Stare Państwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Stare Państwo – okres w dziejach Starożytnego Egiptu obejmujący lata ok. 2675-2170 p.n.e., przypadający na rządy III-VI dynastii.

Podstawy potęgi politycznej i ekonomicznej Starego Państwa stworzył Dżoser, założyciel III dynastii. W ramach reformy administracyjnej poddał cały obszar kraju sprawnej i scentralizowanej strukturze urzędniczej. Jego najbliższym współpracownikiem był Imhotep, uzdolniony inżynier, architekt, lekarz, który wzniósł dla Dżosera wielki kompleks grobowy z piramidą schodkową w Sakkara. Faraon rozpoczął systematyczną penetrację Dolnej Nubii oraz ziem na półwyspie Synaj.

Apogeum świetności osiągnął Starożytny Egipt za czasów IV dynastii, założonej przez Snofru energicznego zdobywcę (zwycięskie ekspedycje do Libii, Nubii oraz na Synaj, podbój Dolnej Nubii) i sprawnego administratora. Snofru doprowadził do całkowitej centralizacji proces zarządzania krajem. Z osiągnięć faraona korzystali jego następcy, Cheops, Chefren i Mykerinos (budowniczy piramid w Gizie), którzy skupili się na sprawach wewnętrznych i zaniechali dalszych podbojów. Egipt cieszył się wówczas wewnętrznym i zewnętrznym spokojem.

Ogromne koszty ekonomiczne poniesione na wzniesienie piramid nadwyrężyły gospodarkę kraju, skutki ujawniły się w czasach V dynastii np. w postaci osłabienia wszechwładzy faraonów i uzyskania ogromnych wpływów kapłanów świątyni boga Re w Heliopolis. Najwybitniejszym przedstawicielem dynastii „heliopolitańskiej” był Sahure, doprowadził on na krótko do zrównoważenia ekonomiki kraju (zaprzestał ogromnych rujnujących robót publicznych, przeprowadził udane wyprawy do Libii, Nubii i na Synaj). Pod koniec panowania dynastii zaznaczyły się negatywne skutki osłabienia władzy centralnej i nadmierne umocnienie się naczelników poszczególnych nomów.

Przejęcie władzy przez VI dynastię początkowo nie zapowiadało większych zmian ani nadchodzącego upadku. Postępowało jednak od pewnego czasu uniezależnienie nomarchów od władzy centralnej w połączeniu z coraz częstszym dziedziczeniem tego stanowiska, zaczęło to z wolna doprowadzać do powstawania na prowincji układów quasi-dynastycznych. Nawet osiągane pewne sukcesy w polityce zewnętrznej nie zatrzymały tego procesu. Katastrofa nastąpiła w czasach panowania Pepi II (według tradycji trwało ono 94 lata), upadek autorytetu władcy, paraliż administracji centralnej, faktyczne uniezależnienie się nomarchów doprowadziły do anarchii społecznej, utraty wszystkich zdobyczy terytorialnych oraz ostatecznego upadku kraju, który pogrążył się w chaosie ciemnych wieków Pierwszego Okresu Przejściowego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień; Historia starożytna, Wyd. 7, Warszawa 2008