Stefan Michnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Michnik
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 28 września 1929
Drohobycz
Przebieg służby
Lata służby 19511957
Siły zbrojne Orzeł LWP.jpg LWP
Stanowiska sędzia wojskowy, nauczyciel akademicki w Wojskowej Akademii Politycznej
Późniejsza praca adwokat, redaktor w Wydawnictwie MON, bibliotekarz
Wikicytaty Stefan Michnik w Wikicytatach

Stefan Michnik (ur. 28 września 1929 w Drohobyczu) − kapitan Ludowego Wojska Polskiego, oskarżany o zbrodnie stalinowskie, sędzia i adwokat, działacz komunistyczny, informator i rezydent Informacji Wojskowej, nauczyciel akademicki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Heleny Michnik, nauczycielki w Drohobyczu, działaczki KPZU i KPP, a po wojnie wykładowczyni historii oraz Samuela Rosenbuscha ps. "Emil", "Miłek", prawnika i działacza komunistycznego, straconego ok. 1937 r. w ZSRR w okresie Wielkiej Czystki[1]. Stefan Michnik był aktywnym działaczem w Związku Walki Młodych. W 1948 został sekretarzem koła Związku Młodzieży Polskiej na terenie elektrowni w Warszawie, gdzie pracował jako laborant-elektryk. 7 grudnia 1947 wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej, a później do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Z rekomendacji partii 28 sierpnia 1949 zapisał się jako ochotnik do Oficerskiej Szkoły Prawniczej im. Teodora Duracza w Jeleniej Górze. Studiował tam do 25 lutego 1951, otrzymując bardzo dobre opinie przełożonych i funkcjonariuszy Informacji Wojskowej[2]. W 1950 został członkiem egzekutywy Oddziałowej Organizacji Partyjnej PZPR w tej szkole.

13 marca 1950 został dobrowolnym, tajnym informatorem służby bezpieczeństwa o pseudonimie "Kazimierczak"[2]. Następnie został rezydentem Informacji Wojskowej w Jeleniej Górze.

27 marca 1951 po ukończeniu Oficerskiej Szkoły Prawniczej został asesorem w Wojskowym Sądzie Rejonowym w Warszawie w stopniu podporucznika w wieku 22 lat. Jednocześnie został rezydentem Wydziału Informacji Garnizonu Warszawskiego, który miał sześciu informatorów o pseudonimach: "Chętki", "Czaruch", "Romański", "Szych" (lub "Szycha"), "Zbotowski" i "Żywiec". W 1952 przekwalifikowano go z rezydenta na tajnego informatora. 10 czerwca 1953 podjęto decyzję o zaprzestaniu współpracy z "Kazimierczakiem". Bezpośrednim powodem była jego przynależność do PZPR[3].

W kwietniu 1952 został porucznikiem i zaczął przewodniczyć składom sędziowskim sądzącym schwytanych członków żołnierzy podziemia niepodległościowego i członków dawnej partyzantki antyhitlerowskiej. 20 listopada 1953 przestał pracować w Wojskowym Sądzie Rejonowym. Objął wówczas stanowisko kierownika gabinetu Katedry Nauk Wojskowo-Prawniczych Wojskowej Akademii Politycznej im. Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie kierowanej przez Polana-Haraschina.

Nigdy nie ukończył studiów prawniczych. Próbował uzupełnić swą wiedzę, studiując na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Jednak po czterech latach nauki w 1955 zaliczył tylko I stopień studiów prawniczych.

Od 10 grudnia 1955 był instruktorem Wydziału Szkolenia Oddziału I Organizacji i Planowania Zarządu Sądownictwa Wojskowego. W 1956 w wieku 27 lat awansował do stopnia kapitana, aby rok później dobrowolnie odejść z wojska. Według innych danych 26 lipca 1957 kapitan Stefan Michnik został przeniesiony do rezerwy ze względu na opisanie jego działań w raporcie Komisji Mazura. Przez kilka miesięcy w latach 1957–1958 był adwokatem w Warszawie. Następnie w latach 1958–1968 redaktorem w Wydawnictwie Ministerstwa Obrony Narodowej. Przez kilka miesięcy na przełomie lat 1968–1969 był likwidatorem szkód stołecznego PZU.

Oskarżany o zbrodnie stalinowskie – był sędzią między innymi w procesach:

Był również sędzią w tzw. sprawach odpryskowych od procesu generałów (sprawy Tatara).

Wymieniony przez Komisję Mazura jako jeden z sędziów łamiących praworządność[4]. Stefan Michnik określił wtedy swoją działalność jako spowodowaną "młodzieńczą naiwnością"[5].

W 1969 po wydarzeniach marcowych 1968 wyjechał do Szwecji (odmówiono mu wizy USA), gdzie mieszkał jako emerytowany bibliotekarz w miasteczku Storvreta, około 10 kilometrów od Uppsali. Obecnie mieszka w Goeteborgu[6]. W latach 70. wspierał działaczy opozycji demokratycznej, współpracował z Radiem Wolna Europa i publikował w paryskiej "Kulturze" teksty na temat Czechosłowacji w 1968 (pod pseudonimem Karol Szwedowicz).

Od sierpnia 2007 Instytut Pamięci Narodowej rozważał wniosek o jego ekstradycję[7]. W dniu 25 lutego 2010 Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie na wniosek pionu śledczego IPN wydał nakaz aresztowania[8], na podstawie którego w październiku wydany został Europejski Nakaz Aresztowania[9].

18 listopada 2010 sąd w Uppsali odmówił wydania Stefana Michnika do Polski tłumacząc, że czyny które mają mu być zarzucone w Polsce, a umieszczone w europejskim nakazie aresztowania, w świetle prawa obowiązującego w Szwecji, uległy przedawnieniu[10].

Stefan Michnik jest przyrodnim bratem Adama Michnika.

Przypisy

  1. Alicja Pacholczykowa: Szechter Ozjasz. W: Polski Słownik Biograficzny. T. XLVII. Warszawa–Kraków: 2011, s. 585. ISBN 978-83-88909-93-1.
  2. 2,0 2,1 Agent Michnik. wprost.pl, 30/2007. [dostęp 1 kwietnia 2010].
  3. 3,0 3,1 Klasowo i politycznie czujny.... naszdziennik.pl, 26 lutego 2007. [dostęp 4 lipca 2011].
  4. Raport Komisji Mazura
  5. Używano nas – młodych sędziów – do rozpoznawania tych spraw, dlatego że nas łatwo można było dostosować do systemu, używać jako bezwiedne narzędzie terroru w stosunku do niewinnych ludzi. Nam wtedy imponowało powiedzenie o zaostrzającej się walce klasowej i nieprawdę powie ten, kto by twierdził, że wtedy z niechęcią rozpatrywał sprawy. Ja wiem, że raczej ludzie garnęli się do tych spraw, sam muszę przyznać, że kiedy dostałem pierwszy raz poważną sprawę, to nosiłem ją przy sobie i starałem się, żeby mi tej sprawy nie odebrano w K. Szwagrzyk, patrz linki zewnętrzne.
  6. http://www.upplysning.se/person/data/?id=a574254c-5698-7551-ecbf-b3598858cefc
  7. Tygodnik Wprost 8/2007 Fachowiec bezprawiaDlaczego IPN chce ekstradycji stalinowskiego sędziego Stefana Michnika. Stalinowskie procesy były farsą sterowaną przez bezpiekę. Wyroki często zapadały jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy – pisze w tygodniku „Wprost” Maciej Korkuć, historyk IPN – Major dyplomowany Zefiryn Machalla w 1952 r. miał 37 lat. ... Za wojenne bohaterstwo w 1939 r. jego przełożony wnioskował o Virtuti Militari. ... Skazany na śmierć w tzw. procesie odpryskowym, nie miał obrońcy, a jego żona przez kilka lat nie wiedziała nawet o wykonaniu wyroku. W składzie „sądu” znalazł się 23-letni fachowiec, ppor. Stefan Michnik. Karierę robił po trupach – w sensie dosłownym Serwis prasowy IPN
  8. ga, PAP: Wydano nakaz aresztowania stalinowskiego sędziego Stefana M.. gazeta.pl, 25 lutego 2010. [dostęp 26 lutego 2010].
  9. Nakaz aresztowania stalinowskiego sędziego już w Szwecji. gazeta.pl, 27 października 2010. [dostęp 4 lipca 2011].
  10. Szwecja nie wyda stalinowskiego sędziego. polskieradio.pl, 18 listopada 2010. [dostęp 18 listopada 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]