Stanisław Zarakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stanisław Zarakowski
Zarako
szeregowy szeregowy
Data urodzenia 7 listopada 1909
Data i miejsce śmierci 11 kwietnia 1998
Warszawa
Przebieg służby
Stanowiska Naczelny prokurator wojskowy
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Srebrny Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny" Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1939 Medal "Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945" (ZSRR)
Wikicytaty Stanisław Zarakowski w Wikicytatach

Stanisław Zarako-Zarakowski vel Stanisław Zarakowski[a] (ur. 7 listopada 1909 w m. Swołna, Ujezd Dryssa w guberni witebskiej, zm. 11 kwietnia 1998 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego zdegradowany do szeregowego, naczelny prokurator wojskowy od 2 lipca 1950 do 19 kwietnia 1956, odpowiedzialny za wydawanie wyroków śmierci na członków podziemia niepodległościowego. Absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, członek PZPR.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława i Heleny z d. Samonowicz. Po rozparcelowaniu majątku Zarakowskich w 1917 przenieśli się do Dryssy, następnie Kobrynia, w którym ukończył gimnazjum. Od 1928, z przerwą w latach 1930–1933, do 1935, studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Słuchacz Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w latach 1932–1933.

Po zakończeniu kształcenia pracował na stanowisku rewidenta w Spółdzielni Rolniczej w Wilnie (1935–1937), a następnie jako młodszy rewident Okręgowej Izby Kontroli w Wilnie (do 1939).

24 sierpnia 1939, w stopniu podporucznika rezerwy, został zmobilizowany do 85 Pułku Strzelców Wileńskich 19 DP. W kampanii wrześniowej walczył pod Piotrkowem, Chełmem, Kockiem. 5 października 1939 pod Łukowem, po kapitulacji SGO "Polesie", udało mu się przedostać do Wilna.

Pracował w Wilnie jako administrator hotelu komunalnego, buchalter sekcji pomocy Polakom przy Litewskim Czerwonym Krzyżu (1940–1942) oraz jako robotnik budowlany. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Wilna w lutym 1945 pracował jako główny buchalter w Instytucie Geologicznym.

3 lutego 1945 został zmobilizowany do 36 Pułku Piechoty 8 DP i wyznaczony na stanowisko dowódcy plutonu, a później zastępcy dowódcy kompanii. W czasie forsowania Nysy Łużyckiej, 16 kwietnia 1945 został lekko ranny w lewe przedramię. W lipcu 1945 przeniesiony został do prokuratury, w której był kolejno:

Naczelny prokurator wojskowy od 2 lipca 1950. Uczestniczył w wielu procesach stalinowskich, w których albo sam oskarżał, albo też zatwierdzał akty oskarżenia; wydał wiele wyroków śmierci; brał udział m.in. w procesach: członków II Zarządu Głównego WiN (m.in. F. Niepokólczyckiego i S. Mierzwy), członków WiN skazanych przez WSR w Krakowie 6 sierpnia 1947, członków III Zarządu Głównego WiN i Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Demokratycznej Polski Podziemnej skazanych przez WSR w Warszawie 22 grudnia 1947. Główny oskarżyciel w tzw. procesie generałów (gen. S. Tatara, płk. M. Utnika, płk. S. Nowickiego, gen. F. Hermana, gen. J. Kirchmayera, gen. S. Mossora, płk. M. Jureckiego, mjr W. Romana i kmdr. Sz. Wacka - fałszywie oskarżonych o organizowanie rzekomego spisku w wojsku i skazanych 13 sierpnia 1951), a także oskarżyciel w procesach oficerów Wojska Polskiego II RP, Kazimierza Pużaka (skazanego 19 listopada 1948), biskupa Czesława Kaczmarka, polityków PSL po referendum ludowym w 1946 i członków kurii krakowskiej. Generał brygady od 1953. Przeniesiony do rezerwy 19 kwietnia 1956.

Po zwolnieniu ze służby pracował jako zastępca dyrektora Centralnego Zarządu Obrotu Produktami Naftowymi w latach 1956–1957, i naczelnik Wydziału Prawnego Ministerstwa Handlu Zagranicznego i Centralnego Zarządu Ceł (1957-1968). 30 kwietnia 1968 przeszedł na emeryturę.

Komisja Mazura w swoim sprawozdaniu z 1957 obciążyła Zarakowskiego odpowiedzialnością za wiele czynów związanych z nadużyciem władzy.

W 1991 Lech Wałęsa zdegradował go. Uniknął odpowiedzialności za swoje czyny zarówno w okresie PRL, jak i III RP.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Od 1947 używał jedynie drugiego członu nazwiska.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Szwagrzyk, Prawnicy czasu bezprawia: sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944-1956, Kraków, Wrocław 2005, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, ISBN 83-88385-65-8
  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990, t. IV: S-Z, Toruń 2010, s. 288-291.