Stąporków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stąporków
Herb
Herb Stąporkowa
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat konecki
Gmina Stąporków
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1967
Burmistrz Dorota Łukomska
Powierzchnia 10,94[1] km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

6110[1]
559 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 41
Kod pocztowy 26-220
Tablice rejestracyjne TKN
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Stąporków
Stąporków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stąporków
Stąporków
Ziemia 51°09′N 20°33′E/51,150000 20,550000Na mapach: 51°09′N 20°33′E/51,150000 20,550000
TERC
(TERYT)
3263405084
Urząd miejski
ul. Piłsudskiego 132a
26-220 Stąporków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Stąporków – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie koneckim, siedziba władz miejsko-wiejskiej gminy Stąporków. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego. Według stanu na 1 stycznia 2012 r. Stąporków miał 6110 mieszkańców[1].

Panorama centrum Stąporkowa

Miejscowość otrzymała prawa miejskie w 1967 roku. Jest podzielona na kilka dzielnic (obręby): Wołów, Plac Wolności, Centrum (osiedle Żeromskiego, osiedle Leśne, XXX-lecie), Koprusa, Sadykierz, Nieborów.

Panorama dzielnicy Stąporków-Wołów

Przez miejscowość przepływa rzeka Czarna Konecka dopływ Pilicy, a także Młynówka dopływ Czarnej Koneckiej.

Głównymi ulicami są: Piłsudskiego oraz Konecka.

Przez miasto przechodzi szlak turystyczny czerwony czerwony szlak turystyczny z rezerwatu przyrody Diabla Góra do Łącznej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość należała do ważnych ośrodków przemysłowych Zagłębia Staropolskiego[2]. Początkiem Stąporkowa było powstanie w tym miejscu w połowie XVI w. kuźnicy Stąpor. Jej nazwa pochodziła prawdopodobnie od nazwiska właściciela. W latach 1738–1739 powstał tu wielki piec wybudowany przez kanclerza Jana Małachowskiego. W 1781 miejscowe zakłady zwiedzał hrabia Friedrich Wilhelm von Reden, zasłużony dla rozwoju przemysłu na Górnym Śląsku. W miejscowości w XVIII wieku znajdował się duży kompleks zakładów żelaznych. Piec w Stąporkowie produkował wówczas 130 cetnarów surówki tygodniowo, tj. więcej niż podobne zakłady górnośląskie[3]. Rudę żelaza dostarczano z kilku kopalni usytuowanych od zakładów od 1/4 do 1 mili[2].

W 1838 rodzina Małachowskich rozbudowała i unowocześniła zakład. Stary wielki piec został zastąpiony przez dwa nowocześniejsze. W latach 1876 i 1895 miały miejsce kolejne modernizacje. Zakład przestawiono na paliwo koksowe. Powstała prażalnia rud z ośmioma piecami oraz 2 żeliwiaki. W samym zakładzie pracowało wówczas 300 robotników[3]. W kopalniach rudy dostarczających surowca 500 kolejnych[3].

Pomimo zniszczeń i rekwizycji urządzeń z czasów I wojny światowej, zakład pracował do 1938 r., w latach 20. XX wieku zrezygnowano z wytopu żelaza z rudy na rzecz odlewni żeliwa, a zabudowania przetrwały do 1945, kiedy zniszczone zostały w czasie ciężkich walk o miasteczko[3]. W starych mapach i zdjęciach można znaleźć nazwę miejscowości jako „Stomporków”.

Po II wojnie światowej miejscowy przemysł odbudowano. Jako pierwsze uruchomiono kopalnie rudy (Stara Góra, Edward i inne). W późniejszym okresie powstała odlewnia żeliwa, która w 1961 zatrudniała 1100 osób[3]. Liczba ludności Stąporkowa wzrosła z 700 w 1946 do 3472 w 1961[3].

W 1967 Stąporków uzyskał prawa miejskie.

Rodzina Gutów[edytuj | edytuj kod]

Pomnik przy ul. Gutów na terenie dawnej wsi Koprusa (obecnie w granicach miasta Stąporków) na polanie pomiędzy zabudowaniami mieszkalnymi. Murowany w formie prostokątnej ściany, ze ściętym, uskokowym daszkiem, na betonowej podstawie, w ogrodzeniu z łańcucha w żelaznych rurkach.

Podczas zwalczania oddziału mjr Henryka Dobrzańskiego „Hubala” na początku kwietnia 1940 r. Niemcy zamordowali w lesie serbinowskim Mariana Guta, niespełna 18-letniego chłopca walczącego w tych oddziałach. Dnia 6 kwietnia 1940 roku żandarmi zamordowali całą rodzinę jeńca: ojca, matkę i dwójkę rodzeństwa, paląc zwłoki wraz z zabudowaniami. Pomnik upamiętnia tamte tragiczne wydarzenia, zaś symboliczna mogiła rodziny Gutów znajduje się na cmentarzu w Niekłaniu.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkoły i Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczne Przedszkole w Stąporkowie
  • Punkt Przedszkolny w Stąporkowie
  • Szkoła Podstawowa nr 1
  • Szkoła Podstawowa nr 2
  • Gimnazjum
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Stanisława Staszica

Religia[edytuj | edytuj kod]

Parafia rzymskokatolicka[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Sport w Stąporkowie[edytuj | edytuj kod]

MKS Stąporków (Miejski Klub Sportowy Stąporków) – polski klub sportowy ze Stąporkowa powstały w 1948 roku, jako Stal Wołów. W 1957 roku przyjął nazwę RKS (Robotniczy Klub Sportowy) Stąporków. Najbardziej znanymi piłkarzami MKS-u byli: Jan Czarnecki, Kazimierz Słoka, Sławomir Łyczkowski, Tadeusz Lewandowski, Mirosław Piątek, Piotr Jedynak, Adam Piwowarski, Zbigniew Malicki, Andrzej Zieliński oraz Jacek Pęczkowski. Kilku wychowanków klubu odnotowało występy w drugiej lidze. Byli to m.in.: Andrzej Zieliński (Broń Radom), Jan Czarnecki (Korona Kielce) oraz Zbigniew Malicki (Star Starachowice). W 1991 roku klub został rozwiązany ponieważ z finansowania zespołu wycofały się zakłady pracy. W 1995 roku dzięki grupie zapaleńców w Stąporkowie ponownie zagościł ligowy futbol.

Stadion MKS-u Stąporków

Stadion Miejski w Stąporkowie

  • pojemność – 700 miejsc
  • boisko – 104 m x 64 m
  • oświetlenie – brak
  • adres – ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 110, 26-220 Stąporków

Skład[edytuj | edytuj kod]

Stan na 6 sierpnia 2010
Nr Poz. Piłkarz


12 BR Polska Rafał Kwiecień
1 BR Polska Piątek Łukasz
14 OB Polska Goraj Norbert
2 OB Polska Polakowski Artur
OB Polska Arczewski Mariusz
OB Polska Rechowicz Łukasz
OB Polska Majchrzak Paweł
OB Polska Celibała Karol
OB Polska Sinkiewicz Rafał
6 PO Polska Janus Paweł
7 PO Polska Ciekalski Robert
Nr Poz. Piłkarz
PO Polska Lech Michał
15 PO Polska Rzeszowski Krzysztof
13 PO Polska Gałązka Grzegorz
PO Polska Wojasiewicz Kamil
PO Polska Jarczak Dawid
PO Polska Toborek Jarosław
11 NA Polska Jedynak Sławomir
4 NA Polska Plewniak Rafał
NA Polska Kokosza Mateusz
NA Polska Boruń Marcin
NA Polska Tracz Damian


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r. (Powierzchnia, liczba ludności i gęstość zaludnienia wg stanu na 1 stycznia 2012 r.). [dostęp 2012-12-28].
  2. 2,0 2,1 Witold Kula: Szkice o manufakturach w Polsce XVIII wieku, tom 2. Warszawa: PWN, 1956, s. 479.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965–1967, Tom I, str 545–546.
  4. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 25 maja 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Pazyra: Miasta polskie w Tysiącleciu. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1965–1967.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]