Spisek prochowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Spiskowcy

Spisek prochowy (ang. Gunpowder Plot) – nieudany zamach zorganizowany 5 listopada 1605 r. przez Guya Fawkesa, mający na celu zabójstwo króla Anglii i Szkocji Jakuba I.

W nocy z 4 na 5 listopada Fawkes został znaleziony z 36 beczkami prochu w podziemiach Parlamentu. Późniejsze śledztwo ujawniło spisek małej grupy angielskich katolików, który trwał 2 lata. Plan zakładał detonację ładunku pod Izbą Lordów w momencie otwarcia Parlamentu i uśmiercenie tym samym, obok króla, zgromadzonych w niej przedstawicieli szlachty, biskupów oraz członków Izby Gmin. Autorem planu nie był w istocie Fawkes – kluczowymi postaciami w spisku byli Thomas Percy i Robert Catesby. Po 2 miesiącach procesu zamachowcy – w liczbie ośmiu – zostali skazani na śmierć przez powieszenie i poćwiartowanie. Egzekucja czterech z nich odbyła się 30 stycznia 1606, pozostałych – dnia następnego. Fawkes w dniu egzekucji skoczył z szafotu i złamał kark by uniknąć okrutnej śmierci.

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Guy Fawkes, w sekcji Spisek prochowy.

Incydent odbił się szerokim echem w całej ówczesnej Europie. Wykorzystywany był również do kreowania nastrojów antykatolickich w samej Anglii, stał się motywem wielu utworów satyrycznych.

Noc znana jest pod nazwą Guy Fawkes Night lub Bonfire Night. Co roku, w rocznicę zamachu, odbywają się w Londynie obchody upamiętniające to wydarzenie. W listopadzie 2005 odbyły się huczne uroczystości z okazji 400-lecia pamiętnej nocy.

Do tej historii nawiązuje też komiks V jak vendetta (scenariusz: Alan Moore) i film na jego podstawie.

W 1847 pisarz francuski Juliusz Verne napisał[1] sztukę teatralną w pięciu aktach wierszem La Conspiration des poudres o tych wydarzeniach[2]. Sztuka została wydana drukiem w XX wieku, ale jeszcze nie została wystawiona[3].

Rymowanka[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenia 5 listopada upamiętnia angielska rymowanka. Poniżej przedstawiono jedną z jej wersji – pozostałe różnią się szczegółami, takimi jak zamiana see of na know of czy dodanie przedrostka the w czwartym wersie. Najbardziej znana jest jej pierwsza zwrotka[4].


Remember, remember the fifth of November
The Gunpowder Treason and Plot
I see of no reason,
Why Gunpowder Treason
Should ever be forgot...

Guy Fawkes, Guy Fawkes,
'Twas his intent.
To blow up the King and the Parliament.
Three score barrels of powder below.
Poor old England to overthrow.

Co dosłownie oznacza:


Pamiętaj, pamiętaj piąty listopada,
Zdradę i spisek prochowy.
Nie widzę powodu,
Dla którego zdrada prochowa
Miałaby zostać zapomniana

Guy Fawkes, Guy Fakwes,
Było jego zamiarem
Wysadzić Króla i Parlament.
Trzy dwudziestki beczek prochu pod spodem.
Biedna stara Anglia do obalenia.

Pierwsza zwrotka tej rymowanki pojawiła się w filmie V jak vendetta. Jej wolne tłumaczenie z polskiej wersji językowej filmu brzmi tak:


Pamiętaj, pamiętaj, bo data to święta,
Gdy spisek wykryto prochowy.
5 listopada wydała się zdrada
W pamięci tę datę zachowaj

Przypisy

  1. strona 27 w: Herbert R. Lottman Juliusz Verne, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1999, ISBN 83-06-02751-5
  2. strony 17(nlb)-118 w: Jules Verne, Théâtre inédit, Collection La Bibliothèque Verne, wydawnictwo le cherche midi, Paris, 2005, ISBN 2-7491-0270-7
  3. The Complete Jules Verne Bibliography: V. Plays
  4. http://en.wikiquote.org/wiki/Guy_Fawkes

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons