Stanisław Zakrzewski

Stanisław Zakrzewski

Stanisław Zakrzewski (ur. 13 grudnia 1873 w Warszawie, zm. 15 marca 1936 we Lwowie) – polski historyk, od 1907 profesor Uniwersytetu Lwowskiego.

Podkreślał szczególne miejsce intuicji w poznaniu historycznym, a także rolę wybitnych jednostek i znaczenie silnej władzy. Działał w Polskim Towarzystwie Historycznym (prezes w latach 1923–1932 i 1934–1936), członek Towarzystwa Naukowego we Lwowie i Polskiej Akademii Umiejętności (od 1919 członek korespondent, od 1927 członek czynny). Autor wielu prac z historii średniowiecza. Związany z obozem Józefa Piłsudskiego, głosił kult silnej władzy i wybitnych wodzów. Zwalczał historiografię endecką. W latach 1928–1935 pełnił mandat senatora z ramienia BBWR.

Stanisław Zakrzewski spoczywa na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Uczniowie

Do grona jego uczniów należeli m.in. Ewa i Karol Maleczyńscy, Józef Skrzypek oraz Ludwik Bazylow, Natalia Gąsiorowska, Mieczysław Gębarowicz, Olgierd Górka, M. T. Mendys, Jan Rutkowski, Anna Strzelecka, Jan Widajewicz, Zygmunt Wojciechowski, S.F. Wojciechowski.

Wybrane publikacje

Bibliografie prac Stanisława Zakrzewskiego:

• Józef Skrzypek, Bibliografia prac profesora Stanisława Zakrzewskiego [w:] Prace historyczne w 30-lecie działalności profesorskiej Stanisława Zakrzewskiego, Lwów 1934, s. VII-XXIV.
• Krystyna Śreniowska, Pisma Stanisława Zakrzewskiego [w:] Stanisław Zakrzewski. Przyczynek do charakterystyki prądów ideologicznych w historiografii polskiej 1893-1936, Łódź 1956, s. 160-168.
• Studya nad Bullą z r. 1136 Kraków : Akademia Umiejętności 1901
• Najdawniejsze dzieje klasztoru Cystersów w Szczyrzycu (1238-1382). Przyczynek do dziejów osadnictwa na Podhalu, Kraków: Akademia Umiejętności 1901.
• Nadania na rzecz Chrystyana, biskupa pruskiego w latach 1217-1224, Kraków: Akademia Umiejętności 1902.
• Malowidła w podziemnej bazylice św. Klemensa w Rzymie, Kraków: Akademia Umiejętności 1903.
• Ossyak i Wilten. Przyczynek do poznania związków dynastycznych Bolesława Śmiałego, Kraków: Akademia Umiejętności 1903.
• Analecta Cisterciensia, wyd. i objaśnił Stanisław Zakrzewski, Kraków: Akademia Umiejętności 1906.
• Zagadnienia historyczne, Lwów: H. Altenberg 1908.
• Bolesław Szczodry : próba portretu (1912)
• Opis grodów i terytoriów z północnej strony Dunaju czyli tzw. Geograf Bawarski (1917)
• Ideologia ustrojowa : krytyka sądów Balzera, Kutrzeby, Chołoniewskiego (1918)
• Ideologia ustrojowa. Krytyka sądów Balzera, Kutrzeby, Chołoniewskiego, Lwów: H. Attenberg, G. Seyfarth, E. Wende 1918.
• Polacy i Rusini na Ziemi Czerwieńskiej w przeszłości (1919)
• Historya polityczna Polski, cz. 1: Wieki średnie, Kraków: Polska Akademia Umiejętności 1920.
• Mieszko I jako budowniczy państwa polskiego (1921)
• Wpływ sprawy ruskiej na państwo Polskie w XIV w. (1922)
• Wpływ sprawy ruskiej na państwo Polskie w XIV w. Odczyt wygłoszony na pierwszem publicznem posiedzeniu Towarzystwa Naukowego we Lwowie 21 maja 1921 roku,Zamość : Z. Pomarański 1922.
• Bolesław Chrobry Wielki (1925)
• Skrypta z wykładów Stanisł. Zakrzewskiego. Czasy Wład. Łokietka i Kazim. Wielkiego [Cz. 1], Lwów: Akademickie Koło Historyków U.J.K. 1927.
• Ze studyów nad bullą z r. 1136, Kraków 1934.
• Zagadnienia historyczne Tom 1 (1936) Tom 2 (1936)
• W czasach Chrobrego. Obrazy z dziejów i kultury X-XI wieku. Wybrane ustępy z dzieła Stanisława Zakrzewskiego "Bolesław Chrobry Wielki", do dr. przygot. i objaśn. opatrzyła Jadwiga Wiszówna, Lwów: Sekcja Dydaktyczna Oddziału Lwowskiego P.T.H, 1938.
• Bolesław Chrobry Wielki, Lwów: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1925; wyd. 2 (1 powojenne), Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas" 2000, wyd. 3 - 2006.
• Mieszko I jako budowniczy państwa polskiego, Warszawa: Polska Składnica Pomocy Szkolnych 1921; wyd. 2 - Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas 2006.

Bibliografia

• Wykłady prof. Stanisława Zakrzewskiego [w:] Prace historyczne w 30-lecie działalności profesorskiej Stanisława Zakrzewskiego, Lwów 1934, s. XXVII-XXXV.
• Jan Adamus, Stanisław Zakrzewski wobec problemu ideologii ustrojowej, "Przewodnik Historyczno-Prawny" 5 (1934.1936), s. 73-78.
• Przemysław Dąbkowski, Profesor Stanisław Zakrzewski. Jego praca w Towarzystwie Naukowym Lwowskim, "Sprawozdania Towarzystwa Naukowego we Lwowie" 16 (1936), s. 99-108.
• Stanisław Kętrzyński, Śp. Stanisław Zakrzewski, " "Archeion" 14 (1936), s. 1-5.
• Ewa Maleczyńska, Stanisław Zakrzewski jako badacz przeszłości Ziemi Czerwieńskiej, "Ziemia Czerwieńska" 2 (1936), s. 1-7.
• Teofil Emil Modelski, Naukowa działalność śp. Stanisława Zakrzewskiego, "Kwartalnik Historyczny" 50 (1936), s. 193-221.
• Bronisław Włodarski, Zarys biograficzny [w:] S. Zakrzewski, Zagadnienia historyczne, t.1, Lwów 1936, s. VII-XVI.
• Stanisław Zajączkowski, Stanisław Zakrzewski 1873--1936, "Ateneum Wileńskie" 11 (1936), s. 905-944.
• Kazimierz Tymieniecki, Stanisław Zakrzewski na tle prądów historiografii współczesnej, "Marcholt" 3 (1936/1937), t.3, s. 116-131
• Roman Grodecki, Prace i zasługi ś.p. Stanisława Zakrzewskiego jako historyka średniowiecznej Polski, "Przegląd Współczesny" 16 (1937), t.63, s. 36-56.
• Marceli Handelsman, Stanisław Zakrzewski 1873--1936, "Droga" 16 (1937), s. 420-430.
• Krystyna Śreniowska, Stanisław Zakrzewski. Przyczynek do charakterystyki prądów ideologicznych w historiografii polskiej 1893-1936, Łódź 1956.
• Jan Adamus, Problemy polskiego neoromantyzmyu historycznego, "Kwartalnik Historyczny" 65 (1956), s. 16-38.
• Jerzy Tynecki, Inspiracje neoromantyzmu w literaturze i historiografii polskiej, Łódź 1979.
• Maria Wierzbicka, Zakrzewski Stanisław [w:] Słownik historyków polskich, pod redakcją Marii Prosińskiej-Jackl, Wiedza Powszechna, Warszawa 1994, s. 571-572.
• Katarzyna Błachowska, Stanisław Zakrzewski [w:] Złota księga historiografii lwowskiej XIX i XX wieku, pod redakcją Jerzego Maternickiego, Rzeszów 2007, s. 377-398
• Jan Tyszkiewicz, Stanisław Zakrzewski był nie tylko mediewistą [w:] Środowiska historyczne II Rzeczypospolitej, cz. 3: Materiały konferencji naukowej w Krakowie w 1988 r, pod red. Jerzego Maternickiego, Warszawa 1989.