Stanisław Lubomirski (marszałek wielki koronny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stanisław Lubomirski
Stanisław Lubomirski
Szreniawa bez Krzyża
Szreniawa bez Krzyża
Data śmierci 1783
Rodzina Lubomirscy
Rodzice Józef Lubomirski
Teresa Lubomirska
Małżeństwo Izabela Lubomirska
Dzieci Julia Potocka
Aleksandra z Lubomirskich Potocka
Odznaczenia
Order Orła BiałegoOrder Świętego Stanisława

Stanisław Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (zm. w 1783 roku) – marszałek wielki koronny od 1766 roku, strażnik wielki koronny w latach 1752-1766, komisarz Komisji Skarbowej Koronnej[1], konsyliarz Rady Nieustającej w 1780 roku[2], starosta wiślicki w 1765 roku, starosta kałuski, goszczyński i lubocheński[3].

Poseł na sejmy (1746-1762), członek Stronnictwa Familii.

Syn Józefa Lubomirskiego, wojewody czernihowskogo, i Teresy Mniszchówny, brat Antoniego, kasztelana i wojewody krakowskiego.

Był osobą zamożną i wspierał interesy Familii. Odgrywał rolę jednego z przywódców obozu Czartoryskich (ożenił się z Elżbietą, córką Augusta Aleksandra Czartoryskiego). Jego córkami były Julia Potocka, Konstancja Rzewuska, Izabela Potocka i Aleksandra Potocka. Później był nieprzejednanym wrogiem ostatniego króla Polski - Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zasłużony dla rozwoju Warszawy, zwalczał wpływy rosyjskie w Polsce.

Poseł województwa sandomierskiego na sejm 1746 roku[4]. Poseł koronny z Inflant na sejm 1748 roku[5]. Był posłem z województwa sandomierskiego na sejm 1758 roku[6].W 1758 roku reaktywował polską lożę masońską - Aux Trois Frères. Był posłem na sejm 1762 roku[7].W 1764 był jednym z inicjatorów reform sejmu konwokacyjnego. Był marszałkiem województwa sandomierskiego w konfederacji Czartoryskich w 1764 roku[8] i posłem z województwa sandomierskiego na sejm konwokacyjny[9]. W 1764 roku był elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego z województwa sandomierskiego[10]. Poseł na sejm koronacyjny 1764 roku z województwa sandomierskiego[11]. Był posłem na sejm 1766 roku z województwa sandomierskiego[12]. Otrzymawszy 1766 laskę marszałkowską uczynił dużo dla podniesienia Warszawy, pracował nad reformą sądownictwa karnego. W czasie konfederacji barskiej umacniał St. Augusta w oporze przeciw Rosji, usiłując go przeciągnąć na stronę konfederatów i Francji. Jako członek delegacji na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 był przedstawicielem opozycji[13]. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze Polski[14].

Po pierwszym rozbiorze należał do opozycji magnackiej, działającej przeciw królowi w oparciu o Austrię, zasiadał w Radzie Nieustającej. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 roku[15].

Przekazał fundusze na budowane przez Nataniela Mateusza Wolfa obserwatorium astronomiczne na Biskupiej Górce w Gdańsku.[16]W 1757 odznaczony Orderem Orła Białego[17]. W 1765 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Komissya Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego. Ogłasza nowe zasady dla monet krajowych. Warszawa 11 Stycznia 1766 (podp. G. H. Harnack Leg. Cancell. Comm. Monetariae), b.n.s.
  2. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg, s. 582.
  3. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 182.
  4. Dyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.II. Dyaryusz sejmu z r.1746. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1912, s. 236.
  5. Dyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.I. Dyaryusz sejmu z r.1748. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII i Diarium comitiorum anni 1748 wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1911, s. 307.
  6. Diarjusze sejmowe z wieku XVIII.T.III. Diarjusze sejmów z lat 1750, 1752, 1754 i 1758, Warszawa 1937, s. 283.
  7. Diarjusz tego co się działo w Warszawie, podczas sejmu 1762 roku za króla Augusta III. w: Zrzódła [sic!] do dziejów Polskich, t. II, Wilno 1844, s. 83.
  8. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 140.
  9. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 91.
  10. Akt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 45.
  11. Ludwik Zieliński, Pamiątki historyczne krajowe, Lwów 1841, s. 25.
  12. Dyaryusz seymu walnego ordynaryinego odprawionego w Warszawie roku 1766, Warszawa [b.r.w.], [b.n.s.]
  13. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 557, 559.
  14. Volumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.
  15. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 529.
  16. Historia Gdańska pod redakcją Edmunda Cieślaka, t. III, /1: 1655-1793, Gdańsk 1993, s. 688.
  17. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 188.
  18. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 177.