Spastyczność
 |
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Spastyczność (łac.spasticitas) – zaburzenie ruchowe, objawiające się wzmożonym napięciem mięśniowym lub sztywnością mięśni, związane z ich nieprawidłową reakcją na bodźce, które w zależności od przyczyny, czasu trwania i rodzaju schorzenia, może przybierać różne postaci. Spastyczność prowadzi do przykurczów i osłabienia mięśni głównie kończyn, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów. U dzieci najczęstszą przyczyną spastyczności jest mózgowe porażenie dziecięce, natomiast u dorosłych może być wywołana przez udar lub stwardnienie rozsiane. Przyczyną może być również pourazowe uszkodzenie części mózgu i rdzenia kręgowego (drogi korowo-rdzeniowej, tzw. szlaku piramidowego), które są odpowiedzialne za odruchy warunkowe.
Jest to zjawisko, które może występować pod dwiema postaciami: podstawową i reaktywną. Pierwsza - podstawowa - pojawia się zazwyczaj po około 3 tygodniach od uszkodzenia (do kilku tygodni/miesięcy). Stopień jej nasilenia zależny jest od stopnia uszkodzenia. Niekiedy może nastąpić jej samoistny zanik (np. po zawale mięśnia sercowego lub zapaleniu otrzewnej). Z kolei spastyczność reaktywna zależna jest od dodatkowych bodźców możliwych do wyeliminowania poprzez odpowiednią rehabilitację.
W wypadku przerwania strumienia dopływających do rdzenia kręgowego modulujących bodźców z OUN, pojawia się nadpobudliwość w obrębie łuku odruchowego, który kontroluje napięcie mięśniowe. Nadpobudliwość ta podwyższa aktywność jednostek ruchowych w mięśniach poprzecznie prążkowanych. Wtedy też nawet niewielkie rozciąganie mięśnia powoduje wzrost napięcia wrzeciona mięśniowego. Po pewnym czasie stan taki ulega pogłębieniu i dochodzi do sytuacji, gdzie nawet bodźce czuciowe (ekstrareceptywne) przyczyniają się do rozległego skurczu mięśni.
U chorych z paraplegią może przybierać rozmiar masowego odruchu, który polega na nagłym skurczu mięśni kończyn dolnych wraz z tułowiem, obfitym poceniu się, a niekiedy niekontrolowanym oddawaniu moczu i stolca (może to być spowodowane nawet delikatnym dotykiem chorego ręką lub pościelą). Spastyczność może być również powodowana bodźcami chemicznymi i toksycznymi (infekcje dróg moczowych, duże odleżyny, przewlekłe zaparcia).
Leczenie spastyki jest bardzo trudne i czasochłonne. Polega na podawaniu środków farmakologicznych zmniejszających napięcie mięśniowe, blokadzie nerwów znajdujących się w łuku odruchowym albo na chirurgicznym ich przecięciu.
