Sprawa tajnych więzień CIA w Europie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Tajne więzienia CIA w Europie – domniemane więzienia, które miały znajdować się w niektórych krajach europejskich, również w Polsce[1], i służyć do nielegalnego przetrzymywania osób podejrzanych przez rząd USA o terroryzm.

Sprawa zaczęła się od artykułu Dany Priest w Washington Post[2], w której został opisany system tajnych więzień CIA i oskarżyła niewymienione z nazwy "kraje wschodnioeuropejskie" o goszczenie nielegalnych więzień. Jednocześnie gazeta przyznała, że kraje te pozostały anonimowe na skutek nacisków ze strony Białego Domu[3][4]. Następnego dnia Tom Malinowski z nowojorskiego oddziału Human Rights Watch ogłosił, że tymi krajami są Polska i Rumunia[5].

Sprawa tajnych więzień wywołała duże poruszenie w kraju i na świecie.

Spis treści

Śledztwo Rady Europy [edytuj]

4 listopada 2005 roku przewodniczący Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy René van der Linden ogłosił, że zgromadzenie spróbuje wyjaśnić sprawę. 7 listopada szwajcarski senator i były prokurator Dick Marty został mianowany szefem komisji mającej wyjaśnić zarzuty. 25 listopada Marty ogłosił, że będzie próbował zweryfikować zarzuty m.in. przez porównanie obrazów satelitarnych z okresu działalności rzekomych więzień z Centrum Satelitarnego UE, jak również szczegóły lotów, które miało wykonywać CIA z europejskiej agencji kierowania ruchem lotniczym Eurocontrol.

24 stycznia 2006 roku w raporcie ze śledztwa stwierdził, że jest mało prawdopodobne, by rządy europejskie nie wiedziały o nielegalnej działalności CIA w Europie[6]. Ogłosił także, że uzyskał wszystkie dane, o które prosił z europejskiego centrum satelitarnego i lotniczego. 7 czerwca 2006 roku ogłosił ostateczny raport ze śledztwa[7], w którym twierdzi, że zdemaskował światową pajęczynę, która służyła CIA do sekretnego i nielegalnego przewożenia i przetrzymywania więźniów podejrzanych o terroryzm, a w której dobrowolnie uczestniczyło 14 państw-członków Rady Europy. 27 czerwca 2007 Zgromadzenie Parlamentarne uchwaliło nowy raport[8][9].

Według nowego raportu Rady Europy, CIA miała w latach 2003-2005 tajne więzienia w Polsce i Rumunii, w których przetrzymywano osoby podejrzane o terroryzm. Rzecznik polskiego MSZ twierdzi, że nie było tajnych baz w Polsce. Rzecznik koordynatora do spraw służb specjalnych twierdzi, że polskie władze nie chcą komentować raportu przed jego oficjalną publikacją[10].

Śledztwo Parlamentu Europejskiego [edytuj]

Również Parlament Europejski w 2007 r. postanowił zająć się tą sprawą. Powołano w tym celu komisję o nazwie "Rzekome wykorzystanie krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów". Przed komisją zeznawała była pełnomocniczka lotniska Mariola Przewłocka, która potwierdziła, że w Szymanach (woj. warmińsko-mazurskie) lądowały samoloty. W 2011 r. Parlament debatował nad raportem Amnesty International[11].

Podejrzenia dotyczące Polski [edytuj]

W swoim raporcie z 7 czerwca 2006 roku, Dick Marty twierdzi, opierając się w dużej mierze na doniesieniach ABC News, Washington Post i Toma Malinowskiego z Human Rights Watch, że więzienia w Polsce i Rumunii istniały i zostały zlikwidowane dopiero po publikacji Dany Priest. Miało w nich być przetrzymywanych m.in. 11 więźniów, których poddawano tzw. enhanced interrogation techniques, które w nazewnictwie CIA oznacza formę tortur. Jednym z przetrzymywanych miał być Chalid Szejk Mohammed, uważany za głównego organizatora zamachu na World Trade Center. Podczas pobytu w Polsce został ok. 180[12][13] razy poddany torturze polegającej na kontrolowanym topieniu (ang. waterboarding). Przesłuchania miał prowadzić były specjalista CIA od karteli narkotykowych Deuce Martinez. Według Scotta Share z Timesa tajne więzienie było zlokalizowane w Ośrodku Szkolenia Agencji Wywiadu w Starych Kiejkutach[14], [15].

Miejscem, w którym miały lądować samoloty służące do transportu więźniów i Amerykanów, było lotnisko w Szymanach, poszlaką wskazującą na to jest brak podejrzanych lotów CIA w polskich rejestrach, podczas gdy znajdują się one w rejestrach krajów sąsiednich i europejskiej agencji Eurocontrol. Innym dowodem są zeznania byłej pełnomocnik lotniska. Także we wrześniu 2008 r. dwaj anonimowi funkcjonariusze Agencji Wywiadu potwierdzili lokalizację w wywiadzie prasowym dla Dziennika. Jeden z nich potwierdził, że między 2002 a 2005 rokiem CIA przetrzymywała podejrzanych terrorystów w Starych Kiejkutach.

Według brytyjskiej organizacji Reprieve oraz na podstawie materiałów sądowych z pozwu o zapłatę wniesionego przez Richmor Aviation i SportsFlight, loty te były organizowane przez amerykańską firmę Dyncorp z siedzibą w Wirginii, która się potem połączyła z Computer Sciences Corporation [16] [17].

Niektóre media twierdzą, że są w posiadaniu dowodów lądowania amerykańskich samolotów, m.in. wykazu operacji startów i lądowań na lotnisku w Szymanach i książki ruchowej lotniska w Szymanach z lat 2002 i 2003[18]. Obaj prezesi firmy zarządzającej lotniskiem w Szymanach, Jerzy Kos i Tomasz M. Starowieyski, mają powiązania z amerykańskimi służbami specjalnymi[19].

Rada Ministrów Kazimierza Marcinkiewicza oficjalnie zaprzeczała istnieniu takich nielegalnych więzień (Prezes Rady Ministrów K. Marcinkiewicz utrzymał klauzulę ściśle tajne na informacje o tej sprawie). Śledztwo prokuratury w Szczytnie w sprawie utrudniania odprawy celnej przez lądujące w Szymanach samoloty zostało umorzone, z braku danych dostatecznie potwierdzających popełnienie przestępstwa. Nieoficjalnie dlatego, że nie zwolniono urzędników z tajemnicy[20].

Polskie śledztwo [edytuj]

W marcu 2008 roku Prokuratura Stołeczna miasta Warszawa wszczęła postępowanie, przekazane następnie do Biura ds. Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Krajowej, dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa w związku z działalnością CIA na terenie Polski[21] [22].

Przypisy

  1. ↑ CIA w Szymanach: dowody. [dostęp 2009-10-03].
  2. ↑ Dana Priest, CIA Holds Terror Suspects in Secret Prisons, Washington Post, 2 listopada 2005, [1]
  3. ↑ Czat z Daną Priest na stronie WWW Washington Post, [2]
  4. ↑ Howard Kurtz: Bush Presses Editors on Security, Washington Post, 26 grudnia 2005, [3]
  5. ↑ Secret Prisons in Poland and Romania?, DW-World, 4 listopada 2005 [4]
  6. ↑ Investigator Says US Exported Torture Via Europe, DW-World, 24 stycznia 2006, [5]
  7. ↑ Oficjalny raport końcowy ze śledztwa Dicka Marty'ego dla Rady Europy, [6] (HTML), [7] (PDF), Mapa połączeń jakie miała realizować CIA: [8] (JPEG)
  8. ↑ Chronologia śledztwa według internetowego serwisu Rady Europy [9]
  9. ↑ Dokument przyjęty przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy
  10. ↑ Raport RE: czołowi członkowie Al-Kaidy przetrzymywani w Polsce
  11. ↑ Parlament Europejski o tajnych więzieniach CIA w Europie (pol.). UniaEuropejska.org, 28 stycznia 2011. [dostęp 2011-01-31].
  12. ↑ Helsińska Fundacja Praw Człowieka
  13. ↑ Podtapiano tylko najważniejszych terrorystów, w: Gazeta Wyborcza z 21-04-2009; on-line: [10]
  14. ↑ Szejk w Kiejkutach, Polityka, nr 26, 28 czerwca 2008
  15. ↑ New York Times
  16. ↑ Reprieve—Huge stash of rendition documents reveal how the CIA covered its tracks
  17. ↑ BBC News - US court case reveals CIA rendition details
  18. ↑ Mariusz Kowalewski: Są dowody...
  19. ↑ Portal Gazeta.pl "Dziwne losy dyrektorów lotniska w Szymanach"
  20. ↑ Mariusz Kowalewski: Politycy nie pozwolili śledczym tropić lotów CIA
  21. ↑ Wojciech Czuchnowski: Giertych inspiruje śledztwo w sprawie więzień CIA, Gazeta Wyborcza
  22. ↑ Amnesty International: Odtajnić śledztwo w sprawie tajnych więzień CIA w Polsce, 30 lipca 2010

Linki zewnętrzne [edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sprawa_tajnych_więzień_CIA_w_Europie&oldid=36106408”