Starzec gajowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Starzec gajowy
Senecio nemoralis a1.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj starzec
Gatunek starzec gajowy
Nazwa systematyczna
Senecio nemorensis L.
Sp. pl. 2:870. 1753
Synonimy

Senecio nemorensis subsp. jacquinianum (Rchb.) Čelak

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia

Starzec gajowy (Senecio nemorensis L.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Występuje w Europie oraz w Azji. W Polsce jest pospolity w Karpatach i Sudetach, rzadko natomiast na niżu – na Śląsku, Wyżynie Małopolskiej, Wyżynie Lubelskiej i w Kotlinie Sandomierskiej.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Wzniesiona, górą rozgałęziona, do 1,5 m wysokości. Charakterystyczną cechą różniącą od starca Fuchsa jest owłosienie łodygi w jej górnej części oraz brak czerwonego wybarwienia – cała jest zielona. Łodyga aż po kwiatostan jest gęsto ulistniona. Pod ziemią roślina posiada ukośne kłącze.
Liście
Eliptyczne, ostre, piłkowanoząbkowane, zwężone w wyraźny, oskrzydlony ogonek. Ząbki liści są proste i niezagięte na szczycie. Dolne liście mają nasady nagle ściągnięte i zbiegające po ogonku. Środkowe i górne liście z szeroko oskrzydlonym ogonkiem i często o uszkowatych nasadach. Górne liście niewiele tylko mniejsze od dolnych, natomiast podsadki znacznie różnią się kształtem i wielkością. Liście nadolnej stronie są owłosione.
Kwiaty
Koszyczki kwiatowe o średnicy 18-25 mm, zebrane w parasolowaty podbaldach. Walcowata i jednorzędowa okrywa koszyczków o długości 6-8 mm składa się zazwyczaj z 8-13 owłosionych listków. Również szypułki koszyczków są owłosione. U podstawy koszyczków znajdują się dodatkowe, skrętolegle ustawione listki. Na dnie koszyczków plewinki. Puch kielichowy żółtawy. Kwiaty siarkowożółte. Brzeżnych kwiatów języczkowych zwykle 5.
Owoc
Naga niełupka o długości 7-8 mm z puchem kielichowym w postaci włosków.
Gatunki podobne
Jest bardzo podobny do starca Fuchsa, przez Linneusza nieodróżniany od niego, przez niektórych botaników wyróżniany jako podgatunek. W Polsce występuje na takim samym obszarze, jak starzec Fuchsa.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwiaty kwitną od lipca do września, zapylane są przez muchówki, lub dochodzi do samozapylenia[2]. Rośnie w lasach, zrębach, nad potokami, w ziołoroślach. Występuje na różnych podłożach. W Tatrach występuje po piętro alpejskie, głównie jednak w reglu dolnym i górnym. Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Betulo-Adenostyletea[3]. Liczba chromosomów 2n= 40.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Według ustaleń botaników Flora Europaea, a także polskich autorów gatunek ten dzieli się na 2 podgatunki[4]:

  • subsp. fuchsii (C. C. Gmel.) Čelak, obecnie jest to starzec jajowaty S. ovatus (P. Gaertn., B. Mey & Scherb.) Willd.
  • subsp. nemorensis.

Z kompleksu S. nemorensis wydzielono kilka nowych taksonów, z których do flory Polski należą 4 gatunki: starzec hercyński (S. hercynicus Herborg), starzec jajowaty, starzec niemiecki (S. germanicus Wallr.) i starzec ukraiński (S. ucrainicus Hordálova). Natomiast typowy starzec gajowy nie występuje u nas.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  3. Matuszkiewicz Władysław. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.