Stendal

Stendal
Herb miasta
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Saksonia-Anhalt
Powiat	Stendal
Kod miasta	15 0 90 535
Powierzchnia	268,02 km²
Populacja (31 grudnia 2009) • liczba ludności • gęstość	42 717 159 osób/km²
Wysokość	32 m n.p.m.
Kod pocztowy	39576 (Stendal) 39579 (Buchholz, Groß Schwechten, Uenglingen, Wittenmoor) 39590 (Bindfelde, Heeren) 39596 (Jarchau, Staffelde) 39599 (Möringen,Insel, Nahrstedt, Staats, Uchtspringe, Volgfelde)
Numer kierunkowy	03931
Tablice rejestracyjne	SDL
Adres urzędu miasta	Markt 1, 39576 Hansestadt Stendal
Położenie na mapie Niemiec Stendal
52°36′N 11°52′E
Położenie na mapie powiatu
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Portal Niemcy

Stendal w 1640,

Rynek z ratuszem i kościołem NMP (St. Marien)

Stendal, Hansestadt Stendal - miasto powiatowe w środkowej części Niemiec, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, siedziba powiatu Stendal, nieoficjalna stolica kraju historycznego Stara Marchia (niem. Altmark). Liczy 42,7 tys. mieszkańców (2009). Leży w dolinie Łaby, ok. 125 km na zachód od Berlina i ok. 170 km na wschód od Hanoweru. Miasto zachowało cenne zabytki, przede wszystkim gotyckie kościoły i obwarowania. Miejsce urodzenia Johanna Joachima Wickelmanna jednego z pierwszych historyków sztuki.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Stendal.

Historia

Pierwsza wzmianka o Stendalu pochodzi z 1022 jako Steinedal - wiejska posiadłość klasztoru przy kościele Św. Michała w Hildesheim. Miasto założone zostało przez Albrechta Niedźwiedzia w XII wieku. W 1166 otrzymało przywilej targowy na prawie magdeburskim. W XII wieku powstaje parafia św. Jakuba (Jakobi), zaś w 1230 zostaje założony klasztor Franciszkanów. Od XIII wieku wzrasta znaczenie miejscowego mieszczaństwa, powstają gildie, wśród nich cech żeglarzy, który posiadał swoje własne statki handlowe. Z 1283 pochodzi najstarsza wzmianka o kościele NMP (St. Marien) , fundacji kupców. Gwałtowny rozwój gospodarczy miasta spowodowało przyjęcie młodego wówczas ośrodka miejskiego do Hanzy. W 1300 r. miasto zostało otoczone murami miejskimi. W 1338 r. przy dzisiejszej ul. Brüderstraße powstaje, szkoła łacińska, która została później zamieniona w gimnazjum. Od 1488 w mieście działał Joachim Westphal, autor pierwszych drukowanych książek na terenie Marchii Brandenburskiej. W XIV i XV wieku przypada rozwój kulturalny i artystyczny miasta.

Stendal wpierw należał do Marchii Brandenburskiej, w XVIII w. wcielony został do prowincji Saksonia, która weszła w skład Królestwa Pruskiego po wojnach napoleońskich. Od 1949 do zjednoczenia Niemiec w 1990, Stendal znajdował się na terenie NRD.

Pseudonim "Stendhal" Marie-Henri Beyle, pisarza doby romantyzmu jest prawdopodobnie ukłonem w stronę Johanna Joachima Wickelmanna, który przyszedł na świat w Stendalu w 1717 r.

15 kwietnia 1999 do miasta przyłączono gminę Bindfelde, jednocześnie rozwiązano wspólnotę administracyjną Stendal.

1 stycznia 2005 do miasta wcielono gminę Jarchau.

Do 31 grudnia 2009 miasto było siedzibą wspólnoty administracyjnej Stendal-Uchtetal, następnego dnia do miasta przyłączono gminy Buchholz, Groß Schwechten, Heeren, Möringen, Nahrstedt, Staats, Uchtspringe, Uenglingen, Volgfelde i Wittenmoor.

29 kwietnia 2010 w granicach miasta znalazła się również gmina Vinzelberg.

Zabytki

Stendal jest jednym z ważniejszych zespołów architektonicznych na terenie dawnej Marchii. W skład tego kompleksu wchodzą przede wszystkim dzieła gotyckiej architektury ceglanej i zespoły domów o konstrukcji ryglowej.

• mury obronne z bramami Uenglinger i Tangermünder - prawdopodobnie dzieło S. Boxhede, jednego z ważniejszych architektów gotyku ceglanego, działającego przy budowie i dekoracji ratusza, katedry w Stendal, oraz obwarowań w Tangermünde i Werben
• ratusz - dwuskrzydłowy gmach z XV - XVI w. Część gotycką tworzy dwukondygnacyjne południowe skrzydło, w dolnej części znajdują się arkadowe podcienia, w górnej dawna sala rady miejskiej. Wewnątrz boazeria z dekoracją figuralną z 1462, wykonane w miejscowym warsztacie, z którym są związane m.in. stalle w pobliskim kościele NMP (St. Marien). Główne skrzydło zostało wzniesione w stylu renesansowym
• katedra św. Mikołaja (St. Nikolaus) - gotycka z XV wieku powstała na miejscu dawnego kościoła, znanego w 1188, do którego w 1258 dobudowano konwent Augustianów. W 1424-67 powstał obecny kościół w formie trójnawowej hali. Katedra kryje cenne dzieła sztuki z XV wieku, m.in. stalle z dekoracją figuralną, piaskowcowa Grupa Ukrzyżowania z 1430. zachowała się późnoromańska przegroda chórowa, do której dodano w XV wieku zespół figur. Okna prezbiterium zdobią późnogotyckie witraże, zachowane niemal w komplecie (1600 szyb) stanowią największy zespół witraży we wschodnich Niemczech. Wykonane zostały w latach 1425-70
• kościół NMP (St. Marien) - gotycki z XV wieku powstały na miejscu dawnego późnoromańskiego, z którego zachowała się częściowo fasada. Wewnątrz m.in. późnogotycka krata oddzielająca chór od korpusu nawowego z figurami apostołów i sceną koronacji NMP, stalle z 1508, ołtarz główne w kształcie tryptyku z 1471. Po reformacji, kiedy kościół przejęła gmina ewangelicka powstał zespół renesansowych, manierystycznych i barokowych epitafiów i nagrobków
• kościół Św. Piotra (Petrikirche) - gotycka 3 nawowa hala z XV w. Wewnątrz m.in. krucyfiks i przegroda chórowa z płaskorzeźbami z XIV w. Ołtarz główny tworzą dwa tryptyki ustawione jeden na drugim, z XIV w. (część dolna) i XV w. (część górna)
• Kościół Św. Jakuba (Jacobikirche) - gotycki, z 1340-1477 w formie trójnawowej hali, powstały na miejscu starszego. Wystrój tworzą m.in. stalle z 1470, witraże z XV w, oraz manierystyczne dzieła Hansa Hackego z Werben - ołtarz główny i ambona
• kilka kamienic o konstrukcji ryglowej przy ul. Weber-, Rohr-, Ucht- oraz Winckelmann Straße.

Muzea

• dom Winkelmanna (Winckelmann-Museum) - w domu rodzinnym historyka sztuki
• Muzeum Straży Pożarnej (Landesfeuerwehrmuseum)
• Muzeum Starej Marchii (Altmärkische Museum)

Współpraca

Miejscowości partnerskie:

• Grenoble, Francja
• Lemgo, Nadrenia Północna-Westfalia
• Puławy, Polska
• Svitavy, Czechy

Linki zewnętrzne

• oficjalna strona miasta
• portal Stara Marchia