Stanisław Lorentz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stanisław Lorentz
Tablica Miejskiego Systemu Informacji w Alei Stanisława Lorentza w Warszawie
Tablica Miejskiego Systemu Informacji w Alei Stanisława Lorentza w Warszawie
Data i miejsce urodzenia 28 kwietnia 1899
Radom
Data i miejsce śmierci 15 marca 1991
Warszawa
Zawód muzeolog i historyk sztuki
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1949–1960) Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wystawa plenerowa poświęcona pamięci prof. Stanisława Lorentza (1889-1991) przed Kościołem Św. Trójcy w Warszawie (parafia Ewangelicko-Augsburska). Foto. Kwiecień 2013

Stanisław Lorentz (ur. 28 kwietnia 1899 w Radomiu, zm. 15 marca 1991 w Warszawie) − polski muzeolog i historyk sztuki, poseł na Sejm PRL IV kadencji z ramienia Stronnictwa Demokratycznego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Egzamin maturalny zdał w Gimnazjum im. Górskiego w Warszawie, po czym rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. Studiował historię sztuki. W roku 1924 obronił doktorat na temat twórczosci Efraima Szregera.

Karierę zawodową rozpoczął przed wojną. W latach 19291935 był konserwatorem zabytków województwa wileńskiego i nowogródzkiego. Po rezygnacji ze stanowiska był wykładowcą Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W latach 19361982 (z przerwą w czasie II wojny światowej) pełnił funkcję dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie.

Tablica upamiętniająca Stanisława Lorentza w Hawanie

Podczas okupacji niemieckiej zasłużył się w akcji ratowania dóbr kultury polskiej i najcenniejszych zabytków znajdujących się w polskich zbiorach. Po 1945 roku działał na rzecz odbudowy zabytków i muzeów. W latach 19451951 stał na czele Dyrekcji Muzeów i Ochrony Zabytków, a w roku 1947 został profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. W 1947 odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[1]. Od roku 1949 był członkiem PAU, a od 1952 PAN. Był ekspertem UNESCO ds. ochrony zabytków, szczególnie zaangażowany w sprawę odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie. Odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej. W 1952 wraz z Bogusławem Leśnodorskim otrzymał zespołową nagrodę państwową II stopnia[2]. W 1955 odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy[3]. W 1976 roku otrzymał dyplom ministra spraw zagranicznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Stefana Olszowskiego[4].

Od 1937 roku związany z Klubem Demokratycznym w Wilnie oraz SD (był członkiem Rady Naczelnej w latach 1961–1965). W latach 1965–1969 sprawował mandat posła na Sejm PRL z ramienia Stronnictwa Demokratycznego.

Pochowany został na cmentarzu ewangelicko-augsburskim.

Działalność Stanisława Lorentza została upamiętniona tablicą umieszczoną w Bramie Zygmuntowskiej Zamku Królewskiego w Warszawie. Jego imię nosi także dziedziniec (skwer) w Muzeum Narodowym oraz aleja biegnąca na tyłach tegoż Muzeum.

Ojciec historyka literatury Aliny Kowalczykowej i socjologa Ireny Nowak.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • The Nazi Kultur in Poland
  • Dariusz Matelski, Stanisław Lorentz (1899-1991). Wspomnienie, „Gazeta Wyborcza Poznań”, nr 10 (4726) z 13 stycznia 2005, s. 7.
  • Hanna i Lech Krzyżanowscy, Lorentz Stanisław, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań, Wydaw. Poznańskie 2006, ISBN 83-7177-416-8

Przypisy

  1. 29 października 1947 „za zasługi położone w zabezpieczeniu arcydzieł kultury polskiej” M.P. z 1947 r. Nr 149, poz. 894, pkt 1
  2. Dziennik Polski, rok VIII, nr 174, (2637), s. 6.
  3. Uchwała Rady Państwa z dnia 11 lipca 1955 r. o nadaniu odznaczeń państwowych, M.P. z 1955 r. Nr 91, poz. 1144
  4. Dziennik Polski, r. XXXII, nr 165 (10037), s. 2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]