Spółgłoska uderzeniowa dziąsłowa
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Spółgłoska uderzeniowa dziąsłowa | |
| Numer IPA | 124 |
| Tekst IPA | ɾ |
 |
|
| Jednostka znakowa | ɾ |
| X-SAMPA | 4 |
| Kirshenbaum | * |
| Przykład dźwięku | |
Spółgłoska uderzeniowa dziąsłowa – rodzaj dźwięku mowy, spotykany w niektórych językach naturalnych. W Międzynarodowym alfabecie Fonetycznym jest oznaczana symbolem [ɾ], a w X-SAMPA – symbolem [4].
Artykulacja [edytuj]
- powietrze jest wydychane z płuc – jest to spółgłoska płucna egresywna
- wejście do jamy nosowej jest zablokowane przez podniebienie miękkie i języczek – jest to spółgłoska ustna.
- powietrze przepływa nad środkową częścią języka – jest to spółgłoska środkowa
- język styka się z dziąsłami – jest to spółgłoska dziąsłowa
- kontakt artykulatorów jest bardzo krótki – jest to spółgłoska uderzeniowa
- więzadła głosowe drgają – jest to spółgłoska dźwięczna
Przykłady [edytuj]
- w języku polskim, w mniej starannej wymowie, często w ten sposób realizowany jest fonem [r]
- w amerykańskiej odmianie języka angielskiego, [ɾ] zastępuje [t] lub [d] w pozycji między samogłoskami, np. better wymawia się [bεɾəɻ]. W tej samej pozycji nt może być wymawiane jako nosowe [ɾ̃].
- w języku albańskim: emër [eməɾ] "imię"
- w języku hiszpańskim: árbol [ˈaɾbol] "drzewo"
- w języku portugalskim: contra [ˈkõtɾɐ] "przeciwko"
| Wargowe | Przedniojęzykowe | Podnie‐ bienne |
Tylnojęzykowe | Gar‐ dłowe |
Nagło‐ śniowe |
Krta‐ niowe |
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dwu‐ wargowe |
War‐ gowo‐ zębowe |
Zębowe | Dzią‐ słowe |
Zadzią‐ słowe |
Retro‐ fleksyjne |
Miękko‐ podnie‐ bienne |
Języcz‐ kowe |
|||||||||||
| Nosowe | m | ɱ | n̪ | n | ɳ | ɲ | ŋ | ɴ | ||||||||||
| U s t n e |
Ś r o d k o w e |
Zwarte | p b | p̪ b̪ | t̪ d̪ | t d | ʈ ɖ | c ɟ | k ɡ | q ɢ | ʡ | ʔ | ||||||
| Szczelinowe | ɸ β | f v | θ ð | s z | ʃ ʒ | ʂ ʐ | ç ʝ | x ɣ | χ | ʁ | ħ | ʕ | ʜ | ʢ | h ɦ | |||
| Półotwarte | β̞ | ʋ | ð̞ | ɹ | ɻ | j | ɰ | |||||||||||
| Drżące | ʙ | r | * | ʀ | * | |||||||||||||
| Uderzeniowe | * | ѵ | ɾ | ɽ | * | |||||||||||||
| B o c z n e |
Boczne szczelinowe | ɬ ɮ | * | * | * | |||||||||||||
| Boczne półotwarte | l | ɭ | ʎ | ʟ | ||||||||||||||
| Boczne uderzeniowe | ɺ | * | * | * | ||||||||||||||
| Podwójna artykulacja i koartykulacja | ||||||
| ʍ | w | ɥ | ɕ | ʑ | ɧ | ɫ |
| Zwarto-szczelinowe | ||||||
| pf | ʦ | ʧ | ʨ | tɬ | kx | qχ |
| Mlaski | |||||
| ʘ | ǀ | ǃ | ǂ | ǁ | |
| Glottalizowane: iniektywne | |||||
| ɓ | ɗ | ʄ | ɠ | ʛ | |
| Glottalizowane: ejektywne | |||||
| pʼ | tʼ | cʼ | kʼ | qʼ | sʼ |
