Stefan Bratkowski

Stefan Bratkowski w czasie konferencji w Sejmie (2008)

Stefan Tadeusz Aleksander Bratkowski (ur. 22 listopada 1934 we Wrocławiu) – polski dziennikarz, publicysta, pisarz.

Biografia

Życie prywatne

Stefan Tadeusz Bratkowski jest synem Stefana Janusza Bratkowskiego, konsula RP we Wrocławiu (wówczas Breslau) w latach 1932–1936, oficera wywiadu RP, zmarłego w Wilnie w 1941 roku.

Od 1936 roku mieszkał w Warszawie. Po wyjściu z powstania warszawskiego 1944 roku i paru latach tułaczki wychowanek Domu Młodzieży w Krzeszowicach.

Brat ekonomisty i polityka Andrzeja Bratkowskiego, ur. w Warszawie w 1936 r.

Żoną Stefana Tadeusza Bratkowskiego jest Roma Przybyłowska-Bratkowska.

Wykształcenie i działalność zawodowa

W 1955 ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1954-1956 był zatrudniony jako pracownik naukowo-dydaktyczny Wydziału Prawa UJ. Zajmuje się problematyką naukową, ekonomiczną, historyczną i kwestiami nowoczesnego zarządzania.

Od listopada 1956 pracował w redakcji „Po prostu”, od stycznia 1957 – jako reporter. Był inicjatorem ruchu na rzecz samorządu. Napisał z Januszem Roszką i Jerzym Zieleńskim kilka książek reporterskich; z końcem lat 60. zyskała szeroką popularność jego „Księga wróżb prawdziwych”, opisująca przyszłość, tworzoną przez postęp nauki i techniki. Napisał z bratem Andrzejem książkę „Gra o jutro”, która podważała tryb funkcjonowania gospodarki PRL, popularyzowała zachodnie doświadczenia w zarządzaniu i postulowała przywrócenie pieniądza jako miernika efektywności zamiast wykonywania planów.

Od maja roku 1970 był redaktorem czwartkowego dodatku do "Życia Warszawy", "Życie i Nowoczesność", które obróciło się w niemal symboliczny organ zdrowego rozsądku i "opozycji przez konstrukcję" a w 1973 zostało zlikwidowane.

Jako prawnik-historyk zajął się studiami historycznymi, napisał źródłowe studium o historii wojskowości XVIII w. i wykształceniu zawodowym Tadeusza Kościuszki jako inżyniera wojskowego. W 1978 z Bogdanem Gotowskim i Andrzejem Wielowieyskim zorganizował Konwersatorium "Doświadczenie i Przyszłość" (DiP), początkowo w ramach Kolegium Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej pod opieką Adama Uziembły. Po zakazie publicznych dyskusji DiP, grono bez władz, statutu i listy członków, rozpisywało ankiety i opracowywało na ich podstawie swoje raporty. Pierwszy, "O stanie Rzeczypospolitej i drogach wiodących do jej naprawy", ukazał się w 1979. Masową publikację podjęła Niezależna Oficyna Wydawnicza "Nowa", podobnie jak następnych raportów DiP, odczytywanych potem w radiu "Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa". "Doświadczenie i Przyszłość", odegrało istotną rolę w formowaniu opinii publicznej w okresie tuż przed powstaniem "Solidarności" i w podbudowie teoretyczno-politycznej przemian ustrojowych w Polsce.

W latach 1971-1974 był kierownikiem Pracowni Prognoz Rozwoju Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Informatyki. Pozostawał bez pracy w latach 1974-1980. Był autorem scenariuszy serialu telewizyjnego Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy (1977). Jesienią 1980 został wybrany prezesem zbuntowanego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, po 1981 był szefem nielegalnego Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, od 1983 do 1988 realizował jednoosobową samo powielającą się "Gazetę Dźwiękową", którą uzupełniał piosenkami bardów oporu i rozpowszechniał ze swojej zakonspirowanej "fabryki" w kilkuset egzemplarzach kaset magnetofonowych dr Piotr Szwemin.

W 1989 ponownie został wybrany prezesem relegalizowanego SDP, jesienią wycofał się z jego działalności, został honorowym prezesem Stowarzyszenia. Wiosną 1989 współorganizował "Gazetę Wyborczą", w której stracił felieton w roku 1995, i współzakładał "Agorę S.A.". Potem krótko był felietonistą tygodnika "Computerworld", a następnie "Rzeczpospolitej", z którą zerwał współpracę 13 października 2006 roku po próbie ocenzurowania jego felietonu i zdjęciu drugiego. Współzakładał (razem z World Press Freedom Committee) w 1991 Fundację Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej, przez wiele lat, bez wynagrodzenia, przewodniczył jej Radzie, w 2007 został prezesem Zarządu Fundacji. Współorganizował powiślańskie Konsorcjum na Rzecz Bezpieczeństwa, wzorowane na bostońskim Fenway zgrupowaniu powiślańskich instytucji i spółdzielni mieszkaniowych, zainteresowanych podniesieniem bezpieczeństwa na terenie Powiśla.

Obecnie działa jako społeczny redaktor niezależnego portalu publicystycznego Studio Opinii.

Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2011). Jest laureatem nagrody im. Adolfa Bocheńskiego (1980), Nagrody Kisiela (1990). W 1998 otrzymał nagrodę PEN Clubu im. Ksawerego Pruszyńskiego. Wchodzi w skład Rady Nadzorczej Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie. Jest również członkiem honorowym Związku Polskich Artystów Plastyków.

Działalność polityczna

W 1949 został członkiem Związku Młodzieży Polskiej, a w 1954 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Był członkiem egzekutywy PZPR w Związku Literatów Polskich. W 1954 współorganizował "Klan Płonącego Pomidora", prywatny klub dyskusyjny zbuntowanej młodzieży. W 1955 organizował "Uniwersytecki Klub Dyskusyjny" w Krakowie, a w maju 1956 pierwsze ogólnokrakowskie Juwenalia, podczas których po raz pierwszy tysiące młodzieży przeszło ulicami miasta w niekontrolowanej manifestacji.

Jesienią 1956 rozwiązał ZMP na UJ. W grudniu 1956 zorganizował pierwszy zjazd Rewolucyjnego Związku Młodzieży w Warszawie przy udziale trzech tysięcy delegatów. Od 1956 do 1957 zasiadał w Komitecie Centralnym Związku Młodzieży Socjalistycznej.

Jesienią 1981 został usunięty z PZPR. Po 13 grudnia 1981 przez pół roku działał w podziemiu. Uczestniczył w Konwersatorium im. B. Gotowskiego, współorganizował (1987) tzw. "60-tkę", grupującą intelektualistów polskich, członków władz NSZZ "Solidarność" oraz rozwiązanych stowarzyszeń twórczych i naukowych, był jednym z autorów ich apelu przed kolejną pielgrzymką Papieża Jana Pawła II, potem wchodził w skład Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, brał udział w obradach Okrągłego Stołu przy „stoliku” ds. stowarzyszeń.

Wybrane książki

• Księga wróżb prawdziwych (1969)
• Gra o jutro (wspólnie z bratem Andrzejem) – książka roku 1970
• Skąd przychodzimy (1975, wyd. rozszerzone 1993)
• Z czym do nieśmiertelności (1977)
• Oddalający się kontynent (1978)
• Programować może każdy (1978)
• Nie tak stromo pod tę górę (1980)
• Nowy Marsyliusz czyli społeczeństwo inteligentne (1981)
• Kilka sposobów na niemożliwość, czyli poradnik dla tych, którzy nie wiedzą, że nic się nie da zrobić (1983)
• Jak robić interesy razem (1989)
• Wiosna Europy (1997)
• Najkrótsza historia Polski (1998)
• Pan Nowogród Wielki (1999)
• Podróż do nowej przeszłości (2000)
• Pod wspólnym niebem: krótka historia Żydów w Polsce i stosunków polsko-żydowskich (2001)
• Nieco inna historia cywilizacji: dzieje banków, bankierów i obrotu pieniężnego (2003)

Linki zewnętrzne

• Biogram na stronie internetowej Studia Opinii