Stanisław Kozierowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tablica upamiętniająca S. Kozierowskiego – Kościół Wniebowzięcia NMP i Św. Michała Archanioła w Trzemesznie

Stanisław Kozierowski (ur. 28 września 1874 w Trzemesznie, zm. 1 lutego 1949 w Winnej Górze), pseudonim Dołęga, polski historyk i onomasta, duchowny katolicki, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Edukacja i praca duszpasterska[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Trzemesznie (jako syn mistrza szewskiego Floriana Apolinarego oraz Antoniny z Buszkiewiczów), gdzie uczęszczał do gimnazjum, znanego jako Kolegium trzemeszeńskie, oraz gimnazjum św. Mari Magdaleny w Poznaniu, gdzie wstąpił do tajnej, uczniowskiej organizacji Towarzystwa Tomasza Zana[1] Wstąpił do seminarium duchownego, gdzie 12 listopada 1899 otrzymał święcenia kapłańskie. Pracował krótko w różnych parafiach w Wielkopolsce i Westfalii. W latach 1910–1929 był proboszczem w Skórzewie, gdzie zainicjował działalność Bractwa Apostolstwa Modlitwy, kółka rolniczego (1919), pierwszej biblioteki, a także rozpoczął budowę nowego kościoła parafialnego (1927). Na dłużej osiadł w Winnej Górze koło Środy Wielkopolskiej, gdzie działał przez 20 lat.

Wszechnica Piastowska[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z czwórki założycieli (razem z Heliodorem Święcickim, Józefem Kostrzewskim i Michałem Sobeskim) Wszechnicy Piastowskiej w Poznaniu, dzisiejszego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. W okresie międzywojennym był docentem, a od 1938 r. profesorem tytularnym Wydziału Humanistycznego[2][3].

Wkład w ustalenie nazw miejscowości na Ziemiach Odzyskanych[edytuj | edytuj kod]

Profesor Kozierowski był przewodniczącym Komisji dla spraw Przywrócenia Nazw Słowiańskich na Przyodrzu, której pierwsze posiedzenie odbyło się w Poznaniu 7 kwietnia 1945 r. Wzięli w nim udział znani polscy historycy onomaści: prof. Zygmunt Wojciechowski, prof. Mikołaj Rudnicki oraz Bolesław Czwójdziński (który objechał wszystkie czynne linie kolejowe szkicując trasy kolejowe z nazwami stacji). W myśl ustaleń komisji zmieniono na polskie nazwy stacji i przystanków kolejowych od Pomorza Zachodniego do Śląska. Niekiedy nazwy te później zmieniono w tych przypadkach, gdy różniły się od nazw miejscowości ustalonych później przez państwową Komisję Ustalania Nazw Miejscowości (np. stację Altheide Bad nazwano Wrześniów, a miejscowość – Puszczyków Zdrój; natomiast Komisja Ustalania Nazw Miejscowości nadała miejscowości rok później nazwę Polanica Zdrój[4].

Jego najważniejszym dziełem jest Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej, którego dwa tomy (z planowanych czterech) dotyczą dzisiejszego obszaru północno-wschodnich Niemiec i północno-zachodniej Polski[5][6][7]. Choć atlas ma pewne niedostatki naukowe, ma wysoką wartość normującą polskie nazwy urzędowe, dlatego też znalazł zastosowanie w tym zakresie na terenach Ziem Odzyskanych po 1945 r.

Specjalizował się w dziejach Wielkopolski i Pomorza (napisał m.in. prace na temat nazw miejscowych Słowiańszczyzny Zachodniej, 1949) oraz w naukach pomocniczych historii i językoznawstwa, takich jak heraldyka i onomastyka. Autor m.in.: „Leszczyce i ich plemiennik abp św. Bogumił z Dobrowa” czy „Badania nazw topograficznych starej Wielkopolski”.

Prace[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Maciej Dziembowski: Proboszczowie parafii świętego Marcina i świętego Wincentego w Skórzewie, Skórzewo 2010, s. 88–91 (z fotografią)
  • Bernard Piotrowski: Ks. Stanisław Kozierowski – duchowny, uczony, patriota, w: Życie i Myśl, nr 3-4, 1987, s. 148-159.
  • Ryszard Marciniak: Ks. Stanisław Kozierowski (1874-1949), w: Jerzy Laskowski, Grzegorz Łukomski (red.): W hołdzie naszym Antenatom. 85 lat Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM 2004. ISBN 83-232-1384-4.
  • Ryszard Marciniak: Ksiądz Stanisław Kozierowski (1874-1949) – życie i dzieło, w: Bogdan Walczak (red.): W Trzemesznie i nie tylko ... Obchody 85-lecia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM 2006. ISBN 83-232-1650-9.
  • Stanisław Urbańczyk: Kozierowski Stanisław (1874-1949), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 14, s. 628-629.
  • Jacek Latzke: Kozierowski Stanisław (1874-1949), [w:] Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981, s. 371.
  • Józef Sprutta: Ksiądz Stanisław Kozierowski: „Przyjaciel Ludu” 1991, z. 4, s. 18-20.
  • Bogdan Walczak: Ksiądz Stanisław Kozierowski jako onomasta, „Kronika Wielkopolski” 1995, nr 3, s. 36-44.