Sprezzatura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sprezzatura – naturalność, swoista nonszalancja dzieła sztuki. Termin stosowany w epoce manieryzmu i baroku, często zamiennie z pojęciem gracji

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

W muzyce termin oznaczający swobodę 1) w traktowaniu zapisanego rytmu przy wykonywaniu utworu 2) w stosowaniu dysonansów przejściowych podczas komponowania utworu. Słowo sprezzatura było używane już XV wieku. Pierwszym kompozytorem, który na zjawisko położył nacisk w swoich komentarzach do utworów był Giulio Caccini. Nigdy jednak sprezzatura nie została ściśle zdefiniowana, określona. Dla muzyków, kompozytorów i teoretyków miała szersze lub węższe znaczenie. Przede wszystkim jako sprezzaturę rozumiano troskę o ekspresję linii melodycznej[1], jej lekkość, wrażenie naturalności i wykonywania jakby bez wysiłku, od niechcenia. Termin wykorzystał jako pojęcie estetyczne Baltassare Castiglione w 1528: przeciwstawienie się nadmiernej poprawności potrzebne jest w muzyce, w której jest bardzo wielkim błędem zrobienie jednego po drugim dwóch konsonansów doskonałych, czego nie znosi sam nasz zmysł słuchu. Szczególne znaczenie sprezzatura nabrała w kręgu Cameraty Florenckiej. Dysonansowość, swoboda wykonawcza była wpisana w XVII-wieczną seconda pratica i system barokowej retoryki muzycznej.

Przypisy

  1. E. Careri Le techniche vocali del canto italiano d'arte tra il XVI e il XVII secolo. "Nuova Rivista Musicale Italiana" 1984 nr 3 s. 359-375

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Zygmunt M. Szweykowski Sprezzatura i gracja - klucz do estetyki liryki wokalnej wczesnego baroku, "Muzyka" (1987) nr 1, s. 3-20
  • M. Bukofzer Muzyka w epoce baroku. Od Monteverdiego do Bacha, Warszawa 1970, s. 48