Stalker (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stalker
Сталкер
Gatunek dramat obyczajowy
sci-fi
Data premiery 13 maja 1980
Kraj produkcji ZSRR
Język rosyjski
Czas trwania 163 min
Reżyseria Andriej Tarkowski
Scenariusz Andriej Tarkowski, Arkadij i Boris Strugaccy
Główne role Aleksandr Kajdanowski
Anatolij Sołonicyn
Nikołaj Grińko
Alisa Friejndlich
Natasza Abramowa
Muzyka Eduard Artemiew
Zdjęcia Gieorgij Rerberg
Scenografia Aleksandr Bojm
Kostiumy Jelena Fomina
Montaż Ludmiła Fiejginowa
Produkcja Aleksandra Diemidowa
Wytwórnia Mosfilm
Budżet 1 000 000 rubli[1]
Nagrody Nagroda Jury Ekumenicznego Cannes w 1980 roku
Jan Chrzciciel – pojawiający się w filmie, obok innych przykładów symboliki chrześcijańskiej, fragment Ołtarza Gandawskiego.

Stalker (ros. Сталкер) – radziecki film fantastyczno-naukowy w reżyserii Andrieja Tarkowskiego z 1979 roku. Powstał na motywach powieści Piknik na skraju drogi autorstwa braci Strugackich. Opowiada o wyprawie przewodnika (Stalkera) i jego dwóch klientów (Profesora i Pisarza) w głąb tajemniczej Zony, w celu znalezienia komnaty, w której spełniają się najskrytsze marzenia.

Według jednego z wywiadów udzielonych przez samego reżysera, związki z powieścią Strugackich są luźne, właściwie sprowadzają się tylko do użycia dwóch słów – Stalker i Zona[2]. Jednakże oglądając film i czytając książkę natrafić można na więcej podobieństw. W obu dziełach Zona jest przedstawiona jako obszar ogrodzony i strzeżony przez uzbrojone służby. Tak jak w powieści, Stalker używa prostych sztuczek do znajdywania w Zonie bezpiecznej ścieżki (np. rzuca przed siebie małe obiekty by sprawdzić lokalną grawitację). Wspólne są także postać Jeżozwierza, oraz koncepcja przedmiotu/miejsca spełniającego życzenia.

Stalker był ostatnim filmem Tarkowskiego zrealizowanym w ZSRR[3], a zarazem pierwszym, mówiącym wprost o naglącej potrzebie odnowy duchowej współczesnego człowieka[4].

Termin „stalker” pochodzi od angielskiego wyrażenia to stalk (śledzić, tropić). W filmie stalker jest profesjonalnym przewodnikiem po Zonie, kimś kto przekracza granicę zabronionej strefy w określonym celu[2].

W filmie można znaleźć odniesienia do sztuki, zawarte są także fragmenty Apokalipsy św. Jana i Ewangelii Łukasza[3].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Tarkowski początkowo proponował adaptację Pikniku... swojemu przyjacielowi, Giorgiemu Kałatozowowi. Ten jednak, wobec trudności z uzyskaniem praw autorskich od Strugackich, zrezygnował[2]. Pomysł na film stopniowo dojrzewał w Tarkowskim, pociągała go możliwość zastosowania zasady trzech jedności – czasu, miejsca i akcji[2].

Głosy krytyków[edytuj | edytuj kod]

Edward Kabiesz pisze, że film „można interpretować różnie. Jako krytykę systemu totalitarnego i symboliczny obraz dokonanych przez niego duchowych spustoszeń, ale także jako wołanie o potrzebę duchowej odnowy człowieka żyjącego teraz[3]”.

W plebiscycie krytyków filmowych, zorganizowanym w 2012 r. przez czasopismo Brytyjskiego Instytutu Filmowego „Sight & Sound”, Stalker na 250 ocenianych filmów zajął 29 miejsce[5].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Vida T. Johnson: The Films of Andrei Tarkovsky: A Visual Fugue. Indiana University Press, 1994, s. 139-140. ISBN 0-253-20887-4.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 John Gianvito: Andrei Tarkovsky: Interviews. University Press of Mississippi, 2006, s. 50-54. ISBN 1578062209. [dostęp 2010-12-10].
  3. 3,0 3,1 3,2 Edward Kabiesz. Filmowe misterium. „Gość Niedzielny”. 1, s. 56, 2010-01-10. Katowice. ISSN 0137-7604. [dostęp 2010-12-10]. 
  4. Światowa encyklopedia filmu religijnego. Marek Lis i Adam Garbicz (red.). Kraków: Biały Kruk, 2007, s. 506. ISBN 978-83-60292-30-3.
  5. Critics’ Top 250 Films (ang.). W: Sight & Sound [on-line]. British Film Institute, 2012. [dostęp 2014-10-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]