Stany Zjednoczone Wielkiej Austrii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Stany Zjednoczone Wielkiej Austrii (Die Vereinigten Staaten von Gross-Österreich) – książka wydana w 1906 przez Aurela Popovici, postulująca gruntowną reformę Austro-Węgier i przekształcenia ich w państwo federalne.

Greater austriaPL.png

Postulował on podział państwa na 15 okręgów (stanów), według kryterium etnicznego:

  • kraje alpejskie, zachodnia część Węgier i część południowych Czech i Moraw (Niemcy)
  • część Moraw i Śląska (Niemcy)
  • część północno-zachodnich Czech (Niemcy)
  • pozostała część Czech i Moraw (Czesi)
  • Galicja zachodnia (Polacy)
  • Galicja Wschodnia, część Bukowiny i Ruś Podkarpacka (Ukraińcy)
  • Siedmiogród, południowa część Bukowiny, południowo-wschodnia część Węgier (Rumuni)
  • Dalmacja, Chorwacja i Fiume (Chorwaci)
  • ziemie Słoweńców, Kraina i część Austrii i Węgier (Słoweńcy)
  • tereny Słowacji (Słowacy)
  • Wojwodina (Serbowie)
  • centralna część Węgier (Węgrzy)
  • część Siedmiogrodu (Seklerzy)
  • Trydent (Włosi)
  • Triest z częścią Istrii i Gorycji (Włosi)

Autor przewidywał ochronę mniejszości narodowych, autonomię kulturalną dla Żydów. Postulował wprowadzenie silnego rządu centralnego pod prezydencją kanclerza, z pięcioma komisjami: spraw zagranicznych, spraw wojskowych, spraw finansowych, spraw wewnętrznych, do spraw Bośni i Hercegowiny. W każdej z komisji powinni zasiadać przedstawiciele co najmniej 3 okręgów. Rządy poszczególnych okręgów zajmowałyby się wszystkimi sprawami nie zastrzeżonymi dla rządu centralnego.

Okręgi posiadałyby osobne sejmy stanowe, uchwalające własne konstytucje, pozostające w zgodzie z ogólną konstytucją państwa. Każdy z okręgów miałby na czele namiestnika, mianowanego przez cesarza, ale odpowiadającego przed sejmem stanowym.

Parlament ogólnopaństwowy miał składać się z dwu izb. Izba niższa miałaby być wybierana w powszechnym i tajnym głosowaniu bezpośrednim, przez dorosłych mężczyzn całego państwa.

Była to najbardziej rozbudowana koncepcja reformy państwa, nie wprowadzona jednak w życie.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Wereszycki - "Pod berłem Habsburgów. Zagadnienia narodowościowe", Kraków 1975