Stefan Bratkowski
Z Wikipedii
Stefan Tadeusz Aleksander Bratkowski (ur. 22 listopada 1934 we Wrocławiu) – polski dziennikarz, publicysta, pisarz. Z wykształcenia prawnik (absolwent UJ z 1955, magister). W latach 1954-1956 pracownik naukowo-dydaktyczny Wydziału Prawa UJ. Zajmuje się problematyką naukową, ekonomiczną, historyczną, kwestiami nowoczesnego zarządzania.
Syn konsula RP, oficera jej wywiadu, zmarłego 1941 w Wilnie. Po wyjściu z powstania 1944 r. i paru latach tułaczki wychowanek Domu Młodzieży w Krzeszowicach.
1954 współorganizator "Klanu Płonącego Pomidora", prywatnego klubu dyskusyjnego zbuntowanej młodzieży, od 1954 członek PZPR, 1955 organizator "Uniwersyteckiego Klubu Dyskusyjnego" w Krakowie, zorganizował w maju 1956 pierwsze ogólnokrakowskie Juwenalia, podczas których po raz pierwszy tysiące młodzieży przeszło ulicami miasta w niekontrolowanej manifestacji. Jesienią 1956 rozwiązał ZMP na UJ, jeden z czterech przywódców "Studenckiego Komitetu Rewolucyjnego" w Krakowie, który wespół z robotnikami Nowej Huty obalił dotychczasowe władze PZPR w Krakowie. W grudniu 1956 zorganizował pierwszy zjazd Rewolucyjnego Związku Młodzieży w Warszawie przy udziale trzech tysięcy delegatów.
Od listopada 1956 w redakcji „Po prostu”, od stycznia 1957 – jej reporter. Inicjator ruchu na rzecz samorządu, po rozpędzeniu „Po prostu” przeszedł do roku 1970 przez kilka redakcji, pacyfikowanych lub rozpędzanych przez Biuro Prasy KC PZPR. Napisał z Januszem Roszką i Jerzym Zieleńskim parę książek reporterskich; z końcem lat 60. zyskała szeroką popularność jego „Księga wróżb prawdziwych”, opisująca przyszłość, tworzoną przez postęp nauki i techniki. Napisał z bratem Andrzejem książkę „Gra o jutro”, która podważała tryb funkcjonowania gospodarki PRL, popularyzowała zachodnie doświadczenia w zarządzaniu i postulowała przywrócenie pieniądza jako miernika efektywności zamiast wykonywania planów; kiedy sekretarz KC PZPR w miesiąc po ukazaniu się książki polecił wycofać ją z księgarni, było już za późno.
Od maja roku 1970 redaktor czwartkowego dodatku do "Życia Warszawy", "Życie i Nowoczesność", które obróciło się w niemal symboliczny organ zdrowego rozsądku i "opozycji przez konstrukcję"; w 1973 r. zostało rozpędzone.
Jako prawnik-historyk zajął się studiami historycznymi, napisał źródłowe studium o historii wojskowości XVIII w. i wykształceniu zawodowym Tadeusza Kościuszki jako inżyniera wojskowego. W 1978 r. z Bogdanem Gotowskim i Andrzejem Wielowieyskim zorganizował Konwersatorium "Doświadczenie i Przyszłość", początkowo w ramach Kolegium Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej pod opieką Adama Uziembły. Po zakazie publicznych dyskusji DiP, grono bez władz, statutu i listy członków, rozpisywało ankiety i opracowywało na ich podstawie swoje raporty. Pierwszy, "O stanie Rzeczypospolitej i drogach wiodących do jej naprawy", ukazał się w 1979 r. Masową publikację podjęła Niezależna Oficyna Wydawnicza "Nowa", podobnie jak następnych raportów DiP, odczytywanych potem w radiu "Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa". "Doświadczenie i Przyszłość", odegrało istotną rolę w formowaniu opinii publicznej okresu tuż przed powstaniem "Solidarności" i w podbudowie teoretyczno-politycznej przemian ustrojowych w Polsce.
W latach 1971-1974 kierownik Pracowni Prognoz Rozwoju Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Informatyki. Bezrobotny w latach 1974-1980. Autor scenariuszy serialu telewizyjnego Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy (1977). Jesienią 1980 został wybrany prezesem zbuntowanego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, jesienią 1981 usunięty z PZPR, po 13 grudnia 1981 pół roku w podziemiu, szef nielegalnego SDP, od 1983 do 1988 r. realizował jednoosobową samo powielającą się "Gazetę Dźwiękową", którą uzupełniał piosenkami bardów oporu i rozpowszechniał ze swojej idealnie zakonspirowanej "fabryki" w paruset egzemplarzach kaset magnetofonowych dr Piotr Szwemin.
Uczestnik Konwersatorium im. B. Gotowskiego, współorganizator (1987) tzw. "60-tki", grupującej intelektualistów polskich, członków władz NSZZ "Solidarność" oraz rozwiązanych stowarzyszeń twórczych i naukowych, jeden z autorów ich apelu przed kolejną pielgrzymką Papieża Jana Pawła II, potem członek Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, brał udział w obradach Okrągłego Stołu przy „stoliku” ds. stowarzyszeń.
1989 wybrany znowu prezesem relegalizowanego SDP, jesienią wycofał się z jego działalności, wybrany honorowym prezesem SDP. Wiosną 1989 r. współorganizator "Gazety Wyborczej", w której stracił felieton w roku 1995, i współzałożyciel "Agory", której nie jest udziałowcem. Potem krótko był felietonistą tygodnika "Computerworld", a następnie "Rzeczpospolitej", z którą zerwał współpracę 13 października 2006 roku po próbie ocenzurowania jego felietonu i zdjęcie drugiego[1]. Współzałożyciel (razem z World Press Freedom Committee) w 1991 r. Fundacji Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej, długoletni (bez wynagrodzenia) przewodniczący jej Rady, od 2007 r. prezes Zarządu tej Fundacji. Współorganizator powiślańskiego Konsorcjum na Rzecz Bezpieczeństwa, wzorowanego na bostońskim Fenway zgrupowania powiślańskich instytucji i spółdzielni mieszkaniowych, zainteresowanych podniesieniem bezpieczeństwa na terenie Powiśla.
Obecnie społeczny redaktor niezależnego portalu publicystycznego Studio Opinii.
Laureat nagrody im. Adolfa Bocheńskiego 1980, Nagrody Kisiela 1990. W 1998 r. otrzymał nagrodę PEN Clubu im. Ksawerego Pruszyńskiego. Członek Rady Nadzorczej Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie. Członek honorowy Związku Polskich Artystów Plastyków. Członek ZMP w latach 1949-1956, KC ZMS 1956-1957, PZPR w latach 1954-1981 (usunięty dyscyplinarnie).
[edytuj] Wybrane książki
- Księga wróżb prawdziwych (1969)
- Gra o jutro (wspólnie z bratem Andrzejem) – książka roku 1970
- Skąd przychodzimy (1975, wyd. rozszerzone 1993)
- Z czym do nieśmiertelności (1977)
- Oddalający się kontynent (1978)
- Programować może każdy (1978)
- Nie tak stromo pod tę górę (1980)
- Nowy Marsyliusz czyli społeczeństwo inteligentne (1981)
- Kilka sposobów na niemożliwość, czyli poradnik dla tych, którzy nie wiedzą, że nic się nie da zrobić (1983)
- Jak robić interesy razem (1989)
- Wiosna Europy (1997)
- Najkrótsza historia Polski (1998)
- Pan Nowogród Wielki (1999)
- Podróż do nowej przeszłości (2000)
- Nieco inna historia cywilizacji: dzieje banków, bankierów i obrotu pieniężnego (2003)
Przypisy
- ↑ ES, Bratkowski odchodzi z "Rzeczpospolitej", dział Kraj w skrócie, Gazeta Wyborcza, 16 października 2006, str. 8 - wg tej notki felieton zdjął redaktor Lisicki, a sam felieton zawierał negatywną ocenę faktu przejęcia przez Medcom ponad połowy udziałów w spółce wydającej gazetę.
