Starzec gajowy
| Starzec gajowy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Asteroideae |
| Rodzaj | starzec |
| Gatunek | starzec gajowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Senecio nemorensis L. Sp. pl. 2:870. 1753 |
|
| Synonimy | |
|
Senecio nemorensis subsp. jacquinianum (Rchb.) Čelak |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Starzec gajowy (Senecio nemorensis L.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Występuje w Europie oraz w Azji. W Polsce jest pospolity w Karpatach i Sudetach, rzadko natomiast na niżu – na Śląsku, Wyżynie Małopolskiej, Wyżynie Lubelskiej i w Kotlinie Sandomierskiej.
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Łodyga
- Wzniesiona, górą rozgałęziona, do 1,5 m wysokości. Charakterystyczną cechą różniącą od starca Fuchsa jest owłosienie łodygi w jej górnej części oraz brak czerwonego wybarwienia – cała jest zielona. Łodyga aż po kwiatostan jest gęsto ulistniona. Pod ziemią roślina posiada ukośne kłącze.
- Liście
- Eliptyczne, ostre, piłkowanoząbkowane, zwężone w wyraźny, oskrzydlony ogonek. Ząbki liści są proste i niezagięte na szczycie. Dolne liście mają nasady nagle ściągnięte i zbiegające po ogonku. Środkowe i górne liście z szeroko oskrzydlonym ogonkiem i często o uszkowatych nasadach. Górne liście niewiele tylko mniejsze od dolnych, natomiast podsadki znacznie różnią się kształtem i wielkością. Liście nadolnej stronie są owłosione.
- Kwiaty
- Koszyczki kwiatowe o średnicy 18-25 mm, zebrane w parasolowaty podbaldach. Walcowata i jednorzędowa okrywa koszyczków o długości 6-8 mm składa się zazwyczaj z 8-13 owłosionych listków. Również szypułki koszyczków są owłosione. U podstawy koszyczków znajdują się dodatkowe, skrętolegle ustawione listki. Na dnie koszyczków plewinki. Puch kielichowy żółtawy. Kwiaty siarkowożółte. Brzeżnych kwiatów języczkowych zwykle 5.
- Owoc
- Naga niełupka o długości 7-8 mm z puchem kielichowym w postaci włosków.
- Gatunki podobne
- Jest bardzo podobny do starca Fuchsa, przez Linneusza nieodróżniany od niego, przez niektórych botaników wyróżniany jako podgatunek. W Polsce występuje na takim samym obszarze, jak starzec Fuchsa.
Biologia i ekologia [edytuj]
Bylina, hemikryptofit. Kwiaty kwitną od lipca do września, zapylane są przez muchówki, lub dochodzi do samozapylenia[2]. Rośnie w lasach, zrębach, nad potokami, w ziołoroślach. Występuje na różnych podłożach. W Tatrach występuje po piętro alpejskie, głównie jednak w reglu dolnym i górnym. Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Betulo-Adenostyletea[3]. Liczba chromosomów 2n= 40.
Systematyka i zmienność [edytuj]
Według ustaleń botaników Flora Europaea, a także polskich autorów gatunek ten dzieli się na 2 podgatunki[4]:
- subsp. fuchsii (C. C. Gmel.) Čelak, obecnie jest to starzec jajowaty S. ovatus (P. Gaertn., B. Mey & Scherb.) Willd.
- subsp. nemorensis.
Z kompleksu S. nemorensis wydzielono kilka nowych taksonów, z których do flory Polski należą 4 gatunki: starzec hercyński (S. hercynicus Herborg), starzec jajowaty, starzec niemiecki (S. germanicus Wallr.) i starzec ukraiński (S. ucrainicus Hordálova). Natomiast typowy starzec gajowy nie występuje u nas.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
- ↑ Matuszkiewicz Władysław. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
Bibliografia [edytuj]
- Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
