Stanisław Karwowski

Stanisław Karwowski (ur. 25 lutego 1848 w Lesznie - zm. 1917 w Berlinie) – profesor, historyk, geograf, lingwista, pedagog, publicysta, działacz społeczny w Wielkopolsce i na Śląsku.

Pochodził z mazowieckiej szlacheckiej rodziny herbu Pniejnia, osiadłej w miastach wielkopolski. Syn Adama Karwowskiego, nauczyciela matematyki i polskiego w gimnazjum w Lesznie. Ukończył gimnazjum w Lesznie, studiował na uniwersytetach we Wrocławiu i w Berlinie, w 1870 r. otrzymał w Halle tytuł doktora w dziedzinie filozofii.

Profesor w Królewskim Katolickim Gimnazjum w Ostrowie. Występował przeciwko germanizacji. W 1874 przesiedlony przymusowo, za odmowę nauczania w języku niemieckim, do Żagania. Później pracował jeszcze jako profesor gimnazjalny w Głubczycach. W 1907 r. jako emeryt zamieszkał w Poznaniu, gdzie był m.in. wiceprezesem PTPN. Został pochowany w Poznaniu na starym cmentarzu świętomarcińskim.

Badacz dziejów Wielkopolski. Członek Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego, przewodniczący Wydziału Historyczno-Literackiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Interesował się dziejami Wielkopolski ale także i śląska oraz genealogią wybitnych rodzin szlacheckich. W dorobku Karwowskiego wysuwa się na czoło 3 tomowa Historia Wielkiego Księstwa Poznańskiego, którą ocenia się jako nieocenioną kronikę życia politycznego oraz społeczno-kulturalnego z okresu zaboru. Publikował w <<Roczniku Towarzystwa Przyjaciół Nauk>>, <<Przeglądzie Wielkopolskim>> i innych. Ogłosił prace: Jarocin i jego dziedzice (1903); Genealogia Łodzia Brodnickich (1910); Szlachta polska a chłopi (1911); Lwówek i jego dziedzice (1914); Leszczyńscy herbu Wieniawa (1914) oraz wiele innych.

Żoną Stanisława Karwowskiego była Maria Pstrokońska, synem Adam Karwowski, lekarz, dermatolog, wenerolog, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, który zyskał dużą popularność.

Jego imię nosi ulica w Poznaniu, Jarocinie i w Lesznie (tu ul. Karwowskich).

Wybrane publikacje

• Gniezno, Poznań 1892,
• Czasopisma wielkopolskie Poznań 1908,
• Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana (współpraca),
• Historia Wielkiego Księstwa Poznańskiego (3 tomy, wydane w roku 1918),
• Z przeszłości Śląska,
• Wcielenie Inflant do Litwy i Polski 1558-1561.

Bibliografia

• Patroni wielkopolskich ulic, zebrał i oprac. Paweł Anders, Poznań, Wydaw. Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury, 2006, ISBN 83-87816-76-0