Sprzęt indywidualnej ochrony układu oddechowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sprzęt indywidualnej ochrony układu oddechowego – urządzenia zapewniające bezpieczeństwo i higienę pracy dzięki którym[1]:

W przypadkach pracy w warunkach szczególnych zagrożeń (np. w pożarnictwie lub energetyce jądrowej) sprzęt musi spełniać dodatkowe wymagania[1].

Regulacje prawne i normy[edytuj | edytuj kod]

W krajach Wspólnoty Europejskiej problemów jakości środków ochrony indywidualnej (ang. Personal Protective Equipment, PPE) dotyczy Dyrektywa 89/686/EWG[3][4][5][6][7]. Metody wdrażania postanowień Dyrektywy w Polsce precyzują akty prawne, np. Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej[8][9], Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej[10] oraz normy europejskie, wydawane w polskiej wersji jako PN-EN[11].

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca powinien przede wszystkim wyeliminować czynniki stanowiące ryzyko, np. poprzez minimalizowanie emisji zanieczyszczeń powietrza lub izolację stref niebezpiecznych (w stopniu zgodnym ze współczesnym stanem wiedzy i techniki), a następnie wykonać analizę pozostałych zagrożeń, które nadal występują środowisku pracy i wyposażyć pracowników w niezbędny sprzęt ochrony osobistej[9].

Wśród zagrożeń dla układu oddechowego wyodrębnia się[1]:

Klasyfikacja sprzętu ochrony indywidualnej[edytuj | edytuj kod]

Podstawą klasyfikacji sprzętu ochrony układu oddechowego jest w Polsce norma PN-EN 133:2005 (EN 133:2001)[12]. Zależnie od rodzaju zagrożeń stosuje się sprzęt:

  1. oczyszczający[13]
  2. izolujący (stacjonarny lub autonomiczny)[14].

Różne rodzaje aparatów ochronnych są szczegółowo opisane w normach zharmonizowanych np. PN-EN 134:2001[15] i innych[16]. Obowiązuje jednoznaczne oznakowanie sprzętu[17].

Sprzęt oczyszczający[edytuj | edytuj kod]

Półmaska z pochłaniaczami chroni przed drobinami pyłu i aerozoli

W sprzęcie oczyszczającym są stosowane pochłaniacze, łączone z różnie ukształtowaną i zapewniającą różną szczelność częścią twarzową (ustnik, ćwierćmaska, półmaska, maska, kaptur, hełm)[18]. Zawierają włókniny filtracyjne lub sorbenty zanieczyszczeń, różne dla aerozoli (zdyspergowanych cząstek stałych i ciekłych), par i gazów. Wszystkie elementy pochłaniające dzieli się na typy, oznaczane symbolami zgodnymi z PN-EN 14387+A1:2010, np. literą A i barwą brązową oznacza się pochłaniacze organicznych par i gazów o temperaturze wrzenia powyżej 65 °C, literą K i barwą zieloną oznacza się pochłaniacze amoniaku i jego organicznych pochodnych. O rodzajach pochłanianych substancji informuje producent. Dodatkowo jest określana klasa ochronna 1, 2 lub 3 (pochłaniacze pojemności sorpcyjnej niskiej, średniej lub wysokiej, przeznaczone do oczyszczania powietrza zawierającego gazy lub pary w ilościach, odpowiednio do 0,1%, do 0,5% i do 1% obj.)[13].

Sprzęt izolujący[edytuj | edytuj kod]

Autonomiczny aparat oddechowy chroni strażaka przed trującymi produkatmi spalania, deficytem tlenu i wysoką temperaturą
Pracownicy wieży wiertniczej ćwiczą użycie aparatów ucieczkowych na wypadek skażenia siarkowodorem

Pracownik stosujący izolujący sprzęt ochrony układu oddechowego korzysta z powietrza dostarczanego spoza strefy skażenia. W urządzeniach stacjonarnych powietrze oddechowe jest dostarczane wężami – stacjonarny lub autonomiczny (np. z odległej stacjonarnej sprężarki do maski, półmaski lub ustnika), a w urządzeniach autonomicznych aparaty są wyposażone we własne źródło powietrza lub tlenu (butlę ciśnieniową z powietrzem lub butle ze sprężonym tlenem, ciekłym tlenem lub tlenem chemicznie związanym)[14].

Warunki użytkowania[edytuj | edytuj kod]

Dla niektórych rodzajów sprzętu są nakładane limity czasowe, związane np. z chłonnością sorbentu w pochłaniaczach lub zapas powietrza w autonomicznym sprzęcie izolującym. Dopuszczalny czas użytkowania uzależnia się też od rodzaju czynności zawodowych określanych rodzajem pracy. Wyróżnia się typy sprzętu przeznaczonego do wykonywania:

  • lekkiej pracy (możliwość stosowania przez 8-godzinny dzień pracy),
  • ciężkiej pracy (stosowanie przez nie więcej niż 2 godziny ciągłej pracy).

Sprzęt oczyszczający oraz izolujący jest też dostępny wersjach ucieczkowych, spełniających wymagania specyficzne dla warunków ewakuacji (odpowiednie parametry ochronne i użytkowe).

Sprawność sprzętu musi być regularnie kontrolowana, a wyniki kontroli zapisywane w kartach kontroli urządzenia. Doraźna organoleptyczna kontrola przez użytkownika nie jest miarodajna – nie jest wskazane np. uznawanie braku zapachu wdychanego powietrza za dowód aktywności pochłaniacza (zob. Klasyfikacja bezpieczeństwa zapachowego))[19].

Użytkownicy powinni być przeszkoleni w zakresie użytkowania sprzętu. Zaleca się, aby podlegali obowiązkowym, specjalistycznym badaniom lekarskim, minimum co rok dla pracowników w wieku powyżej 45 lat, co 2 lata dla pracowników w wieku 35–45 lat i co 3 lata dla pracowników młodszych[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Sprzęt ochrony układu oddechowego; Informacje ogólne (pol.). W: Strona internetowa Centralnego Instytutu Ochrony Pracy (CIOP, Państwowy Instytut Badawczy) [on-line]. www.ciop.pl. [dostęp 2012-05-25].
  2. Komputerowy System Integracji Dowolnych Baz Danych SINDBAD (pol.). www.ciop.pl. [dostęp 2012-05-25].
  3. Dyrektywa Rady z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wyposażenia ochrony osobistej (89/686/EWG) (pol.). eur-lex.europa.eu. [dostęp 2012-05-26].
  4. Dyrektywa środki ochrony indywidualnej (pol.). W: Broszura opracowana przez Ministerstwo Gospodarki i Polskie Centrum Badań i Certyfikacji SA, ISBN 978 83 62782 09 3 [on-line]. www.mg.gov.pl, 2010. [dostęp 2012-05-25].
  5. Dyrektywa PPE Środki Ochrony Osobistej 89/686/EWG (pol.). www.mg.gov.pl. [dostęp 2012-05-25].
  6. Danuta Koradecka: Zasady kształtowania warunków pracy według uregulowań konwencji MOP i Dyrektyw WE (pol.). W: BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka 11/2000, str. 1-5 [on-line]. CIOP. [dostęp 2012-05-25].
  7. W. Leszczyński: Stan wdrożenia do prawa polskiego dyrektyw Wspólnot Europejskich dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników (pol.). W: BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka 6/2002, str. 4-8 [on-line]. CIOP. [dostęp 2012-05-25].
  8. Wynik wyszukiwania dla hasła "czynniki szkodliwe dla zdrowia" (pol.). W: Internetowy System Aktów Prawnych [on-line]. isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2012-05-25].
  9. 9,0 9,1 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy; Dz. U. z 1997 r. Nr 129, poz. 844
  10. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej Dz. U. z 2005 r. Nr 259, poz. 2173
  11. Dyrektywa 89/686 i związane z nią normy PN-EN (pol.). www.pkn.pl/var/resources. [dostęp 2012-05-25].
  12. PN-EN 133:2005 ; Sprzęt ochrony układu oddechowego -- Klasyfikacja (pol.). PKN, 2005. [dostęp 2012-05-26].
  13. 13,0 13,1 Sprzęt oczyszczający (pol.). www.ciop.pl. [dostęp 2012-05-26].
  14. 14,0 14,1 Sprzęt izolujący (pol.). www.ciop.pl. [dostęp 2012-05-26].
  15. PN-EN 134:2001, Sprzęt ochrony układu oddechowego - Nazwy części składowych (pol.). PKN. [dostęp 2012-05-26].
  16. Wyniki wyszukiwania dla Sprzęt ochrony układu oddechowego (pol.). PKN. [dostęp 2012-05-26].
  17. PN-EN 14387+A1:2010 Sprzęt ochrony układu oddechowego - Pochłaniacz(-e) i filtropochłaniacz(-e) -Wymagania, badanie, znakowanie. W: Sklep PKN [on-line]. PKN. [dostęp 2012-05-26].
  18. Respirator Standard Photos (ang.). W: Prezentacja ppt [on-line]. www.osha.gov. [dostęp 2012-05-26].
  19. Krystyna Ślebioda. Metodyka kontroli środków ochrony indywidualnej. Sprzęt pochłaniający ochrony układu oddechowego cz. II. „Inspektor pracy”, 2003. Główny Inspektorat Pracy (pol.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]