Stacja im. A.B. Dobrowolskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Stacja Dobrowolskiego.png
Mapa okolic stacji
Przynależność państwowa  Polska
Rok założenia 1956
Liczba personelu 2–8[1]
Wysokość 29[2] m n.p.m.
Położenie na mapie Antarktyki
Mapa lokalizacyjna Antarktyki
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Ziemia 66°16′29″S 100°45′00″E/-66,274722 100,750000Na mapach: 66°16′29″S 100°45′00″E/-66,274722 100,750000

Stacja im. Antoniego Bolesława Dobrowolskiego – nieczynna polska stacja polarna położona na Antarktydzie Wschodniej, w Oazie Bungera. Ze względu na trudny dostęp (stacja położona jest w głębi kontynentu) była ona użytkowana tylko przez krótki okres.

Położenie i warunki[edytuj | edytuj kod]

Stacja znajduje się na brzegu Jeziora Figurowego w wolnej od lodu oazie antarktycznej, Oazie Bungera, położonej na Wybrzeżu Knoxa na Ziemi Wilkesa. Z południowego wschodu wzgórza tworzące oazę graniczą z lądolodem wnętrza kontynentu, a od północnego zachodu z Lodowcem Szelfowym Shackletona[1] o szerokości ok. 100 km. Stacja im. Dobrowolskiego leży w odległości ok. 350 km od rosyjskiej (dawniej radzieckiej) stacji Mirnyj, z której można dotrzeć tu drogą powietrzną[3].

Średnia roczna temperatura na tym obszarze to -8,2 °C, maksymalna 10 °C, a minimalna -43 °C. Średnia prędkość wiatru wynosi 6 m/s, maksymalna do 56 m/s[1].

Historia i działalność[edytuj | edytuj kod]

Stacja została otwarta 15 października 1956 przez ZSRR i nazwana Oazis (ros. Оазис, „Oaza”). Była użytkowana przez radzieckich badaczy do 17 listopada 1958[2]. Prowadzono w niej badania glacjologiczne, meteorologiczne, w tym aerologiczne, geofizyczne, w tym magnetometryczne i sejsmiczne, oraz obserwacje zórz polarnych. Wykorzystywano ją także w badaniach terenowych, w tym hydrologicznych i biologicznych. Na stację składają się dwa drewniane domki, ogrzewane przez spalanie drewna i węgla, oraz mniejsze pawilony. Na lodowcu 15 km od stacji położone jest lądowisko wykorzystywane w miesiącach letnich; zimą samoloty mogły lądować na zamarzniętej tafli Jeziora Figurowego[1].

23 stycznia 1959 roku stacja została przekazana Polsce[1][4][5]. Nadano jej obecną nazwę na cześć polskiego geofizyka i meteorologa Antoniego Bolesława Dobrowolskiego. Domki stacji zostały nazwane „Warszawa” i „Kraków”[6]. Przez kilka lat polscy uczeni nie uczestniczyli w wyprawach antarktycznych. Stacja Dobrowolskiego została odwiedzona w antarktycznym lecie 1965-66 roku przez czteroosobową grupę polskich geofizyków, towarzyszących radzieckim polarnikom. W czasie tej ekspedycji został utracony samolot radzieckiego zespołu, który wylądował na lodzie zatoki Jeziora Figurowego; lód okazał się za słaby i maszyna zatonęła. Starania o wysłanie następnej grupy badawczej do stacji w sezonie 1973-74 nie doszły do skutku[3]. Ostatnia wyprawa polska do stacji im. Dobrowolskiego miała miejsce w styczniu 1979 roku. Uczestnicy prowadzili badania w szerokim zakresie, obejmującym geomorfologię, grawimetrię, meteorologię i prace geodezyjne. 21 lutego, po nagłym załamaniu pogody, ekipa musiała zostać ewakuowana do stacji Mirnyj[4]. Od 1979 roku stacja nie jest użytkowana[7].

W 1987 roku radzieccy polarnicy odwiedzili tę stację[8] i postawili dodatkowe budynki około 200 metrów na zachód od starszych zabudowań[7][9].

Obecnie baza jest stacją zakonserwowaną, czyli nieczynną, ale nie opuszczoną[3]. Nie jest nawet epizodycznie odwiedzana przez polskie ekspedycje polarne, co często błędnie jest podawane na podstawie danych z lat siedemdziesiątych. Stację sporadycznie odwiedzają natomiast badacze rosyjscy[8] i australijscy[10]. Australijczycy zainstalowali w niej stację referencyjną GPS (do badań błędów systemu). Wykorzystano tu fakt, że zabudowania stacji stoją na skałach a nie lądolodzie, przez co nie zmieniają swojej pozycji geograficznej w wyniku ruchu lodu[11].

14 stycznia 1986 Australia otworzyła letnią stację Edgeworth David Base[8] 7,5 km na północny zachód od Stacji Dobrowolskiego, na skraju Oazy[9].

Na liście historycznych miejsc i pomników Antarktydy znajdują się: pawilon obserwatorium geomagnetycznego stacji (nr 10) oraz betonowy słup ustawiony przez polską ekspedycję w celu pomiaru przyspieszenia ziemskiego (nr 49); pomiar ten wykazał wartość (982 439,4 ± 0,4) miligali[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Л.И.Дубровин: Станция Оазис (ros.). Арктика Антарктика Филателия, 2009-12-11. [dostęp 2014-08-29].
  2. 2,0 2,1 Catalogue of Russian Federation Antarctic Meteorology Data (ang.). Russian Antarctic Expedition – Project Antarctica, 2008-10-16. [dostęp 2014-08-27].
  3. 3,0 3,1 3,2 Z wyprawami radzieckimi (pol.). Arctowski.pl. [dostęp 2014-08-29].
  4. 4,0 4,1 Wojciech Krzemiański, Edward Wiśniewski. The Polish Expedition to the A. B. Dobrowolski Station on the Antarctic continent in 1978/1979. „Polish Polar Research”. 6 (3), s. 377–384, 1985. Polska Akademia Nauk. 
  5. Dobrowolski Station (A.B.). „SCAR Gazetteer”. 3714, 2014. Commonwealth of Australia. 
  6. Mapa stacji: Antarktyczna stacja im. A. B. Dobrowolskiego (pol.). Instytut Geofizyki PAN. [dostęp 2014-08-29].
  7. 7,0 7,1 Andrzej Dryszel. Antarktyda jest nam potrzebna - mówi prof. dr Stanisław Rakusa-Suszczewski. „Przegląd”, 2012. 
  8. 8,0 8,1 8,2 Robert Headland (1997) "Chronological list of Antarctic expeditions and related historical events", Cambridge University Press
  9. 9,0 9,1 Beau Riffenburgh: Encyclopedia of the Antarctic. Taylor & Francis Group, 2007. ISBN 0415970245.
  10. Frozen in time. „Australian Antarctic Magazine”, 2010-05-18. Department of the Environment Australian Antarctic Division (ang.). 
  11. Ruddick, R., Griffiths, S., Brown, N.,. Antarctic Geodesy Field Report 2010/2011. „Geoscience Australia”. Record 2012/059, 2012. Canberra.. 
  12. List of Historic Sites and Monuments approved by the ATCM (2012) (ang.). Secretariat of the Antarctic Treaty, 2012. [dostęp 2014-08-29].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]