Stefan Urosz V Nijaki
| Stefan Urosz V Słaby Car Rzymian i Serbów |
|
 |
|
| Król Serbii (koregent) | |
| Okres panowania | od 1346 do 1355 |
| Poprzednik | Stefan Urosz IV Duszan |
| Następca | - |
| Car Serbów | |
| Okres panowania | od 1355 do 1356 |
| Poprzednik | Stefan Urosz IV Duszan |
| Następca | - |
| Car Rzymian i Serbów | |
| Okres panowania | od 1356 do 1371 |
| Następca | Łazarz I Hrebeljanowić |
| Książę Tesalii | |
| Okres panowania | od 1356 do 1370 |
| Poprzednik | Symeon I Urosz Paleolog |
| Następca | Jan V Urosz |
| Car Epiru | |
| Okres panowania | od 1356 do 1367 |
| Poprzednik | Symeon I Urosz Paleolog |
| Następca | Tomasz Preljubowicz |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Nemanicze |
| Urodzony | 1336 |
| Zmarł | 2 lub 4 grudnia 1371 |
| Ojciec | Stefan Urosz IV Duszan |
| Matka | Helena Bułgarska |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Stefan Urosz V Nijaki srb. Стефан Урош V Нејаки (ur. 1336, zm. 2 lub 4 grudnia 1371 r.) król Serbii jako koregent wraz ze swym ojcem Stefanem Uroszem IV Duszanem w l. 1346-1355, w l. 1355-1371 samodzielny car; święty prawosławny.
Biografia [edytuj]
Stefan Urosz V był jedynym synem Stefana Urosza IV Duszana i Heleny Bułgarskiej, siostry Iwana Aleksandra. Został koronowany na króla, jako w pełni uprawniony do sprawowania koregencji wraz z Duszanem, który został carem Serbii w 1346 r. Mimo, że w okresie swej sukcesji przyszły władca był już w pełni dojrzały, jeszcze w czasie samodzielnych rządów pozostawał on pod ciągłym wpływem dostojników dworskich (zwłaszcza Rady Carskiej), a w szczególności swojej matki.
Nieudolnie próbował podtrzymywać wielkie imperium stworzone przez jego ojca. Stefan Urosz V nie mógł odeprzeć wzmożonych ataków nieprzyjaciół, zagrażających mu ze wszystkich stron kraju. Także zwalczanie coraz to ostrzej zarysowującej się emancypacji politycznej serbskiej szlachty nie mieściło się w jego możliwościach militarnych, ponieważ armia była uzależniona od decyzji Rady Carskiej. W krótkim czasie Carstwo Serbskie Duszana przekształciło się w konfederację niewielkiej ilości księstw, której jedynie część potwierdzała jego panowanie wyłącznie nominalnie. Na pierwsze wielkie wyzwanie polityczne Stefana Urosza V wyzwał jego wuj, Symeon Urosz Paleolog, który napadnięty w 1356 r. oddał mu w posiadanie swoje władztwo. Pokonany Symeon Urosz był zmuszony do zrezygnowania z władania Tessalią i Epirem, jednak nie chciał rezygnować z przysługującego mu tytułu cara Rzymian i Serbów, który zgodnie z ówczesnym prawem objął wygrany - Stefan Urosz Nijaki. Ta efektywna aneksja doprowadziła do gwałtownego rozszerzenia przestrzeni swego władztwa, co było przyczynkiem do rewizji utraconych ziem imperium Urosza.
Silna pozycja Stefana Urosza nie była wspierana przez jego matkę, Helenę, która zaczęła samodzielnie sprawować władzę, popieraną przez Jovana Uglješy. Podobne, autonomiczne dążności zostały przyjęte przez innych możnowładców serbskich, takich jak: Dejankowić, Balšić, Nikola Altomanović i Uglieša, brat Wukaszyna Mrnjawcewicia. Ten ostatni w 1365 r. osadził się na tronie jako następca Stefana Urosza. Pod koniec swego panowania Stefan Urosz bezpośrednio kontrolował jedynie terytorium pomiędzy Szarską Planiną a Dunajem.
Stefan Urosz V zmarł bezdzietnie w grudniu 1371 r., po tym jak rok wcześniej ogromna część serbskiego rycerstwa została wybita w bitwie z Turkami nad Maricą. Wilkomir, syn Marka odziedziczył po ojcu prawo do korony, jednak realna władza w północnej Serbii była sprawowana przez Łazarza I Hrebeljanowicia. Ten ostatni nie przyjął tytułu cara po należnym mu zmarłym krewnym. Jednak w 1377 r. uznał Trwtka Bośniackiego (wnuka Stefana Dragutina po kądzieli), jako właściwego władcę Serbii. Wedle konsekwentnej polityki tureckiej Serbia stawała się poddaną Porcie. Seria klęsk militarnych Serbów zmusiła ich do złożenia hołdu lennego sułtanowi. Mimo to państwowość Serbska przetrwała aż do 1459 r.
Po wielkich podbojach swego ojca, car stał się ofiarą nowowzbogaconej szlachty serbskiej, która do swego majątku doszła w wyniku błyskotliwej, w wielu przypadkach, kariery wojskowej. Utrzymywanie w takich warunkach dotychczasowego porządku instrumentów władzy państwowej było niemożliwe. Miało to swoją przyczynę w słabo rozwiniętej sieci dróg pomiędzy starym państwem a nabytkami. Wyjątkowa skromność, tolerancja polityczna, religijna oraz brak zdecydowanego stanowiska w kluczowych dla państwa sprawach skłonił historyków do nadania Stefanowi Uroszowi przydomka Nijaki.
Stefan Urosz V Nijaki został kanonizowany przez Serbski Kościół Prawosławny. Jego ciało uznane za relikwię leży w monasterze Jazak w paśmie górskim Fruška Gora.
Genealogia [edytuj]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Stefan Milutin | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Stefan III Deczański |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
Anna Terter | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Stefan Duszan |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
Smilec | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Teodora Smilec |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
Smilcena Paleologina | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Stefan Urosz V Nijaki |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
NN | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Sradymir |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
NN | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Helena Bułgarska |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
Szyszman | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Kerica Petrica |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
NN | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Linki zewnętrzne [edytuj]
| Poprzednik Stefan Urosz IV Duszan |
 |
Król Serbii 1346-1355 |
|
Następca - |
| Poprzednik Stefan Urosz IV Duszan |
|
Car Serbów 1355-1356 |
|
Następca - |
| Poprzednik - |
|
Car Rzymian i Serbów 1356-1371 |
|
Następca Łazarz I Hrebeljanowić |
|
|||||||||||||||||||||||||
