Stanisław Czycz

Stanisław Czycz (ur. 6 kwietnia 1929 w byłym Gwoźdźcu k. Krzeszowic, zm. 29 czerwca 1996 w Krakowie) – polski poeta i prozaik. Uważany za jednego z najbardziej oryginalnych polskich pisarzy XX wieku.

Tablica na grobie rodzinnym Stanisława Czycza, Krzeszowice

Rodzinny dom Stanisława Czycza w Nawojowej Górze - Gwoźdźcu, na granicy z Krzeszowicami (ulica jego imienia już w Krzeszowicach)

Biografia

Wszedł do literatury skandalem: chcąc zapisać się do ZLP przyniósł wiersze zakazanego wówczas w Polsce Miłosza i przedstawił je jako swoje. Po raz pierwszy jego wiersze opublikował Andrzej Bursa w "Od A do Z" – dodatku do "Dziennika Polskiego". Debiutował w 1955 w słynnej Prapremierze Pięciu Poetów na łamach krakowskiego "Życia Literackiego" (wraz z Mironem Białoszewskim, Zbigniewem Herbertem, Bohdanem Drozdowskim, Jerzym Harasymowiczem). Wiersze Czycza rekomendował Ludwik Flaszen.

Twórczość poetycka Czycza utrzymana jest w tonie katastroficzno-wizyjnym. Bohaterowie jego prozy to często jednostki zbuntowane przeciw konwenansom i ustalonym obyczajom. Największy rozgłos przyniosło mu poświęcone Bursie opowiadanie And ze zbioru Ajol (1967), pierwotnie opublikowane w kwietniowym numerze Twórczości z roku 1961.

Od lat wygrywa wszelkie konkursy na najbardziej niesłusznie zapomnianego twórcę, świadomie zrezygnował z literackiej kariery, wiele zrobił, by o nim zapomniano. Był zawsze poza wszelkimi układami środowiskowymi, a ciężka choroba (łuszczyca), na którą przez wiele lat cierpiał przyczyniła się do jego izolacji od świata.

Na podstawie jego twórczości powstały trzy filmy fabularne:

• Lasst uns frei fliegen uber den Garten (1974, na podstawie opowiadania And, reżyseria i scenariusz: Stanisław Latałło)
• Światło odbite (1989, na podstawie opowiadania And, reżyseria: Andrzej Titkow, scenariusz: Andrzej Titkow i Bronisław Maj)
• Nad rzeką, której nie ma (1991, na podstawie opowiadań ze zbioru Nim zajdzie księżyc, reżyseria i scenariusz: Andrzej Barański)

Twórczość

Poezje

• Tła (1957, Wydawnictwo Literackie)
• Berenais (1960, PIW)

Proza

• Ajol (1967, Wydawnictwo Literackie, opowiadania)
• And (1967, Wydawnictwo Literackie, opowiadanie)
• Nim zajdzie księżyc (1968, Wydawnictwo Literackie, opowiadania)
• Pawana (1977, Wydawnictwo Literackie, powieść)
• Nie wiem, co ci powiedzieć (1983, Wydawnictwo Literackie, opowiadania)
• Nie wierz nikomu (1987, Wydawnictwo Literackie, powieść)
• Ajol i Laor (1996, Wydawnictwo Literackie, opowiadania)
• Arw (2007, Wydawnictwo Ha!art)

Dzieła zebrane

• Wybór wierszy (1979, Wydawnictwo Literackie)
• Wiersze i proza (2001, Wydawnictwo Literackie)

Monografie

• Krzysztof Lisowski: Stanisław Czycz Mistrz cierpienia (1997, Wydawnictwo Literackie)
• Jacek Rozmus: W okolicach arkadii Stanisława Czycza (2002, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej Kraków)
• Stanisław Czycz w magazynie Ha!art (nr 9-10 (4.2001-1.2002))

Linki zewnętrzne

• Strona poświęcona osobie i twórczości Stanisława Czycza