Stary dworzec kolejowy w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stary dworzec kolejowy w Katowicach
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1218/75 z 18 grudnia 1975[1][2]
gmach starego dworca kolejowego
gmach starego dworca kolejowego
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice Herb.svg Katowice
Adres ul. Dworcowa 2−10
Typ budynku dworzec kolejowy
Styl architektoniczny modernizm historyczny
Ukończenie budowy 1859[3]
Ważniejsze przebudowy lata 60. XX wieku (partia środkowa)
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
stary dworzec
stary dworzec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
stary dworzec
stary dworzec
Ziemia 50°15′26,38″N 19°01′25,45″E/50,257328 19,023736
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Stary dworzec kolejowy w Katowicach − budynek dworca kolejowego w Katowicach wybudowany został w latach 50. XIX w. (oddany pierwotnie w 1859[4]) u przy ulicy Dworcowej. Był kilkukrotnie przebudowywany (zwłaszcza na początku XX wieku w latach 1906-1908 i w latach 20.)[5]. Przez dziesięciolecia był najważniejszym obiektem kolejowym Górnego Śląska. Po II wojnie światowej okazał się za mały i podjęto decyzję o budowie nowego dworca, który został oddany do użytku w 1972. Obecnie właścicielem budynku jest spółka należąca do Marka Koźmińskiego[6].

Stary dworzec główny w Katowicach

Kompleks zabudowań dawnego dworca tworzą bryły hal dworcowych oraz gmachy towarzyszące, w tym dawnych budynków biurowych, mieszkalnych, restauracji i poczekalni. Kompleks wzniesiono w 1906[7] w stylu modernizmu historycznego. Pierwotnie neoklasycystyczna część środkowa miała jedno piętro i dwa ryzality boczne o dwóch piętrach. Po 1925 roku część środkową nadbudowano o następne dwa piętra, a nieco później nadbudowano także ryzality boczne nadając całej części środkowej cechy stylu modernistycznego[5]. Całość usytuowana jest w obrębie ulic: Dworcowej, świętego Jana (dawna 15 Grudnia), Andrzeja Mielęckiego oraz linii torów kolejowych[1].

W dwudziestoleciu międzywojennym część dworca zajmował Sąd Okręgowy[8].

Kompleks został wpisany do rejestru zabytków dnia 18 grudnia 1975 (nr rej.: A/1218/75)[1].

W 2007 r. dworzec został sprzedany spółce Eurostar Real Estate, która planuje go odbudować jako "obiekt wielofunkcyjny"[9]. Planowany remont i odnowienie dworca jest stale opóźniany, za co spółka obwinia urząd miejski[10]. Inna część dworca należy do Holdingu Liwa, który nie przedstawił żadnych planów odbudowy i remontu[11].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-05-25].
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie (pol.). 30 września 2014. [dostęp 2011-05-25].
  3. Urząd Miasta Katowice: Lokalny Program rewitalizacji miasta Katowice na lata 2007-2013 (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-05-25].
  4. Michał Bulsa, Grzegorz Grzegorek, Beata Witaszczyk: Domy i gmachy Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2013, s. 18. ISBN 978-83-63780-00-5. (pol.)
  5. 5,0 5,1 Joanna Bałazy; Jerzy Illg; Anna Łoza-Dzidowska (2000). Górny Śląsk: skarby kultury. Videograf II. s. 102. "Pierwsza linia: Wrocław-Mysłowice została przeprowadzona przez Katowice w 1846 roku, ale pierwszy duży dworzec wybudowano tutaj w roku 1859... Pierwszy duży dworzec katowicki, podobnie jak większe dworce linii warszawsko-wiedeńskiej, zbudowano w oparciu o wzorce neoklasycystyczne. (...) W latach 1906-1908 dworzec został gruntownie przebudowany w stylu modernizmu."
  6. Mieszkańcy Katowic zrobią z zabytkowego dworca Rospudę (pol.) www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-05-25]
  7. Właściciel starego dworca chce w nim urządzić kasyno (pol.) www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-05-25]
  8. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 60. ISBN 978-83-7729-021-7.
  9. http://katowice.gazeta.pl/katowice/1,35063,14785321,16_10_2007__Stary_dworzec_PKP_w_Katowicach_sprzedany.html
  10. http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/959858,stary-dworzec-w-katowicach-ma-pecha-zabytek-popada-w-ruine-zdjecia,id,t.html?cookie=1
  11. http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/662523,moj-reporter-dlaczego-stary-dworzec-w-katowicach-to-ruina,2,id,t,sa.html

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Bulsa, Grzegorz Grzegorek, Beata Witaszczyk: Domy i gmachy Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2013, s. 18-20. ISBN 978-83-63780-00-5. (pol.)
  • Katowice − Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 17.
  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 36. ISBN 83-85831-35-5.
  • Historia starego dworca kolejowego w Katowicach (pol.) www.inforail.pl [dostęp 2011-05-25]