Wojownik wspaniały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Stephanoaetus)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojownik wspaniały
Stephanoaetus coronatus[1]
(Linnaeus, 1766)
Wojownik wspaniały
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Plemię Accipitrini
Rodzaj Stephanoaetus
Sclater, 1922
Gatunek wojownik wspaniały
Synonimy
  • Falco coronatus Linnaeus, 1766[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wojownik wspaniały (Stephanoaetus coronatus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Występuje w Afryce.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny: Dymorfizm płciowy objawia się większymi rozmiarami samic. Dorosłe ptaki mają ciemne upierzenie. Tył najczęściej szaroczarny, spodnia strona ciała płowa lub rdzawa z ciemnymi prążkami. Na głowie ma czubek z piór. Nogi bardzo silne, uzbrojone w potężne pazury. Oczy żółte. Młode ptaki można poznać po jaśniejszym upierzeniu i białym czubku.

Rozmiary: Długość ciała: Samce – 80 cm, samice – 90 cm. Rozpiętość skrzydeł: 2 m.

Waga: Samce – ok. 3,5 kg, samice – ok. 3,8 kg.

Głos[edytuj | edytuj kod]

Swą obecność oznajmia bardzo głośnym nawoływaniem „kwii – kwii”.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Gęste i otwarte lasy aż po wybrzeża, także sawanny i półpustynie.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje obszary Afryki, od Gwinei na zachodzie po Kenię i Etiopię na wschodzie, a na południe po wybrzeże południowoafrykańskiej Prowincji Przylądkowej.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Małpy i inne ssaki.

Wojownik wspaniały wyrusza na łowy o świcie lub późnym wieczorem. Czyha, siedząc nieruchomo na drzewie, a później gwałtownie rzuca się na upatrzonego ssaka, który może być nawet pięciokrotnie cięższy niż sam orzeł. Wojowniki wspaniałe polują często parami. Jeden ptak przyciąga uwagę ofiary, a drugi bezgłośnie i gwałtownie atakuje z tyłu. Jeśli zdobycz nie jest zbyt ciężka, ptak wzlatuje z nią w górę i zanosi do gniazda lub wysoko na gałąź, gdzie pożera ją w całości, razem z kośćmi. Większy łup rozrywa na ziemi i pojedyncze części stopniowo zanosi na drzewo gdzie je zjada.

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Orły regularnie oblatują granice swojego terytorium i odganiają inne drapieżniki. Jeśli orzeł wyczuwa niebezpieczeństwo, najeża czubek na tyle głowy.

Długość życia: 15 lat.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy[edytuj | edytuj kod]

Toki: Zaloty rozpoczynają się od lotu godowego samca. Jeśli zainteresuje to samicę, wzlatuje i przyłącza się do niego. Następnie samiec leci w jej kierunku, a ona wyciąga ku niemu pazury. Chwytają się szponami i w locie wykonują różne akrobacje.

Środowisko: Korony wysokich drzew.

Gniazdo: Zbudowane z gałęzi i chrustu. Mniejsze patyczki przynoszą w dziobie, a duże w pazurach. Gotowe gniazdo wyściełają miękkimi, świeżymi częściami zielonych roślin. Budowa i wykończenie gniazda trwa nawet 5 miesięcy. Co roku para spędza trzy miesiące na naprawie i rozbudowie gniazda, osiąga ono potem ogromne rozmiary i może mieć szerokość 2 m i wysokość 3 m.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Jaja: Samica składa 2 jaja w porze suchej.

Wysiadywanie: Podczas wysiadywania, które trwa ok. 50 dni samiec przynosi samicy pokarm do gniazda.

Pisklęta: Najczęściej przeżywa tylko jedno pisklę. Samica ofiarnie troszczy się o potomka i czasami atakuje nawet swojego partnera, który przynosi pokarm. Po 11 tygodniach pisklę zaczyna tracić biały puch, a w wieku 15‒16 tygodni zyskuje upierzenie umożliwiające latanie. Również w tym wieku, kiedy podejmuje już pierwsze próby lotu, polega nadal na rodzicach. Ptaki z Afryki Wschodniej usamodzielniają się później niż osobniki z południa, w 30‒50 tygodniu.

Cały cykl lęgowy trwa 500 dni, ponieważ rodzice karmią młode jeszcze przez 9‒12 miesięcy po wykluciu.

Status, zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Wojownik wspaniały nie jest bezpośrednio zagrożony, miejscami występuje dość licznie, ale przyszłość pokaże, jak wpłynie na niego stałe niszczenie jego środowiska naturalnego.

Przypisy

  1. Stephanoaetus coronatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Crowned Hawk-eagle (Stephanoaetus coronatus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 3 stycznia 2011].
  3. Stephanoaetus coronatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia zwierząt od A do Z. Cz. 2: Ptaki. Warszawa: IMP, 1999. ISBN 83-908277-3-5.