Sporek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sporek
Sporek pięciopręcikowy
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj sporek
Nazwa systematyczna
Spergula L.
Sp. Pl. 440. 1753
Typ nomenklatoryczny
Spergula arvensis L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty sporka polnego

Sporek (Spergula L.) – rodzaj roślin jednorocznych z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Należy tu 13 gatunków[3] występujących w Eurazji, z ośrodkiem największego zróżnicowania w basenie Morza Śródziemnego[4]. W Polsce rodzime są dwa gatunki – sporek pięciopręcikowy (S. pentandra) i wiosenny (S. morisonii) oraz jeden zadomowiony antropofitsporek polny (S. arvensis)[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne i rzadko byliny o łodydze podnoszącej się lub pokładającej się. Pojedynczej lub rozgałęzionej, zwykle u nasady[4][6].
Liście
Naprzeciwległe, lecz wyglądają na okółkowe za sprawą wyrastających z węzłów krótkich bocznych odgałęzień pędu podobnych do liści. Liście równoległe lub nitkowate, jednożyłkowe, czasem sukulentowate[4][6].
Kwiaty
Zebrane w luźnych, szczytowych wierzchotkach. U nasady szypułek kwiatowych drobne, łuskowate przysadki. Kwiaty 5-krotne, zwykle obupłciowe, czasem tylko słupkowe z powodu redukcji pręcików. Hypancjum dyskowate lub kubeczkowate. Działki kielicha okazałe, srebrzyste, eliptyczne do jajowatych o długości od 2,5 do 5 mm, na brzegu błoniaste. Płatki korony białe, całobrzegie. Pręcików 5 lub 10. Słupków 5, nitkowatych, z równowąskim, zbiegającym po szyjce słupka znamieniu. Zalążnia jednokomorowa z licznymi zalążkami[4][6].
Owoce
Jajowate torebki otwierające się 5 klapami. Szypuły podczas owocowania nierzadko zwieszone. Wewnątrz torebek 5–25 ciemnych, kulistawych lub soczewkowatych nasion otoczonych błoniastym skrzydełkiem[4][6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Należy do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie goździkowatych należy do podrodziny Paronychioideae plemienia Polycarpeae[7].

Pozycja według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Caryophyllineae Bessey in C.K. Adams, rodzina goździkowate (Caryophyllaceae Juss.), podrodzina Sperguloideae Darby, plemię Sperguleae Dumort., podplemię Spergulinae Dumort., rodzaj sporek (Spergula L.)[8].

Wykaz gatunków[3]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-02-12].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
  3. 3,0 3,1 Spergula. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2014-04-11].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Lu Dequan; Michael G. Gilbert: Spergula Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-11].
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Lu Dequan; Michael G. Gilbert: Spergula Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-11].
  7. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sparganium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].