Stanisław Szeptycki

Stanisław Maria Szeptycki
generał broni
Data i miejsce urodzenia	3 listopada 1867 Przyłbice
Data i miejsce śmierci	9 października 1950 Korczyna
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Legiony Polskie Wojsko Polskie
Stanowiska	dowódca III Brygady Legionów Polskich, komendant Legionów Polskich, szef Sztabu Generalnego, d-ca Frontu Litewsko-Białoruskiego, d-ca Frontu Północno-Wschodniego, minister spraw wojskowych, szef Inspektoratu Armii nr IV w Krakowie
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia

6. Minister Spraw Wojskowych II RP
Okres urzędowania	od 13 czerwca 1923 do 15 grudnia 1923
Poprzednik	Aleksander Osiński
Następca	Kazimierz Sosnkowski

Wojsko polskie na czele z gen. Szeptyckim wkracza do Katowic, 22 czerwca 1922 r.

Stanisław Maria Szeptycki (ur. 3 listopada 1867 w Przyłbicach k. Jaworowa, zm. 9 października 1950 w Korczynie) – polski hrabia, generał major Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał broni Wojska Polskiego.

Rodzina

Był synem hrabiego Jana Kantego Remigiana Szeptyckiego (1836–1912) i Zofii Ludwiki Cecyli Konstancji Szeptyckiej hrabianki Fredro (1837–1904), córki Aleksandra Fredry. Miał sześcioro rodzeństwa: Stefan (1862–1864), Jerzy Piotr (1863–1880), Roman Aleksander Maria (1865–1944), Aleksander Maria Dominik (1866–1940), Kazimierz Maria (1869–1951) i Leon Józef Maria (1877–1939). 7 czerwca 1906 r. zawarł związek małżeński z księżniczką Marią Józefiną Sapieżanką-Kodeńską z Krasiczyna herbu Lis (1884–1917), bratanicą Adama, Pawła i Władysława Sapiehów. Drugi związek zawarł 4 stycznia 1925 r. ze Stanisławą Olizar (1899-1977).

Służba w Cesarskiej i Królewskiej Armii

Ukończył Szkołę Wojenną w Wiedniu. Pułkownik artylerii austriackiej. W latach 1904-1905 był attaché wojskowym w głównej kwaterze rosyjskiej w Mandżurii. Od lipca 1916 r. do października 1916 r. dowódca III Brygady Legionów Polskich, następnie do kwietnia 1917 r. komendant całości Legionów. Do lutego 1918 r. generalny gubernator lubelski (ustąpił w proteście przeciw oddaniu Chełmszczyzny Ukrainie w traktacie brzeskim). Od czerwca do października tego roku, na frocie włoskim, dowodził 85. Brygadą Ochrony. Od października 1918 r. dowodził podległą dowództwu niemieckiemu Polnische Wehrmacht. 5 listopada 1918 r. zwolniony został z C. i k. Armii.

Służba w Wojsku Polskim

4 listopada 1918 r. Rada Regencyjna mianowała go generałem dywizji i inspektorem generalnym broni oraz powierzyła mu tymczasowo dowództwo nad wszystkimi oddziałami Wojska Polskiego na obszarze byłej okupacji austro-węgierskiej, a także tej części Galicji, która znajdowała się pod polską władzą .

16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski mianował go szefem Sztabu Generalnego. Zastąpił na tym stanowisku generała dywizji Tadeusza Rozwadowskiego. Funkcję sprawował do marca 1919 r., kiedy to został dowódcą Frontu Litewsko-Białoruskiego.

Rozkaz Naczelnego Wodza J. Piłsudskiego z 8 marca 1920 r. znosił dotychczasowy podział sił walczących na wschodzie na poszczególne fronty i wprowadzał podział całego frontu wschodniego na armie. Gen. Szeptycki w ten sposób przestał być dowódcą Frontu Litewsko-Białoruskiego, a został dowódcą 4. Armii, operującej wówczas na odcinku Polesia i Berezyny. Piłsudski napisał list do Generała, przytoczony niżej, zamieszczony w Dzienniku Rozkazów Wojskowych z 13 kwietnia 1920 r., nr 11 (pisownia oryginalna):

"Szanowny Generale!
Ze względów wojennych i organizacyjno-wojskowych, zdecydowałem zniesienie wszystkich dowództw frontów, pomiędzy innymi i frontu Litewsko-Białoruskiego.
Przy tym uważam sobie za przyjemny obowiązek podziękować Panu za pracę na Pańskim odpowiedzialnym stanowisku i wyrazić muszę szczere uznanie.
Przez cały rok stał Pan na stanowisku bardzo ciężkim, gdzie bardziej, niż gdzie indziej na froncie, trzeba było rozstrzygać wiele z tych łamigłówek operacyjnych i administracyjnych, które młoda armia przy niedostatecznych środkach stawia dowództwu. Rozwiązywał Pan te łamigłówki udatnie i zręcznie, czego dowodem są stałe zwycięstwa, na tym terenie operacyjnym odnoszone, i ogromne rozszerzenie na wschód wpływu Polski i znaczenia oręża naszego.
Obok tego dał Pan w ciągu swej służby w Armii Polskiej dziesiątki dowodów wysokiego poczucia obywatelskiego i istotnego ducha żołnierskiego, składając bez żadnego wahania i bezpretensjonalnie wszelkie względy personalne na rzecz dobra ogólnego oraz na rzecz pogłębienia tak potrzebnej dla nas jednolitości wojska. Życząc Panu powodzenia na nowym stanowisku komendanta jednej z armij, zawiadamiam Pana, że w uznaniu zasług Pana kazałem wygotować dekret, mianujący Pana Generałem Broni w Wojsku Polskim.
Warszawa, dnia 20 marca 1920 r.
Belweder
Józef Piłsudski
Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz."

W wojnie 1920 r. był dowódcą 4 Armii a następnie Frontu Północno-Wschodniego. Na tym ostatnim stanowisku prowadził walki odwrotowe do 30 lipca 1920 r. 1 sierpnia 1920 r. zmuszony został odejść ze stanowiska wskutek ciężkiej choroby (czerwonka) oraz nieporozumień z Józefem Piłsudskim. Po zawarciu pokoju, przyjął w marcu 1921 roku stanowisko szefa Inspektoratu Armii nr IV w Krakowie. W 1922 r. dowodził oddziałami WP, zajmującymi przyznaną Polsce część Śląska. Na stanowisku inspektora armii w Krakowie pozostawał do czasu powołania go na stanowisko ministra spraw wojskowych. Od czerwca do grudnia 1923 r. – minister spraw wojskowych (obrażony przez Piłsudskiego, wyzwał go na pojedynek, Marszałek jednak wyzwanie odrzucił). Po zmianie rządu powrócił na stanowisko inspektora armii w Krakowie. Od 24 listopada 1922 roku był także członkiem Kapituły Orderu Virtuti Militari. W trakcie przewrotu majowego mianowany przez prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego dowódcą wojsk wiernych rządowi poza stolicą. Po przewrocie majowym 30 czerwca 1926 r. przeszedł w stan spoczynku.

Po zakończeniu II wojny światowej mając 78 lat został przyjęty do służby czynnej w Wojsku Polskim, przeniesiony w stan spoczynku i wyznaczony na stanowisko prezesa Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża. Stanowisko to piastował w latach 1946–1950.

Pochowany został na cmentarzu we wsi Korczyna koło Krosna, której był ostatnim właścicielem.

Ogłosił pracę: Front litewsko-białoruski 10.3.1919-30.7.1920 (1925).

Awanse

• podporucznik (Leutnant) – 1888
• porucznik (Oberleutnant) – 1892
• kapitan (Hauptmann II kl.) – 1898
• kapitan (Hauptmann I kl.) – 1900
• major (Major) – 1 listopada 1907
• podpułkownik (Oberstleutnant) – 1 maja 1911
• pułkownik (Oberst) – 1 maja 1914
• generał major (Generalmajor) – 28 kwietnia 1917.
• generał dywizji - 4 listopada 1918
• generał broni – 13 kwietnia 1920 r., zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 r.

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Komandorski Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
• Krzyż Walecznych – czterokrotnie
• złoty Krzyż Zasługi
• Wielka Wstęga Orderu Franciszka Józefa z dekoracją wojenną (Cesarstwo Austro-Węgierskie)
• Order Żelaznej Korony (Cesarstwo Austro-Węgierskie) II i III klasy z dekoracją wojenną
• Order Leopolda (Cesarstwo Austro-Węgierskie) II klasy z dekoracją wojenną
• Krzyż Zasługi Wojskowej (Cesarstwo Austro-Węgierskie) III klasy z dekoracją wojenną (dwukrotnie)
• Krzyż Żelazny (Cesarstwo Niemieckie) II klasy
• Order św. Jerzego (Rosja) III klasy
• Order św. Stanisława (Rosja) III klasy
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921
• Legia Honorowa Krzyż Kawalerski i Krzyż Komandorski (Francja)
• Order Łaźni Kawaler (Wielka Brytania)
• Krzyż Wolności II klasy (Estonia)
• Order Zabójcy Niedźwiedzia II klasy (Łotwa)
• Order Gwiazdy Rumunii I klasy (Rumunia)
• Order św. Sawy (Jugosławia).
• Wielka Wstęga Orderu Korony Włoch(Włochy)

Zobacz też

• Szeptyccy

Bibliografia

• Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, s. 26.
• Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6, s. 324.
• Jan Rydel, W służbie cesarza i króla: generałowie i admirałowie narodowości polskiej w siłach zbrojnych Austro-Węgier w latach 1868-1918, Księgarnia Akademicka, Kraków 2001, ISBN 83-7188-235-1, s. 286-287.
• Tadeusz Wawrzyński, Dowództwa frontów 1919-1920 – biuletyn Centralnego Archiwum Wojskowego nr. 20 (1999).
• Mieczysław Wrzosek, Wojny o granice Polski Odrodzonej, Wiedza Powszechna 1992, ISBN 83-214-0752-8.
• Antonio Schmidt-Brentano, Die k. k. bzw. k. u. k. Generalität 1816-1918, Wiedeń 2007.
• Potomkowie Sejmu Wielkiego, Serwis genealogiczny pod patronatem Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego
• Edward Jan Nalepa, Oficerowie Armii Radzieckiej w Wojsku Polskim 1943-1968, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1995, ISBN 83-11-08353-3, s. 265.

---

Poprzednik Tadeusz Rozwadowski

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego 1918–1919

Następca Stanisław Haller

Poprzednik Ludwik Christians

Prezes Polskiego Czerwonego Krzyża 1946-1950

Następca Bronisław Kostkiewicz