Stanisław Nowak (biskup)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Stanisław Nowak (duchowny))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stanisław Nowak
Stanisław Nowak
Iuxta crucem Tecum stare
Chcę pod krzyżem stać przy Tobie
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 11 lipca 1935
Jeziorzany
Biskup diecezjalny częstochowski
Okres sprawowania 1984–2011 (od 1992 arcybiskup metropolita)
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 22 czerwca 1958
Nominacja biskupia 8 września 1984
Sakra biskupia 25 listopada 1984
Wikicytaty Stanisław Nowak w Wikicytatach
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 25 listopada 1984
Konsekrator Józef Glemp
Współkonsekratorzy Franciszek Macharski
Julian Groblicki

Stanisław Nowak (ur. 11 lipca 1935 w Jeziorzanach) – polski biskup rzymskokatolicki, doktor nauk teologicznych, biskup diecezjalny częstochowski w latach 1984–2011 (od 1992 arcybiskup metropolita częstochowski), od 2011 arcybiskup senior archidiecezji częstochowskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 11 lipca 1935 w Jeziorzanach[1]. Kształcił się w II Liceum Ogólnokształcącym im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie[2], uzyskując świadectwo dojrzałości[1].

W latach 1953–1958 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej[1][2]. W tym samym czasie odbywał studia filozoficzno-teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a po jego usunięciu ze struktur uniwersytetu na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie. Święceń prezbiteratu udzielił mu 22 czerwca 1958 w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława na Wawelu Eugeniusz Baziak, arcybiskup metropolita lwowski i administrator apostolski archidiecezji krakowskiej[1].

Od 1963 do 1967 kontynuował studia licencjackie na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie[3]. W latach 1967–1971 odbył studia w zakresie teologii życia wewnętrznego w Instytucie Katolickim w Paryżu, które ukończył z doktoratem na podstawie dysertacji Koncepcja kapłaństwa w szkole francuskiej w 1 poł. XVIII wieku[1].

Prezbiter[edytuj | edytuj kod]

Jako wikariusz pracował w latach 1958–1961 w parafii Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Choczni, a w latach 1961–1962 w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Ludźmierzu. W latach 1962–1963 kierował ekspozyturą parafialną w Rogoźniku Podhalańskim[1].

W Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej był w latach 1963–1967 drugim, a w latach 1971–1979 pierwszym ojcem duchownym[1][3]. W 1971 został wykładowcą teologii ascetycznej, a w latach 1979–1984 sprawował urząd rektora tego seminarium[1].

W 1971 podjął wykłady z teologii ascetycznej na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie (od 1981 Papieskiej Akademii Teologicznej). W latach 1971–1984 pełnił funkcję kierownika tamtejszego Studium Teologii Życia Wewnętrznego[1].

W 1979 otrzymał godność kapelana honorowego Jego Świątobliwości, a w 1982 został ustanowiony kanonikiem gremialnym kapituły archikatedralnej w Krakowie[1]. Wszedł w skład rady kapłańskiej[4].

Biskup[edytuj | edytuj kod]

8 września 1984 papież Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji częstochowskiej[1][5]. Prekonizacja miała miejsce 26 października 1984. Święcenia biskupie otrzymał 25 listopada 1984 w bazylice katedralnej Świętej Rodziny w Częstochowie[1]. Udzielił mu ich kardynał Józef Glemp, prymas Polski, z towarzyszeniem kardynała Franciszka Macharskiego, arcybiskupa metropolity krakowskiego, i biskupa Juliana Groblickiego[6]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa „Iuxta crucem Tecum stare” (Chcę pod krzyżem stać przy Tobie)[7]. 26 listopada 1984 kanonicznie objął diecezję, a 8 grudnia 1984 odbył ingres do katedry częstochowskiej[1]. 25 marca 1992 w związku z reorganizacją podziału administracyjnego Kościoła katolickiego w Polsce i utworzeniem metropolii częstochowskiej został ustanowiony arcybiskupem metropolitą częstochowskim. Paliusz metropolitalny otrzymał 29 czerwca 1992 w Bazylice św. Piotra w Rzymie[1].

Podczas sprawowania urzędu biskupa diecezji częstochowskiej doprowadził do końca w latach 1985–1986 prace II Synodu Częstochowskiego. W 1991 przeprowadził I Diecezjalny Kongres Trzeźwości, a w 2005 VIII Archidiecezjalny Kongres Eucharystyczny[8]. W 1991 przeniósł Częstochowskie Wyższe Seminarium Duchowne z Krakowa do Częstochowy[1]. W 1993 utworzył Archidiecezjalne Kolegium Teologiczne, a w 2000 Studium Duchowości Chrześcijańskiej i Studium Katolickiej Nauki Społecznej. W 1992 powołał Kolegiacką Kapitułę Zawierciańsko-Żarecką, a w 2000 Kolegiacką Kapitułę Radomszczańską. W 1990 ustanowił diecezjalny oddział Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży, a w 1996 Akcję Katolicką Archidiecezji Częstochowskiej. W 1990 zapoczątkowana została działalność Caritas Diecezji Częstochowskiej. W 1989 otworzył Dom Samotnej Matki i Dziecka w Żarkach Mieście, zaś w 2002 powołał Arcybiskupi Komitet Wsparcia Bezrobotnych Archidiecezji Częstochowskiej. W 1992 utworzył pierwszą w Polsce katolicką rozgłośnię radiową – Radio Fiat, a w 1998 zostało otwarte Muzeum Archidiecezji Częstochowskiej im. Biskupa Teodora Kubiny. Erygował 90 parafii, przeprowadzał reorganizacje struktur dekanalnych, w 1992 teren archidiecezji podzielił na cztery regiony duszpasterskie: częstochowski, radomszczański, wieluński i zawierciański. W 2004 ustanowił pierwszą w Polsce personalną parafię akademicką[8]. W diecezji propagował kulty: Eucharystii, pasyjny i maryjny[9]. Czterokrotnie gościł w diecezji papieża Jana Pawła II (1987, 1991 na VI Światowych Dniach Młodzieży, 1997, 1999) i raz papieża Benedykta XVI (2006)[5]. W 1992 pełnił funkcję administratora diecezji sosnowieckiej[4].

29 grudnia 2011 papież Benedykt XVI przyjął jego rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity częstochowskiego i mianował jego następcą biskupa Wacława Depę[10][11].

W ramach prac Episkopatu Polski był w latach 1989–1996 przewodniczącym Komisji Maryjnej[1]. Ponadto został przewodniczącym Zespołu ds. Sanktuariów[3] i Zespołu ds. Kontaktów z Konferencją Episkopatu Francji[9] oraz wiceprzewodniczącym Komisji ds. Seminariów Duchownych[1]. Wszedł w skład Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego, Komisji ds. Duchowieństwa i Komisji ds. Powołań Duchownych[1]. Został delegatem ds. Egzorcystów w Polsce[7]. Przewodniczył także Komisji Mieszanej Biskupów i Wyższych Przełożonych Zakonnych[1].

W 1990 i 1994 brał udział w Synodach Biskupów w Rzymie[1]. W latach 1994–2001 był stałym współpracownikiem Sekretariatu Synodu Biskupów[1][9]. 24 czerwca 2004 papież Jan Paweł II ustanowił go drugim wiceprzewodniczącym Papieskiej Akademii Niepokalanej[12][5].

W 2000 konsekrował biskupa pomocniczego częstochowskiego Jana Wątrobę. Był współkonsekratorem podczas sakry 10 biskupów[13].

Odznaczenia, tytuły, wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 1985 został przyjęty do konfraterni zakonu paulinów[1].

W 2005 otrzymał medal „Zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Teologicznego”[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 1998, s. 104–105. ISBN 83-7052-900-3.
  2. 2,0 2,1 Nota biograficzna Stanisława Nowaka na stronie archidiecezji częstochowskiej. kuriaczestochowa.pl. [dostęp 2014-06-22].
  3. 3,0 3,1 3,2 G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 261. ISBN 83-911554-0-4.
  4. 4,0 4,1 P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 2000, kol. 310–311. ISBN 83-211-1311-7.
  5. 5,0 5,1 5,2 Jutro 55. rocznica święceń kapłańskich abp. Stanisława Nowaka. ekai.pl, 2013-06-21. [dostęp 2014-06-22].
  6. M. Frukacz. Od ingresu do peregrynacji relikwii Krzyża Świętego : Dzieła abp. Stanisława Nowaka. „Niedziela”. 4/2012 (edycja częstochowska). ISSN 0208-872X. [dostęp 2014-06-22]. 
  7. 7,0 7,1 Stanisław Nowak na stronie Konferencji Episkopatu Polski. episkopat.pl. [dostęp 2014-06-21].
  8. 8,0 8,1 P. Wolnicki: Historia archidiecezji częstochowskiej 1925–2011. kuriaczestochowa.pl. [dostęp 2014-06-22].
  9. 9,0 9,1 9,2 Bp Wacław Depo nowym metropolitą częstochowskim. episkopat.pl, 2011-12-29. [dostęp 2014-06-22].
  10. Rinuncia dell'Arcivescovo di Częstochowa (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va, 2011-12-29. [dostęp 2014-06-21].
  11. Komunikat: Nowy metropolita częstochowski. episkopat.pl (arch.), 2011-12-29. [dostęp 2014-06-21].
  12. Nomina del Secondo Vice Presidente della Pontificia Accademia dell'Immacolata (wł.). press.vatican.va, 2004-06-24. [dostęp 2014-06-22].
  13. Stanisław Nowak w bazie catholic-hierarchy.org (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2014-06-21].
  14. Abp Nowak zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Teologicznego. ekai.pl, 2005-02-16. [dostęp 2014-06-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]