Spolegliwość

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Spolegliwość – pewność, możliwość polegania na kimś. Ktoś spolegliwy jest osobą, na której można polegać, na kim można się oprzeć. To ktoś troskliwy, opiekuńczy, godny zaufania. Potocznie słowo to jest używane przede wszystkim w sensie "uległości" lub "podporządkowywania się innym", i to drugie znaczenie uzyskało również status poprawnego (jako wyrażenie potoczne) [1].

Do filozofii pojęcie to zostało wprowadzone przez Tadeusza Kotarbińskiego w jego pracach na temat teorii skutecznego działania (prakseologia), zwłaszcza w pismach na temat etyki niezależnej. Termin pochodzi, według autora, od niemieckiego zuverlässig i znany jest na Śląsku[2]. Inne źródła wskazują na czeski przymiotnik spolehlivý, znaczący tyle, co godny zaufania[3].

Spolegliwy opiekun winien być życzliwie nastawiony wobec podopiecznych, "wrażliwy na cudze potrzeby i skłonny do pomagania"[4]. Na podstawie tak skonstruowanego modelu dobrego człowieka Kotarbiński chciał udowodnić, że ten wzorzec "nie spadł z zaświatów, ani nie jest jakimś echem niezmiennego ideału bytującego w rejonach czystych idei" ([5]). Do przyzwoitego zachowania się nie jest więc potrzebna, według filozofa, wiara w ideał transcendentalny, ale zwykła wrażliwość, której kryteria nie zmieniają się w czasie. Kotarbiński bronił możliwości stworzenia etyki, która byłaby niezależna od poglądu filozoficznego lub religijnego i która mogłaby przetrwać nawet wtedy, gdy zniknie w nas przekonanie o słuszności jakiegokolwiek przekonania metafizycznego.

Przypisy

  1. sjp.pwn.pl
  2. T. Kotarbiński, "Opiekun spolegliwy", Pisma etyczne, Ossolineum, Wrocław 1987, s. 377-380, s. 377.
  3. Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego
  4. T. Kotarbiński, op.cit., s. 378.
  5. T. Kotarbiński, ibidem