Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna
Numer IPA 101
Tekst IPA p
{{{imagesize}}}
Jednostka znakowa p
X-SAMPA p
Kirshenbaum p
Przykład dźwięku i

Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna - rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [p].

Artykulacja[edytuj | edytuj kod]

Opis[edytuj | edytuj kod]

W czasie artykulacji tej spółgłoski:

  • modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji,
  • tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, prąd powietrza uchodzi przez tor ustny
  • prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka
  • dolna warga kontaktuje się z górną wargą, tworząc zwarcie. Dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową, a następnie do przerwania utworzonej blokady i wybuchu (plozji)
  • wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna
  • pozycja języka i ust może zależeć od kontekstu, w jakim występuje głoska.

Warianty[edytuj | edytuj kod]

Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo:

  • wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [pʲ]
  • wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [pˠ]
  • przewężenie w gardle, mówimy spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [pˤ]
  • zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce [pʷ]

Spółgłoska może być wymówiona:

  • z rozwarciem bez plozji, mówimy wtedy o spółgłosce bez plozji: [].
  • z silnym przydechem (aspiracją), mówimy wtedy o spółgłosce przydechowej (aspirowanej): [pʰ]

Zobacz też:

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Terminologia[edytuj | edytuj kod]

Spółgłoska zwarta dwuwargowa to inaczej spółgłoska okluzywna bilabilna.

Pisownia[edytuj | edytuj kod]

Spółgłoska [p] jest zapisywana w języku polskim przy pomocy grafemu: p.

Wargowe Przedniojęzykowe Pod­nie‐
bienne
Tylnojęzykowe Gar‐
dłowe
Nagło‐
śnio­we
Krta‐
niowe
Dwu‐
wargowe
War‐
gowo‐
zębowe
Zębowe Dzią‐
sło­we
Zadzią‐
słowe
Re­tro‐
fle­ksyjne
Miękko‐
podnie‐
bienne
Języcz‐
kowe
Nosowe    m    ɱ        n    ɳ    ɲ    ŋ    ɴ  
U
s
t
n
e
Ś
r
o
d
k
o
w
e
Zwarte p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ   ʡ ʔ  
Szczelinowe ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ
Półotwarte    β̞    ʋ    ð̞    ɹ    ɻ    j    ɰ      
  Drżące    ʙ    r    *    ʀ    *  
Uderzeniowe    *    ѵ    ɾ    ɽ          *  
B
o
c
z
n
e
Boczne szczelinowe ɬ ɮ *    *    *       
Boczne półotwarte    l    ɭ    ʎ    ʟ  
Boczne uderzeniowe      ɺ    *    ʎ̯    ʟ̆    
Podwójna artykulacja i koartykulacja
ʍ w ɥ ɕ ʑ ɧ ɫ
Zwarto-szczelinowe
pf ʦ

ʣ

ʧ

ʤ

ʨ

ʥ

kx
Mlaski
ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ  
Glottalizowane: iniektywne
ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ  
Glottalizowane: ejektywne