Stanisłau Szuszkiewicz

Stanisłau Szuszkiewicz Станiслаў Шушкевіч
Data i miejsce urodzenia	15 grudnia 1934 Mińsk, Białoruska SRR, ZSRR
Przewodniczący Rady Najwyższej Białoruskiej SRR / Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji
Okres urzędowania	od 9 września 1991 do 26 stycznia 1994
Poprzednik	Mikałaj Dziemianciej
Następca	Mieczysłau Hryb
Pierwszy zastępca przewodniczącego Rady Najwyższej Białoruskiej SRR XII kadencji
Okres urzędowania	od 1990 do 1991
Przewodniczący Białoruskiej Socjaldemokratycznej Hramady
Przynależność polityczna	Białoruska Socjaldemokratyczna Hramada
Okres urzędowania	od 1998
Poprzednik	stanowisko utworzone
Odznaczenia
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Stanisłau Szuszkiewicz (trzeci od lewej) podczas otwarcia Domu Białoruskiego w Warszawie

Stanisłau Stanisławawicz Szuszkiewicz (biał. Станiслаў Станіслававіч Шушкевіч, Stanisłaŭ Stanisłavavič Šuškievič; ros. Станислав Станиславович Шушкевич, Stanisław Stanisławowicz Szuszkiewicz; ur. 15 grudnia 1934 w Mińsku) – radziecki i białoruski naukowiec, działacz państwowy, polityk, w latach 1991–1994 przewodniczący Rady Najwyższej Białoruskiej SRR / Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji. Od momentu ogłoszenia niepodległości Białorusi do czasu dymisji był głową państwa.

Życiorys

Stanisłau Szuszkiewicz jest synem znanego pisarza białoruskiego represjonowanego w czasach stalinizmu. Przed wejściem w politykę był naukowcem (profesorem matematyki i fizyki), członkiem korespondencyjnym Akademii Nauk Białoruskiej SRR, autorem licznych książek i publikacji, a także ponad 50 odkryć.

Jako przewodniczący Rady Najwyższej Białoruskiej SRR odegrał ogromną rolę w likwidacji ZSRR, a później w powstaniu Wspólnoty Niepodległych Państw - wraz z Borysem Jelcynem i Leonidem Krawczukiem sygnował 8 grudnia 1991 roku umowę w Wiskuli (tzw. umowa białowieska) rozwiązującą ZSRR i powołującą do życia nową organizację integracyjną.

W czasach sprawowania władzy, zwolennik neutralności wojskowej Białorusi oraz polityki dialogu i partnerstwa z Zachodem. Polemizował w tej sprawie z premierem Wiaczasławem Kiebiczem oraz Mieczysłauem Hrybem, którzy preferowali orientację prorosyjską. Był zdecydowanym zwolennikiem polityki reform gospodarczych i politycznych.

W styczniu 1994 został odwołany ze stanowiska przewodniczącego Rady Najwyższej Białorusi – formalnie ze względu na sprzeniewierzenie 100 dolarów amerykańskich na rzekomą budowę domku działkowego, podglebiem do odwołania Szuszkiewicza stał się też tzw. skandal związany z ujęciem przywódców komunistycznej Litwy na terenie Białorusi przy współpracy służb białoruskich.

W wyborach lipcowych z 1994 otrzymał jedynie 10% poparcia, nie przechodząc do drugiej tury. Od 1994 pełnił funkcję dyrektora Centrum Badań Politycznych i Ekonomicznych Humanistycznego Uniwersytetu Europejskiego w Mińsku, aż do czasu jego likwidacji.

Stanisław Szuszkiewicz wymieniany był wśród kandydatów biorących udział w wyborach prezydenckich 2006, jednak na Kongresie Sił Demokratycznych 2 października 2005 udzielił poparcia Aleksandrowi Milinkiewiczowi jako wspólnemu kandydatowi opozycji.

Nagrody i odznaczenia

Laureat nagrody Jana Nowaka Jeziorańskiego w 2006. 1 lipca 2009 odebrał tytuł doktora honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Lublinie.

Lech Wałęsa zgłosił kandydaturę Szuszkiewicza do Pokojowej Nagrody Nobla. 24 sierpnia 2007 Informacyjna Agencja Radiowa podała informację o nominacji Stanisława Szuszkiewicza do tej prestiżowej nagrody.

• Krzyże Komandorski Orderu Witolda Wielkiego (Litwa, 6 lipca 2010) – za aktywne poparcie niepodległości Litwy w 1991 roku;

• „Medal Wolności” Trumana-Reagana (Fundacja Pamięci Ofiar Komunizmu, 18 lutego 2012)

Prace

• Nieokommunizm w Biełarusi: idieołogija, praktika, pierspierktiwy. Smoleńsk: 2002, s. 284 + 4 nlb.  (ros.)