Stłuczenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siniak powstały w wyniku stłuczenia przedramienia

Stłuczenie, kontuzja (łac. contusio) – uraz tkanek i stawów okołotkankowych. Jest to uszkodzenie ciała będące tępym urazem skóry i tkanki podskórnej, mięśni, kości, miękkich tkanek okołostawowych, nerwów czy naczyń krwionośnych w wyniku zewnętrznego urazu mechanicznego (np. upadek, uderzenie, pobicie, intensywny ucisk). Do najczęstszych postaci kontuzji układu ruchu należy stłuczenie, w którym następuje wynaczynienie krwi w postaci krwiaka podskórnego.

Klasyfikcja[edytuj | edytuj kod]

Wśród wielu typów kontuzji wyróżnia się dwie podstawowe grupy:

  • tzw. duże – powstają w wyniku działania znaczących sił, a ich efektem jest często widoczna kontuzja, jak stłuczenie, skręcenie czy zwichnięcie
  • tzw. małe – mikrourazy powstające wskutek nadmiernej eksploatacji, jak przeciążenia, naciągnięcia czy naderwania np. mięśni podczas treningu siłowego.[potrzebne źródło] Choć nie są one widoczne gołym okiem, w dłuższej perspektywie mogą prowadzić do powstawania zmian zwyrodnieniowych[potrzebne źródło].

Stłuczenie zwykle jest mniej poważnym uszkodzeniem niż rana, skręcenie czy złamanie. Siła urazu nie jest w tym przypadku na tyle silna, by doszło do przerwania skóry, ścięgien i mięśni czy złamania kości. Grupami najbardziej narażonymi na wystąpienie kontuzji (stłuczeń) są osoby pracujące fizycznie oraz uprawiające sporty tak zawodowo, jak i amatorsko.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Symptomy zwichnięcia i stłuczenia są zazwyczaj podobne, jednak zwichnięcie jest urazem o większym stopniu bolesności i zazwyczaj wymaga konsultacji lekarskiej w celu nastawienia, a także dłuższej kuracji pourazowej. Do podstawowych objawów kontuzji typu stłuczenie należą:

  • obrzęk (spuchnięcie) stłuczonej okolicy - wynika głównie z uszkodzenia tkanek podskórnych;
  • bolesność samoistna i uciskowa;
  • wylewy (podbiegnięcia) krwawe w miejscu uszkodzenia naczyń krwionośnych – krwiaki zwane popularnie siniakami;
  • upośledzenie funkcji obszaru objętego stłuczeniem;
  • wzmożona ciepłota skóry w okolicy miejsca poddanego stłuczeniu;
  • podniesiona wrażliwość na dotyk w miejscu stłuczenia;
  • otarcie naskórka – możliwe, ale nie występujące w każdym przypadku.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie krwiaków (siniaków) Siniaki zazwyczaj goją się samoistnie w ciągu 7–10 dni. Zmiana barwy chorego miejsca (od czerwonej po żółtawą lub blado zieloną) to efekt powolnego wchłaniania do krwiobiegu uszkodzonych komórek krwi. Aby przyspieszyć ten proces i zmniejszyć ból zaleca się okładanie stłuczonego miejsca zimnym kompresem (z zastrzeżeniem, że lód nie powinien być przykładany bezpośrednio na skórę, co grozi odmrożeniem), który zahamuje wewnętrzne krwawienie i zmniejszy obrzęk. Po ustąpieniu obrzęku można zastosować ciepłe okłady, których działanie przyspieszy regenerację uszkodzonych tkanek. Jeżeli jednak siniak jest rozległy, miejsce urazu wciąż obrzęknięte, a ból zwiększa się lub jest trudny do zniesienia, należy skonsultować się z lekarzem.

Leczenie farmakologiczne[edytuj | edytuj kod]

Pacjenci mogą sięgnąć po środki przeciwbólowe i ułatwiające gojenie się stłuczeń dostępne w postaci tabletek (doustnych, rozpuszczalnych w wodzie do okładów) czy maści (zawierających arnikę, heparynę lub wyciąg z nasion kasztanowca) stosowanych miejscowo. W bólach mięśni i stawów spowodowanych kontuzjami wywołanymi uprawianiem sportów, urazami stawów z naderwaniem więzadeł bez zwichnięcia oraz uszkodzeniami ścięgien i mięśni powstałych wskutek nadmiernego wysiłku zaleca się również doraźne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Dobrze sprawdzają się tu hydrożele zawierające np. ketoprofen lub inne preparaty zawierające: diklofenak, etofenamat. Zaletą hydrożeli podawanych na skórę jest ich konsystencja, która umożliwia stosowanie leku przy bolesnych zmianach zamiast maści o twardszej strukturze.[1] Aplikacja przezskórna NLPZ może być stosowane zarówno jako monoterapia, jak i w połączeniu z terapią doustną, z tym, że leki podawane miejscowo mogą wywoływać mniej objawów niepożądanych.

Leczenie fizjoterapeutyczne[edytuj | edytuj kod]

Proste zabiegi fizjoterapeutyczne mogą pomóc w ograniczeniu bolesności i usprawnieniu kontuzjowanego stawu. Podstawową metodą terapeutyczną jest masaż połączony z wcieraniem odpowiedniej maści lub żelu (może go wykonać nawet osoba nie będąca rehabilitantem). Poza tym – w zależności od rodzaju i stopnia nasilenia objawów urazu – zaleca się:

  • aplikacje limfatyczne z kinesiology tapingu;
  • bioptron;
  • krioterapię;
  • magnetoterapię;
  • elektroterapię;
  • ćwiczenia synergistyczne;
  • ćwiczenia izometryczne.[potrzebne źródło]

W przypadku większości stłuczeń leczenie zachowawcze – polegające na odciążeniu, schładzaniu w ostrej fazie, fizjoterapii i stosowaniu w pierwszym okresie niesteroidowych leków przeciwzapalnych – jest wystarczające i w ok. 80% [2] przypadków prowadzi do wyleczenia.

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Stłuczenie goi się zazwyczaj bez powikłań. W niektórych przypadkach w wyniku stłuczenia stawu może jednak dojść do powstania choroby zwyrodnieniowej stawów, skostnienia[potrzebne źródło] czy krwiaka podokostnowego, tj. w obrębie okostnej – cienkiej błony pokrywającej powierzchnię kości w celach ochronnych. Skutkiem wylewu podokostnowego jest pogrubienie się okostnej. Natomiast w obrębie stłuczonych mięśni mogą powstać zwapnienia lub zwłóknienia, a blizna mięśnia może trwale upośledzić jego funkcję. Stłuczeniu biodra i kości ogonowej może towarzyszyć ostry ból utrudniający chodzenie i stanie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. K. Kołodziejczyk, J. Kołodziejska, Wpływ sposobu aplikacji leku przeznaczonej na skórę na dawkowanie substancji leczniczej. Wojskowa Farmacja i Medycyna 2010, t.3, s. 52-60.
  • D. Kusz, Kompendium traumatologii, Wydawnictwo Lekarskie PLWL, Warszawa 2010.
  • M. Malec-Milewska, L. Rutkowska-Sak, I. Słowińska, Powierzchniowe lub przezskórne podawanie leków w terapii bólu [w:] Leczenie bólu, pod red. J. Wordliczek, J. Dobrogowski, Warszawa 2011, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, s. 91–104.
  • W. Twardosz, Stłuczenia, skręcenia i zwichnięcia stawów, [w:] Chirurgia, pod red. W. Noszczyka, Warszawa 2005, t.1, s. 348-355.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. M. K. Kołodziejczyk, J. Kołodziejska, Wpływ sposobu aplikacji leku przeznaczonej na skórę na dawkowanie substancji leczniczej. Wojskowa Farmacja i Medycyna 2010, t.3, s. 52.
  2. P. Kołakowski, Kontuzje - przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka, [w:] fitness.sport.pl

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.