Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna | |
| Numer IPA | 141 |
| Tekst IPA | ɣ |
 |
|
| Jednostka znakowa | ɣ |
| X-SAMPA | G |
| Kirshenbaum | Q |
| Przykład dźwięku | |
Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna - rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [ɣ]. Bezdźwięcznym odpowiednikiem jest [x].
Spis treści |
Artykulacja [edytuj]
Opis [edytuj]
W czasie artykulacji tej spółgoski:
- modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna
- tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to spółgłoska ustna
- prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka - spółgłoska środkowa
- tylna część języka dotyka podniebienia miękkiego - jest to spółgłoska miękkopodniebienna
- wiązadła głosowe periodycznie drgają , spółgłoska ta jest dźwięczna
Warianty [edytuj]
Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo:
- wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [ɣʲ]
- przewężenie w gardle, mówimy spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [ɣˤ]
- zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce [ɣʷ]
Przykłady [edytuj]
- w języku polskim jako alofon spółgłoski [x] przed spółgłoską dźwięczną: niechby ['ɲeɣbɨ]
- w języku czeczeńskim: ġala ['ɣa:la] "miasto"
- w języku irlandzkim: dhorn [ɣoːɾˠn̪ˠ] "pięść"
- w języku nawaho: ’aghá [ʔaɣa] "najlepszy"
- w języku paszto: غاتر ['ɣɑtər] "muł"
| Wargowe | Przedniojęzykowe | Podnie‐ bienne |
Tylnojęzykowe | Gar‐ dłowe |
Nagło‐ śniowe |
Krta‐ niowe |
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dwu‐ wargowe |
War‐ gowo‐ zębowe |
Zębowe | Dzią‐ słowe |
Zadzią‐ słowe |
Retro‐ fleksyjne |
Miękko‐ podnie‐ bienne |
Języcz‐ kowe |
|||||||||||
| Nosowe | m | ɱ | n̪ | n | ɳ | ɲ | ŋ | ɴ | ||||||||||
| U s t n e |
Ś r o d k o w e |
Zwarte | p b | p̪ b̪ | t̪ d̪ | t d | ʈ ɖ | c ɟ | k ɡ | q ɢ | ʡ | ʔ | ||||||
| Szczelinowe | ɸ β | f v | θ ð | s z | ʃ ʒ | ʂ ʐ | ç ʝ | x ɣ | χ | ʁ | ħ | ʕ | ʜ | ʢ | h ɦ | |||
| Półotwarte | β̞ | ʋ | ð̞ | ɹ | ɻ | j | ɰ | |||||||||||
| Drżące | ʙ | r | * | ʀ | * | |||||||||||||
| Uderzeniowe | * | ѵ | ɾ | ɽ | * | |||||||||||||
| B o c z n e |
Boczne szczelinowe | ɬ ɮ | * | * | * | |||||||||||||
| Boczne półotwarte | l | ɭ | ʎ | ʟ | ||||||||||||||
| Boczne uderzeniowe | ɺ | * | * | * | ||||||||||||||
| Podwójna artykulacja i koartykulacja | ||||||
| ʍ | w | ɥ | ɕ | ʑ | ɧ | ɫ |
| Zwarto-szczelinowe | ||||||
| pf | ʦ | ʧ | ʨ | tɬ | kx | qχ |
| Mlaski | |||||
| ʘ | ǀ | ǃ | ǂ | ǁ | |
| Glottalizowane: iniektywne | |||||
| ɓ | ɗ | ʄ | ɠ | ʛ | |
| Glottalizowane: ejektywne | |||||
| pʼ | tʼ | cʼ | kʼ | qʼ | sʼ |
