Spółgłoska tylnojęzykowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klasyfikacja spółgłosek
Wargowe
Przedniojęzykowe
Środkowojęzykowe
Tylnojęzykowe
Gardłowe
Nagłośniowe
Krtaniowe
O podwójnej artykulacji
Koartykulacja
sposób artykulacji, miejsce artykulacji, narząd artykulacji

Termin spółgłoska tylnojęzykowa lub welarna odnosi się do sposobu artykulacji spółgłosek polegającego na zbliżeniu tylnej części języka do podniebienia miękkiego (łac. velum). W ten sposób wymawia się np. /k/, /ɡ/, /x/ (= polskie ch) oraz /ŋ/ (welarną spółgłoskę nosową jak w angielskim thing).

Ponieważ podniebienie miękkie ma stosunkowo dużą powierzchnię, a tył języka nie jest zbyt precyzyjnym narządem artykulacyjnym, spółgłoski tylnojęzykowe mają z reguły wiele wariantów fonetycznych i łatwo ulegają upodobnieniu np. do następujących po nich samogłosek. Przed samogłoskami przednimi spotyka się często warianty "zmiękczone" (palatalne lub tylnojęzykowe palatalizowane), jak początkowe spółgłoski w polskich wyrazach kino, ginąć i Chiny, o artykulacji przesuniętej ku przodowi jamy ustnej. W niektórych językach spotyka się głoski tylnojęzykowe labializowane, to jest wymawiane z zaokrągleniem warg, np. /kʷ/, w którym na artykulację /k/ nakłada się dodatkowo wymowa odpowiadająca samogłosce /u/.