramach zespołów szkół działa: 14 zespołów szkół ogólnokształcących, 3 zespoły szkół specjalnych, 1 centrum kształcenia ustawicznego, 11 zespołów szkół zawodowych.

Obok szkół publicznych istnieje również 55 jednostek edukacyjnych niepublicznych: 2 przedszkola niepubliczne, 2 szkoły podstawowe niepubliczne, 1 szkoła podstawowa publiczna prowadzona przez osobę prawną, 5 gimnazjów, 1 liceum profilowane, 3 szkoły średnie zawodowe, 7 liceów ogólnokształcących młodzieżowych, 9 liceów ogólnokształcących dla dorosłych, 26 szkół policealnych zawodowych.

Na poziomie wyższym i pomaturalnym znajduje się kilka uczelni bądź instytutów wyższych z siedzibą w Sosnowcu, jak również kilka filii jednostek z innych miast.

Kultura i media[edytuj | edytuj kod]

Placówki kultury[edytuj | edytuj kod]

Media[edytuj | edytuj kod]

Wydawane głównie jako drukowane:

Od 2011 roku na terenie Zagłębia Dąbrowskiego działa telewizja TV Zagłębie, która przygotowuje m.in. reportaże dotyczące Sosnowca. Szereg programów informacyjnych, relacji z wydarzeń o znaczeniu gospodarczym, politycznym, ale także społecznym i kulturalnym, które można oglądać na oficjalnej stronie internetowej.

Na terenie miasta usytuowana obecnie jest rozgłośnia górnośląska Radio ESKA Śląsk 99,1 FM, która przejęła przed paru laty niegdyś miejską radiostację – Radio Rezonans – prezentując się początkowo jako kontynuatorka tejże sosnowieckiej stacji.

Z Sosnowcem związanych jest też kilka portali internetowych, czy to informacyjno-społecznych, czy to przybliżających historię i geografię miasta.

Kościoły i inne związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu
Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP w Sosnowcu
Kościół św.Barbary w Sosnowcu

Sosnowiec jest siedzibą rzymskokatolickiej diecezji sosnowieckiej. W mieście znajdują się 32 kościoły parafialne, w tym jedna bazylika, jakim to tytułem została obdarzona sosnowiecka katedra – oraz jedno sanktuarium – Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. W Sosnowcu powstało też żeńskie zgromadzenie zakonneKarmelitanek Bosych Dzieciątka Jezus, których współzałożycielka, s. M.Teresa Janina Kierocińska, zwana w kręgach katolickich Matką Zagłębia jest obok Wandy Malczewskiej kandydatką na ołtarze związaną z Sosnowcem, nieporównanie zresztą bardziej wrośniętą w ten lud, jak świadczy jej przydomek; prócz Karmelitanek w Sosnowcu działa jeszcze kilka zgromadzeń zakonnych męskich i żeńskich.

W Sosnowcu działają dwie parafie starokatolickie: Kościoła Polskokatolickiego (Matki Bożej Bolesnej) oraz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów (Matki Boskiej Różańcowej).

Sosnowiec jest siedzibą parafii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W przeszłości w Sosnowcu – jako ważnej miejscowości Cesarstwa Rosyjskiego i kongresowego Królestwa Polskiego – znajdowały się aż trzy cerkwie prawosławne. Jedyną z nich, która zachowała się do naszych czasów, jest cerkiew pw. Świętych Wiary, Nadziei, Miłości i Ich Matki Zofii[16].

W mieście znajduje się parafia Ewangelicko-Augsburska (posiadająca 1 kościół i 1 kaplicę) oraz inne zbory protestanckie: Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego (zbór w Sosnowcu), Wspólnoty Kościołów Chrystusowych zbór „Chrześcijańska Społeczność” i Kościoła Zielonoświątkowego zbór „Hosanna”.

W Sosnowcu działa Centrum Kongresowe i trzy kompleksy Sal Królestwa Świadków Jehowy (16 zborów)[17] oraz ośrodek medytacyjny Buddyjskiego Związku Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu.

W przeszłości istniała w Sosnowcu Wielka Synagoga, która 9 września 1939 r. stała się miejscem kaźni wyznawców judaizmu z rąk hitlerowców; niewielka ilość wyznawców tej religii zamieszkuje miasto do dzisiaj.

Ponadto w Sosnowcu mieści się unikatowa nekropolia: cmentarz wielowyznaniowy, podzielony na 4 części: katolicką, ewangelicką, prawosławną i żydowską.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Urzędu Miejskiego w Sosnowcu
Information icon.svg Osobny artykuł: Prezydenci Sosnowca.

Sosnowiec jest miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Sosnowcu 28 radnych[18]. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym obecnie jest Kazimierz Górski.

Miasto jest członkiem Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, Śląskiego Związku Gmin i Powiatów i Związku Miast Polskich.

Honorowi Obywatele Sosnowca i ludzie związani w historii z miastem[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Sosnowcem.

Oprócz osób wyróżnionych tytułem „Honorowego Obywatela”, wyróżniano także odznaką „Zasłużonego dla Miasta Sosnowca”[19].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Lista miast z którymi władze Sosnowca podpisały umowę o współpracy[20]:

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Wieś Pogoń, położona przy ul. Staropogońskiej, była w początkach XV w. świadkiem bitwy rycerstwa czeskiego i węgierskiego.[potrzebne źródło]
  • Położony niedaleko Śródmieścia (Sielec) Zamek Sielecki był siedzibą średniowiecznych rycerzy.[potrzebne źródło]
  • Fragment Sosnowca-Niwki, położony za rzeką Biała Przemsza - leży w historycznej Galicji, czyli byłym zaborze austro-węgierskim.[potrzebne źródło]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII.
  2. [pl.pons.com/tłumaczenie/niemiecki-polski/Sosnowitz Sosnowitz - polsko-niemiecki słownik internetowy].
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  4. Rocznik statystyczny województwa katowickiego na 1978 r.
  5. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przedziecki, Tom II, Kraków 1864, str.205.
  6. Sosnowiec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XIV, str.612
  7. sosnowiec.naszemiasto.pl. [dostęp 2013-05-31].
  8. Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Sosnowiec – ul. Będzińska 60 | Budynek – Urbanity.pl.
  9. Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Sosnowiec – ul. Będzińska 60 | Budynek – Urbanity.pl.
  10. purz: Wystawowa część elewacji 18-piętrowca jest już gotowa. [dostęp 2014-10-15].
  11. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (stan w końcu stycznia 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-02-23. [dostęp 2011-02-26].
  12. Szpitale
  13. Miejski Dom Kultury „Kazimierz”.
  14. Cinema City Sosnowiec. [dostęp 2012-04-10].
  15. Helios Sosnowiec. [dostęp 2012-04-10].
  16. M. Bołtryk, Prawosławny Sosnowiec, Przegląd Prawosławny, nr 11 (293), ISSN 1230-1078, s. 8-9.
  17. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.
  18. Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062).
  19. Zasłużony dla Miasta Sosnowca
  20. Współpraca z zagranicą. Urząd Miejski w Sosnowcu. [dostęp 2011-11-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons