Specjalna strefa ekonomiczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


Specjalna strefa ekonomiczna (SSE) – wyodrębniona administracyjnie część terytorium danego kraju, w której działalność gospodarcza może być prowadzona na preferencyjnych warunkach, tj. przedsiębiorstwom, które uzyskały zezwolenie na działalność w strefie, przysługuje pomoc publiczna w formie zwolnienia podatkowego.

Specjalne strefy ekonomiczne istnieją w Chinach, Indiach, Iranie, Jordanii, Kazachstanie, Polsce, Rosji, Korei Północnej[1], na Białorusi i Filipinach[potrzebne źródło]. Do 31 marca 2005 strefy funkcjonowały na Ukrainie.

SSE w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Specjalne strefy ekonomiczne to wyodrębnione administracyjnie obszary kraju, gdzie inwestorzy mogą prowadzić działalność gospodarczą na preferencyjnych warunkach. Celem funkcjonowania SSE jest przyspieszenie rozwoju regionów poprzez m.in. przyciąganie nowych inwestycji, rozwój eksportu i tworzenie nowych miejsc pracy.

W Polsce działa obecnie 14 specjalnych stref ekonomicznych. Najstarszą strefą jest utworzona w 1995 SSE EURO-PARK MIELEC.

Strefy działają na podstawie ustawy z 20 października 1994 o specjalnych strefach ekonomicznych[2]. Pierwotnie SSE zostały powołane na okres 20 lat od dnia ich ustanowienia. W 2008 okres obowiązywania wszystkich stref został przedłużony do 31 grudnia 2020. W drodze tej samej nowelizacji ustawy o SSE po raz kolejny podniesiono limit obszarowy wszystkich polskich stref (z 12 tys. do 20 tys. ha). Możliwe stało się również (po spełnieniu warunków określonych w art. 5 ustawy) ustanowienie specjalnej strefy ekonomicznej na gruntach prywatnych, co przyspieszyło ich rozwój terytorialny.

23 lipca 2013 Rada Ministrów zmieniła 14 rozporządzeń dotyczących SSE, przedłużając funkcjonowanie stref do 31 grudnia 2026[3].

Na dzień 31 grudnia 2012 obejmowały one tereny zlokalizowane w 146 miastach i 210 gminach o łącznej powierzchni 15 829,3 ha, a wartość nakładów inwestycyjnych poniesionych przez firmy w specjalnych strefach ekonomicznych przekroczyła 85 mld 833 mln zł[4]. Na koniec 2012 przedsiębiorstwa działające na terenie SEE zatrudniały 247 451 pracowników[5]. W 2012 na 1 ha terenu zagospodarowanego przez inwestorów poniesiono 12,2 mln zł nakładów inwestycyjnych oraz utworzono 35 miejsc pracy[6].

Na koniec 2012 w SSE najwięcej zainwestowały przedsiębiorstwa z Polski (18,8% nakładów inwestycyjnych ogółem), Niemiec (15,2%), Stanów Zjednoczonych i Holandii (po 11,17%), oraz Włoch (8,7%)[7].

Zgodnie z art. 26 ustawy o SSE Rada Ministrów ma obowiązek przedstawić Sejmowi do 31 maja każdego roku sprawozdanie z działalności stref. Jest ono podstawowym dokumentem dotyczącym wyników funkcjonowania SSE w Polsce.

Ustanowienie strefy[edytuj | edytuj kod]

Specjalna strefa ekonomiczna jest ustanawiana przez Radę Ministrów na wniosek ministra do spraw gospodarki w drodze rozporządzenia, po uzyskaniu opinii zarządu województwa oraz zgody rady gminy właściwej na położenie strefy. Również zmiany granic SSE (wyłączenia oraz włączenia nowych terenów) dokonywane są w drodze rozporządzenia. Do stref najczęściej są włączane tereny inwestycyjne, którymi są już zainteresowani potencjalni inwestorzy.

SSE mogą tworzyć podstrefy na terenie całego kraju. Na terenie gminy może znajdować się więcej niż jeden teren włączony do strefy, jak również działać więcej niż jedna SSE.

Podstrefy SSE w Polsce zlokalizowane głównie na terenie miast na prawach powiatu oraz gmin miejskich[8].

Warunki otrzymania pomocy publicznej w SSE[edytuj | edytuj kod]

Przed akcesją Polski do Unii Europejskiej prawo dotyczące działalności przedsiębiorstw SSE zostało dostosowane do prawa unijnego. Pomoc publiczna udzielana w specjalnych strefach ekonomicznych podlega zasadom udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w UE.

Warunkiem skorzystania z pomocy publicznej w SSE jest uzyskanie zezwolenia na działalność w SSE, udzielanego w imieniu ministra gospodarki przez spółkę zarządzającą strefą. W zezwoleniu określa się m.in. przedmiot działalności, minimalny poziom zatrudnienia oraz minimalny poziom wydatków inwestycyjnych. Na dzień 31 grudnia 2012 przedsiębiorcy posiadali 1545 ważnych zezwoleń na działalność w SSE[9].

Nie wszyscy przedsiębiorcy mogą otrzymać zezwolenie na działalność w specjalnej strefie ekonomicznej - nie może ono zostać wydane na prowadzenie działalności w zakresie m.in. wytwarzania materiałów wybuchowych, wyrobów tytoniowych, przetwarzania paliw silnikowych, wyrobu, rozlewu i przetwarzania napojów alkoholowych oraz spirytusu przeznaczonego na cele inne niż produkcja biokomponentów, ośrodków gier hazardowych, a także usług związanych z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków[10].

Minimalna wartość inwestycji w SSE to 100 tys. euro, a udział środków własnych przedsiębiorcy musi stanowić co najmniej 25% całkowitych kosztów kwalifikowanych inwestycji. Warunkiem skorzystania z pomocy publicznej jest: w przypadku firm korzystających ze zwolnienia z tytułu kosztów nowej inwestycji zrealizowanie zadeklarowanych w zezwoleniu nakładów inwestycyjnych i utrzymanie inwestycji w regionie, w którym udzielono pomocy, przez okres 5 (dla dużych firm) lub 3 lat (dla małych i średnich przedsiębiorców), natomiast w przypadku przedsiębiorców korzystających ze zwolnienia z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy utrzymanie odpowiednio przez okres 5 lub 3 lat nowo utworzonych miejsc pracy.

W strefach na takich samych zasadach inwestują firmy polskie i zagraniczne.

W praktyce istnieje możliwość objęcia SSE dowolnego gruntu wybranego przez inwestora na terenie całego kraju, po spełnieniu określonych warunków formalnych.

Korzyści z działalności w SSE[edytuj | edytuj kod]

  • zwolnienie z podatku dochodowego (CIT lub PIT, w zależności od formy prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę) od dochodu z działalności prowadzonej na terenie SSE i określonej w zezwoleniu do wysokości od 30 do 50% (wskaźnik intensywności pomocy publicznej obowiązujący dla województwa, na terenie którego położona jest strefa; w przypadku średnich i małych przedsiębiorstw może być on podwyższony odpowiednio o 10 i 20 punktów procentowych) kwalifikowanych nakładów inwestycyjnych lub dwuletnich kosztów pracy nowo zatrudnionych pracowników; wielkość dopuszczalnej pomocy publicznej dla firm, których koszty kwalifikowane do objęcia pomocą publiczną przekraczają 50 mln euro, jest niższa (jest obliczana na podstawie specjalnego wzoru);
  • dostępność atrakcyjnych, uzbrojonych gruntów wraz z całą niezbędną infrastrukturą;
  • możliwość zakupu lub wynajmu już istniejących w SSE nieruchomości; w niektórych strefach istnieje możliwość realizacji projektów w systemie BTS (built to suit) i ich późniejszego leasingu;
  • możliwość skorzystania również z innych zachęt inwestycyjnych oferowanych na terenie SSE, w tym zwłaszcza zwolnienia z podatku od nieruchomości (często oferowanego dla nowych inwestorów przez gminy), grantu inwestycyjnego od rządu, dotacji powiatowych urzędów pracy oraz wsparcia ze środków unijnych (pomoc publiczna sumuje się tj. łączny poziom wsparcia dla firmy ze wszystkich źródeł nie może przekroczyć wspomnianych 30-70% nakładów inwestycyjnych);
  • wsparcie administracyjne ze strony spółek zarządzających SSE w kwestiach prawnych i organizacyjnych związanych z realizacją inwestycji (dostawcy mediów, władze lokalne etc.) oraz tzw. opieka poinwestycyjna.

Wady działalności w SSE[edytuj | edytuj kod]

  • obowiązek poniesienia określonych nakładów oraz prowadzenia działalności przez 3 lub 5 lat, co może być trudne w sytuacji nagłego pogorszenia się warunków rynkowych lub zmiany strategii przedsiębirostwa;
  • tzw. opłata strefowa (administracyjna) na pokrycie kosztów administracyjnych spółki zarządzającej SSE ponoszona w całym okresie posiadania przez firmę zezwolenia na prowadzenie działalności na terenie strefy;
  • dodatkowe obowiązki związane ze sprawozdawczością oraz większa liczba kontroli związanych m.in. z wypełnianiem warunków zezwolenia oraz prawidłowości korzystania z pomocy publicznej przeprowadzanych przez organy podatkowe; w przypadku kiedy firma prowadzi działalność zarówno w SSE, jak i poza strefą, konieczność prowadzenia wyodrębnionej księgowości;
  • ceny nieruchomości nabywanych w SSE mogą być wyższe od cen podobnych nieruchomości znajdujących się poza strefą;
  • niewielka dostępność powierzchni biurowych, które mogą być wykorzystane do szybkiego rozpoczęcia działalności np. przez centra nowoczesnych usług finansowych[11];
  • z uwagi na okres funkcjonowania stref do 2026 firma, która późno rozpoczęła działalność w SSE, może nie wykorzystać w całości przysługujących jej zwolnień z podatku CIT lub PIT;
  • ograniczenie rodzajów działalności, która może być prowadzona w strefach.

Lokalizacje SSE w Polsce[edytuj | edytuj kod]


Lokalizacje podstref SSE w Polsce (stan na 31 grudnia 2012)
Strefa Województwa Powierzchnia w ha Lokalizacje
Kamiennogórska SSEMP 367,14 miasta: Jawor, Jelenia Góra, Kamienna Góra, Lubań, Ostrów Wielkopolski, Piechowice, Zgorzelec

gminy: Dobroszyce, Gryfów Śląski, Janowice Wielkie, Kamienna Góra, Lubawka, Nowogrodziec, Prusice, Żmigród

Katowicka SSE 2004,83 miasta: Bielsko-Biała, Bieruń, Bytom, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jastrzębie-Zdrój, Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Knurów, Lubliniec, Orzesze, Racibórz, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Sławków, Sosnowiec, Tychy, Zabrze, Zawiercie, Żory

gminy: Czechowice-Dziedzice, Czerwionka-Leszczyny, Głuchołazy, Godów, Gogolin, Kietrz, Koniecpol, Krapkowice, Miedźna, Myślenice, Olesno, Pawłowice, Radziechowy-Wieprz, Rajcza, Rudziniec, Siewierz, Strzelce Opolskie, Ujazd

Kostrzyńsko-Słubicka SSE 1454,47 miasta: Białogard, Gorzów Wielkopolski, Gubin, Kostrzyn nad Odrą, Nowa Sól, Poznań, Zielona Góra

gminy: Barlinek, Buk, Bytom Odrzański, Chodzież, Czerwieńsk, Dobiegniew, Goleniów, Gryfino, Gubin, Kargowa, Karlino, Kożuchów, Krobia, Lubsko, Łobez, Międzyrzecz, Nowy Tomyśl, Police, Przemęt, Rzepin, Skwierzyna, Słubice, Stęszew, Sulęcin, Swarzędz, Wronki, Zielona Góra

Krakowski Park Technologiczny 558,72 miasta: Bochnia, Bukowno, Kraków, Krosno, Limanowa, Nowy Sącz, Oświęcim, Tarnów

gminy: Andrychów, Bochnia, Boguchwała, Chełmek, Dobczyce, Gdów, Książ Wielki, Niepołomice, Skawina, Słomniki, Wolbrom, Zabierzów, Zator

Legnicka SSE 1041,84 miasta: Chojnów, Głogów, Legnica, Lubin, Złotoryja

gminy: Chojnów, Gromadka, Legnickie Pole, Miękinia, Polkowice, Prochowice, Przemków, Środa Śląska

Łódzka SSE 1276,63 miasta: Bełchatów, Koło, Konstantynów Łódzki, Kutno, Łęczyca, Łowicz, Łódź, Ozorków, Piotrków Trybunalski, Płock, Pruszków, Raciąż, Radomsko, Rawa Mazowiecka, Sieradz, Skierniewice, Tomaszów Mazowiecki, Turek, Warszawa, Zduńska Wola, Zgierz, Żyrardów

gminy: Aleksandrów Łódzki, Brójce, Grodzisk Mazowiecki, Kleszczów, Koluszki, Ksawerów, Nowe Skalmierzyce, Opatówek, Opoczno, Ostrzeszów, Paradyż, Przykona, Sławno, Słupca, Stryków, Tomaszów Mazowiecki, Ujazd, Widawa, Wieluń, Wola Krzysztoporska, Wolbórz, Wróblew, Zgierz, Żabia Wola, Żychlin

SSE EURO-PARK MIELEC 1246,00 miasta: Dębica, Gorlice, Jarosław, Krosno, Leżajsk, Lubaczów, Lubartów, Lublin, Mielec, Radzyń Podlaski, Rzeszów, Sanok, Szczecin, Zamość

gminy: Dębica, Głogów Małopolski, Jarosław, Kolbuszowa, Leżajsk, Ostrów, Ropczyce, Trzebownisko, Zagórz

Pomorska SSE 1323,23 miasta: Bydgoszcz, Gdańsk, Gdynia, Grudziądz, Kwidzyn, Malbork, Piła, Rypin, Stargard Szczeciński, Starogard Gdański, Tczew, Toruń, Włocławek

gminy: Barcin, Chojnice, Człuchów, Gniewino, Kowalewo Pomorskie, Krokowa, Łysomice, Sztum, Świecie, Tczew, Wąbrzeźno

Słupska SSE 824,35 miasta: Koszalin, Słupsk, Szczecinek, Ustka, Wałcz

gminy: Biesiekierz, Debrzno, Kalisz Pomorski, Karlino, Polanów, Rogoźno, Słupsk, Tychowo, Żukowo

SSE Starachowice 612,91 miasta: Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski, Puławy, Skarżysko-Kamienna, Starachowice

gminy: Iłża, Końskie, Mniszków, Morawica, Piekoszów, Sędziszów, Stąporków, Suchedniów, Szydłowiec, Tułowice

Suwalska SSE 342,77 miasta: Białystok, Ełk, Grajewo, Suwałki

gminy: Gołdap, Małkinia Górna, Suwałki

TSSE EURO-PARK WISŁOSAN 1632,31 miasta: Jasło, Kraśnik, Pionki, Przemyśl, Przeworsk, Radom, Siedlce, Stalowa Wola, Tarnobrzeg, Tomaszów Lubelski

gminy: Gorzyce, Horodło, Janów Lubelski, Jasło, Jedlicze, Kobierzyce, Łapy, Łuków, Mińsk Mazowiecki, Nisko, Nowa Dęba, Nowe Miasto nad Pilicą, Orły, Ożarów Mazowiecki, Pilawa, Połaniec, Poniatowa, Przasnysz, Ryki, Rymanów, Siedlce, Staszów, Tomaszów Lubelski, Tuczępy, Węgrów, Wyszków

Wałbrzyska SSE 2073,72 miasta: Bielawa, Bolesławiec, Dzierżoniów, Kalisz, Kłodzko, Kudowa-Zdrój, Leszno, Nowa Ruda, Oleśnica, Oława, Opole, Piława Górna, Świdnica, Świebodzice, Wałbrzych, Wrocław

gminy: Brzeg Dolny, Bystrzyca Kłodzka, Długołęka, Góra, Jarocin, Jelcz-Laskowice, Kluczbork, Kłodzko, Kobierzyce, Kościan, Krotoszyn, Namysłów, Nowa Ruda, Nysa, Oława, Praszka, Prudnik, Rawicz, Skarbimierz, Strzegom, Strzelin, Syców, Szprotawa, Śrem, Świdnica, Twardogóra, Wiązów, Wołów, Września, Ząbkowice Śląskie, Żarów

Warmińsko-Mazurska SSE 914,51 miasta: Bartoszyce, Ciechanów, Elbląg, Iława, Lidzbark Warmiński, Mława, Mrągowo, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Ostrołęka, Ostróda

gminy: Barczewo, Bartoszyce, Ciechanów, Dobre Miasto, Iłowo-Osada, Morąg, Nidzica, Olecko, Olszytynek, Orzysz, Pasłęk, Piecki, Pisz, Szczytno, Wielbark

Razem 15673,43

SSE na Ukrainie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa strefy Lokalizacja Powierzchnia Data założenia Termin*
PESE Sywasz Republika Autonomiczna Krymu b.d. 1996 5 lat
Sławutycz m. Sławutycz, obwód kijowski 2 tys. ha 30.06.1998 do 01.01.2020
Azow m. Mariupol, obwód doniecki 315 ha 21.07.1998 60 lat
Donieck m. Donieck, obwód doniecki 466 ha 21.07.1998 60 lat
Zakarpacie rejon użhorodzki i rejon mukacziwski w obwodzie zakarpackim 737 ha 09.01.1999 30 lat
Jaworiw rejon jaworowski w obwodzie lwowskim 116 tys. ha 17.02.1999 do 01.01.2020
Interport Kowel m. Kowel, obwodzie wołyńskim 57 ha 01.01.2000 20 lat
Kurortopolis Truskawiec m. Truskawiec, obwód lwowski 774 ha 01.01.2000 20 lat
Mikołajów m. Mikołajów, obwód mikołajowski, tereny stoczni i tereny przyległe 865 ha 01.01.2000 30 lat
Port Krym m. Kercz, Republika Autonomiczna Krymu 27 ha 01.01.2000 30 lat
Porto-Franko m. Odessa, część terenu Odeskiego Handlowego Portu Morskiego 32 ha 01.01.2000 25 lat
Reni m. Reni w obwodzie odeskim 94 ha 17.05.2000 30 lat
Podano pierwotne założenia odnośnie okresu funkcjonowania stref. Wszystkie strefy zostały zlikwidowane 31 marca 2005 r.

PESE — Północnokrymska Eksperymentalna Strefa Ekonomiczna.

Źródła: [1] [2] [3] oraz Пехник А.В., Іноземні інвестиції в економіку України. Навчальний посібник, Вид. «Знання», Київ 2007, s. 49, 310–319

Przypisy

  1. Nicolas Levi: Co oznaczają specjalne strefy ekonomiczne Korei Północnej? (pol.). polska-azja.pl, 2001-06-09. [dostęp 2011-06-19].
  2. Ustawa z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz.U. 2007 nr 42 poz. 274)
  3. http://www.mg.gov.pl/node/18841
  4. Druk nr 1412. Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2012 r.. W: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. sejm.gov.pl, 31 maja 1412. [dostęp 2014-02-14]. s. 5-11.
  5. Druk nr 1412. Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2012 r.. W: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. sejm.gov.pl, 31 maja 1412. [dostęp 2014-02-14]. s. 14.
  6. Druk nr 1412. Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2012 r.. W: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. sejm.gov.pl, 31 maja 1412. [dostęp 2014-02-17]. s. 17.
  7. Druk nr 1412. Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2012 r.. W: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. sejm.gov.pl, 31 maja 1412. [dostęp 2014-02-17]. s. 18.
  8. Adrian Grycuk, Piotr Russel. Zaangażowanie jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w tworzenie instytucji wspierających przedsiębiorczość. „Studia BAS”. 1/2014. s. 79. 
  9. Druk nr 1412. Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2012 r.. W: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. sejm.gov.pl, 31 maja 1412. [dostęp 2014-02-14]. s. 9.
  10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych (Dz.U. 2008 nr 232 poz. 1548 z późn. zmianami)
  11. Adrian Grycuk: Centra nowoczesnych usług biznesowych w Polsce. W: Infos [on-line]. sejm.gov.pl, 6 lutego 2014. [dostęp 2014-02-14]. s. 3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]