Stara Wieś (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stara Wieś
Herb
Herb Starej Wsi
XVIII-wieczny budynek szkoły parafialnej
XVIII-wieczny budynek szkoły parafialnej
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat bielski
Gmina Wilamowice
Liczba ludności (2008) 1978
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 43-330
Tablice rejestracyjne SBI
SIMC 0076351
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Stara Wieś
Stara Wieś
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stara Wieś
Stara Wieś
Ziemia 49°54′18″N 19°06′53″E/49,905000 19,114722Na mapach: 49°54′18″N 19°06′53″E/49,905000 19,114722
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Stara Wieś (wil.: Wymysdiüf) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, w gminie Wilamowice, która wchodzi w skład Euroregionu Beskidy. Powierzchnia sołectwa wynosi 987,6 ha[1] a liczba ludności 1998[2], co daje gęstość zaludnienia równą 202,3 os./km². Graniczy z Wilamowicami, Dankowicami, Pisarzowicami, Bestwiną i Janowicami.

Przez miejscowość przepływa rzeka Skowronka. W jej dolinie znajduje się ciąg stawów rybnych. Na całym obszarze znajduje się kilka punktów widokowych, z których rozpościera się pejzaż okolicy, jak i pobliskiego Beskidu Małego i Śląskiego. Punktem obserwacyjnym jest położona na wysokości 306 m n.p.m. tzw. "Biała Glina". Od 2000 roku stoi tam krzyż jubileuszowy o wysokości 33 metrów.

W Starej Wsi urodził się metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według tradycji osada założona została w kilka lat po najeździe mongolskim na Polskę w 1241, przez osadników przybyłych z zachodu. Z powodu braku źródeł nie wiadomo czy miało to związek z nadaniem przez księcia opolskiego Mieszka Otyłego pomiędzy 1243-1246 w kasztelanii oświęcimskiej 500 łanów ziemi (ok. 121 km²) cystersom z Lubiąża[3][4]. Osadnicy ci założyli następnie również pobliskie Wilamowice. Z analizy języka i stroju późniejszych mieszkańców Wilamowic (jako że mieszkańcy Starej Wsi ulegli wcześniej asymilacji) wywnioskować można, że wspomniani osadnicy wywodzili się z Fryzji i Flandrii, a z nazwy miejscowości, że jej zasadźcą był niejaki William, prawdopodobnie ze Szkocji[5]. Obie miejscowości po raz pierwszy wzmiankowano w 1326 w spisie świętopietrza pośród parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej, przy czym Stara Wieś pod nazwą Antiquo Willamowicz[6]. Jako Stara Wieś (niem. Altdorf) miejscowość występuje w dokumentach od 1444[7]. W dokumencie sprzedaży księstwa oświęcimskiego Koronie Polskiej wystawionym przez Jana IV oświęcimskiego 21 lutego 1457 miejscowość wymieniona została jako Stara Wyesz[8].

Do 1377 wspólnym właścicielam Starych i Nowych Wilamowic był niejaki Zdzisław. Po Zdzisławie Stara Wieś została własnością rycerzy Bibersteinów, którzy z biegiem czasu zmienili nazwisko na Starowieyscy[9]. W 1522 Krzysztof Biberstein Starowiejski wybudował stojący do dziś drewniany kościół Podwyższenia Krzyża Świętego. W latach następnych nastąpił podział wsi na część górną i dolną. Jeden z kolejnych właścicieli części górnej, Jan Przypkowski, uwolnił w 1572 chłopów od poddaństwa osobistego, ale bez prawnego potwierdzenia. Według wizytacji kościelnej z 1598 w miejscowości funkcjonowała szkółka parafialna. W 1599 Jan Przypkowski sprzedał swoją część wsi właścicielowi części dolnej, Andrzejowi Bibersteinowi, który przywrócił poddaństwo, co spowodowało bunt chłopów, którzy zamordowali go w 1600 roku[10]. 20 lutego 1656 Starą Wieś napadły wojska szwedzkie, paląc kilka domów, rabując dwór i zabierając monstrancję z kościoła. Po I rozbiorze Polski (1772) miejscowośc weszła w skład austriackiej Galicji. W 1787 powstała szkoła normalna, której pierwszym kierownikiem został Błażej Wesołowski.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bielskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia Podwyższenia Krzyża Świętego).

Przypisy

  1. Gmina Wilamowice: Strategia rozwoju Gminy Wilamowice do 2015. W: bip.wilamowice.pl [on-line]. 2007-01-17. [dostęp 2010-12-07].
  2. Gmina Wilamowice: Liczba mieszkańców - osoby zameldowane na stałe. W: www.gmina.wilamowice.pl [on-line]. 2009-01-01. [dostęp 2010-12-07].
  3. Jerzy Rajman. Mieszko II Otyły książę opolsko-raciborski (1239-1246). „Kwartalnik Historyczny”. R. 100 nr 3, s. 22, 1993. Kraków. 
  4. Wojciech Janusz: 725 lat Jawiszowic. Panorama najdawniejszych dziejów miejscowości na pograniczu śląsko-małopolskim. Jawiszowice: 2010, s. 15.
  5. Julian Zinkow: Oswięcim i okolice. Przewodnik monograficzny. Oświęcim: Wydawnictwo „PLATAN“, 1994, s. 188. ISBN 83-7094-002-1.
  6. Monumenta Poloniae Vaticana T.1 Acta Camerae Apostolicae. Vol. 1, 1207-1344. Jan Ptaśnik (redakcja). Cracoviae: Sumpt. Academiae Litterarum Cracoviensis, 1913, s. 147-150.
  7. J. Zinkow, 1994, s. 189
  8. Krzysztof Prokop: Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne. Kraków: PAU, 2002, s. 151. ISBN 978-8388857-31-2.
  9. J. Zinkow, 1994, s. 190
  10. J. Zinkow, 1994, s. 190

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]