Stela Salmanasara III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
stela Salmanasara III (tzw. Kurkh Monolith); obecnie w zbiorach British Museum (Room 6: Assyrian sculpture).

Stela Salmanasara III (znana też jako Monolit z Kurkh) – kamienna stela odkryta przez J. E. Taylora w 1861 roku w kurdyjskiej wsi Kurkh (obecnie w pobliżu miasta Bismil w prowincji Diyarbakır w Turcji)[1]. Na steli przedstawiony został asyryjski król Salmanasar III (858-825 p.n.e.). Umieszczona na zabytku inskrypcja opisuje kampanie wojenne tego króla z pierwszych sześciu lat jego panowania, w tym przebieg (z asyryjskiego punktu widzenia) słynnej bitwy pod Karkar (853 r. p.n.e.) - jednej z największych bitew starożytności. Obecnie stela znajduje się w zbiorach British Museum (BM 118884).

górna część steli w powiększeniu

Opis[edytuj | edytuj kod]

Stela ma wysokość 2,2 metra[1]. Niemal całą przednią stronę zabytku pokrywa przedstawienie reliefowe ukazujące stojącego Salmanasara III. Król, odziany w sięgającą stóp, bogato zdobioną szatę, zwrócony jest w stronę czterech symboli reprezentujących najważniejsze bóstwa Asyrii. Jego prawa ręka wzniesiona jest w charakterystycznym geście modlitwy, pojawiającym się na wielu innych przedstawieniach władców asyryjskich (np. na steli Aszurnasirpala II i steli Szamszi-Adada V). W drugiej, opuszczonej ręce, król trzyma ceremonialną maczugę. Jego włosy i broda są misternie splecione. Za nakrycie głowy służy mu rodzaj czapki podobnej do fezu. Na szyi król ma zawieszony naszyjnik z szeregiem amuletów w formie symboli bóstw. Cztery, dużo większe symbole boskie umieszczone zostały przed królem, na wysokości jego głowy. Są nimi: dysk słoneczny z promieniami (reprezentujący boga Szamasza), gwiazda (reprezentująca boginię Isztar), tiara wielorożna (reprezentująca boga Aszura) i księżyc (reprezentujący boga Sina).

Większą część płaskorzeźby, a także podstawę i tył steli pokrywa inskrypcja. Opisane w niej zostały w kolejności chronologicznej wyprawy wojenne króla z pierwszych sześciu lat jego panowania: wyprawa w kierunku północnym przeciwko Nairi i Urartu (859 r. p.n.e.), w kierunku zachodnim przeciw Bit-Adini i Til Barsip (858 r. p.n.e.), w kierunku zachodnim w rejon górnego Eufratu (857 r. p.n.e.), na północ do "morza i kraju Nairi" (856 r. p.n.e.) i ponownie w rejon górnego Eufratu (855 r. p.n.e.)[1]. Relacja z kampanii 854 roku p.n.e. (do gór Kasziari) z nieznanych przyczyn została opuszczona i cały tekst kończy opis bitwy pod Karkar (853 r. p.n.e.). Inskrypcja wydaje się być nieukończona, gdyż brakuje w niej typowego dla asyryjskich inskrypcji królewskich zakończenia z modlitwami za pomyślność władcy i przekleństwami dla tych, którzy próbowaliby stelę zniszczyć. Ten brak zakończenia, a także liczne błędy w samym tekście wskazują, że stela wykonana została najprawdopodobniej w dużym pośpiechu. Ponieważ ostatnim opisanym na steli wydarzeniem jest bitwa pod Karkar, powstanie zabytku datowane jest na koniec roku 853 p.n.e. lub rok 852 p.n.e.[1]

Powierzchnia steli jest w wielu miejscach uszkodzona i częściowo zatarta.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 A. Kirk Grayson, Assyrian..., s. 11-12.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. Kirk Grayson, Assyrian Rulers of the Early First Millennium B.C. II (858–745 B.C.), "The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Assyrian Periods" vol. 3 (RIMA 3), University of Toronto Press, 1996.