Stocznia Gdynia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stocznia Gdynia
Stocznia Gdynia.jpg
Typ stoczni stocznia produkcyjna
Data powstania 3 listopada 1922
Państwo  Polska
Miasto Gdynia
Dawne nazwy Towarzystwo z Ograniczoną Poręką "Stocznia w Gdyni", Stocznia Gdyńska, Stocznia im. Komuny Paryskiej
Strona stoczni
Olza na pochylni

Stocznia Gdynia S.A.stocznia morska w Gdyni powstała w 1922 roku. Od 2009 roku w stanie likwidacji - nie prowadzi działalności produkcyjnej. Jako stocznia produkcyjna wybudowała ponad 600 statków o coraz większej złożoności konstrukcyjnej i tonażu. Utrzymywała własne Biuro Projektowe współpracujące z Politechniką Gdańską i z Centrum Techniki Okrętowej. Posiadała certyfikat jakości ISO 9001. Zajmowała 100 ha przy kanale portowym Portu Gdynia. Obecnie jej tereny wykorzystywane są przez Stocznię Crist, Stocznię Remontową Vistal i inne firmy produkcyjne oraz przez Pomorską Specjalną Strefę Ekonomiczną[1].

Historia do roku 1990[edytuj | edytuj kod]

  • 3 listopada 1922 – powstanie Towarzystwa z Ograniczoną Poręką "Stocznia w Gdyni";
  • 31 grudnia 1927 – utworzona została "Stocznia Gdyńska" S.A.; najpoważniejszym udziałowcem zostaje Stocznia Gdańska, która objęła 76% akcji;
  • 17 września 1931 – wodowanie pierwszej samodzielnie zaprojektowanej i wykonanej jednostki - stalowej motorówki "Samarytanka";
  • 10 marca 1936 - stocznia znalazła się w stanie likwidacji;
  • 23 lutego 1936 – Odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie akcjonariuszy „Stoczni Gdyńskiej". Przyjęto uchwałę o uchyleniu likwidacji spółki. Przewodniczącym Rady Nadzorczej został Ignacy Brach, zaś dyrektorem Stoczni Gdyńskiej - Jerzy Arnold Badian,a jego zastępcą ds. technicznych został Aleksander Rylke – późniejszy dziekan na Politechnice Gdańskiej;
  • 28 sierpnia 1938 – stępka pod pierwszy budowany w Polsce statek pełnomorski, parowy drobnicowiec SS Olza (planowane wodowanie: wrzesień 1939);
  • podczas II wojny światowej stocznia została przejęta przez Deutsche Werke Kiel A.G. z Kilonii, której Stocznia Gdyńska była oddziałem; były w niej remontowane duże okręty Kriegsmarine a później budowano w niej okręty podwodne;
  • od maja 1945 – odbudowa po nalotach z października 1943 i 1944 r., rozpoczęcie remontów;
  • 30 marca 1950 - zmiana nazwy na "Stocznia im. Komuny Paryskiej";
  • listopad 1952 – przekazanie do użytkowania drobnicowca "Melitopol" dla ZSRR, pierwszego z serii 35 takich jednostek;
  • 1959-1963 – w ramach rozbudowy stoczni powstał ośrodek budowy kadłubów oraz pierwszy suchy dok;
  • 2 października 1963 – wodowanie zamówionego dla PLO drobnicowca "Francesco Nullo" – pierwszego statku zbudowanego w Polsce w suchym doku;
  • koniec lat 60. – dalszy rozwój w związku z budową dla Norwegów 13 masowców typu "B-523" (26 000 ton);
  • 17 grudnia 1970 – załoga stoczni idąca do pracy po strajku została ostrzelana z broni maszynowej przez wojsko i milicję (Grudzień 1970);
  • 6 lutego 1975 – wodowanie masowca "Marshal Budyonnyy" (105 000 ton)[2]; kolejne zmiany technologiczne w związku ze specjalizacją w jednostkach o dużych tonażach;
  • 30 października 1976 – drugi suchy dok w stoczni, przystosowany do budowy statków o nośności do 400 000 ton;

Historia 1991-2008[edytuj | edytuj kod]

29 listopada 1991 nastąpiła transformacja przedsiębiorstwa państwowego do jednoosobowej spółki Skarbu Państwa "Stocznia Gdynia S.A.".

W 1993 roku w związku z trudnościami finansowymi stoczni Rada Ministrów zdecydowała o restrukturyzacji jej zadłużenia, w wyniku czego właścicielami jej akcji stały się banki. Wycofały się one z inwestycji dokonując ich sprzedaży, a kluczowym akcjonariuszem stał się Stoczniowy Fundusz Inwestycyjny kierowany przez Janusza Szlantę[3][4]. W roku 1996 został on przewodniczącym Rady Nadzorczej, a następnie, od 1997 do 2003 roku, pełnił funkcję prezesa zarządu Stoczni[5].

W 1998 roku stocznia zakupiła upadającą Stocznię Gdańską tworząc Grupę Stoczni Gdynia S.A. W 1999 roku stocznia złożyła ofertę zakupu od norweskiej grupy Kværner fińskich stoczni Masa Yards[6], a w 2000 roku uznawano tę transakcję za przesądzoną[7], nie doszła ona jednak do skutku.

W 2003 roku Stocznia Gdynia zajęła pierwsze miejsce w Europie i piętnaste w świecie w kategorii wielkości produkcji (wyrażonej w CGT - compensated gross tonnage)[8].

28 marca 2003 roku, po odwołaniu Janusza Szlanty, prezesem Stoczni Gdynia S.A. został Włodzimierz Ziółkowski[5], następnie, 24 lutego 2006 roku, Kazimierz Smoliński.

6 listopada 2008 Komisja Europejska wydała decyzję w sprawie stoczni w Gdyni i Szczecinie, uznając udzieloną im przez polski rząd pomoc publiczną za nielegalną. Zgodnie z planem uzgodnionym z Komisją, podzielony na części majątek stoczni Gdynia i Szczecin miał zostać sprzedany w przetargach, a załoga - zwolniona[9].

Likwidacja Stoczni Gdynia[edytuj | edytuj kod]

Od marca 2009, zgodnie z przyjętą w sejmie tzw. "specustawą stoczniową"[10] rozpoczęto proces kompensacji Stoczni Gdynia, co oznaczało jej likwidację pod względem prawnym, całkowitą wyprzedaż majątku stoczni w przetargu nieograniczonym oraz zwolnienia grupowe obejmujące wszystkich pracowników. Pieniądze ze sprzedaży miały zostać przekazane na spłatę wierzycieli stoczni - publicznych oraz prywatnych oraz na zobowiązania publiczno-prawne, m.in. wobec ZUS.

Ostatnie wodowanie miało miejsce 25 kwietnia 2009 roku[11], zaś zwolnienie pracowników przeprowadzono z końcem maja 2009 roku[12].

W momencie zaprzestania działalności przyszłość terenów stoczniowych nie była znana - w przyszłości mogła tam powstać inna stocznia bądź dowolne inne przedsiębiorstwa, nie związane z branżą morską.

Poszukiwanie inwestora[edytuj | edytuj kod]

Inwestorem w firmie Polskie Stocznie, która miała zostać właścicielem majątku stoczni w Gdyni i Szczecinie planował zostać katarski fundusz QInvest. Transakcja była gwarantowana przez Qatar Islamic Bank oraz QInvest[13]. Jedynym udziałowcem Polskich Stoczni była fundacja Stichting Particulier Fonds Greenrights, powstała po to, by przeprowadzić transakcję zakupu kluczowych aktywów obu zakładów. W maju 2009 Stichting Particulier Fonds Greenrights zakupił kluczowe aktywa stoczni Gdynia i Szczecin, a 17 czerwca otrzymał gwarancje arabskiego banku Qatar Islamic Bank. Inwestor miał zapłacić za majątek stoczni Gdynia ponad 287 mln PLN. 25 czerwca 2009 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wydało oficjalną zgodę na sprzedaż aktywów Stoczni Gdynia S.A., potrzebną dla podmiotów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego[9]. Spółka Polskie Stocznie została zarejestrowana przez warszawski sąd 21 lipca. Jej kapitał zakładowy wynosił 100 000 zł.[13].

Prezesem zarządu Polskich Stoczni miał zostać Jan Ruurd de Jonge, natomiast dyrektorem Polskich Stoczni Gdynia - Piotr Paszkowski[14].

Stocznia Gdynia miała odtąd koncentrować się na budowie tankowców do transportu skroplonego gazu ziemnego LNG[14].

Początkowo pieniądze miały wpłynąć do 21 lipca 2009, ale fundusz Stichting Particulier Fonds Greenrigts poprosił resort skarbu o przesunięcie tego terminu. Ostatecznie wyznaczono nową datę, 17 sierpnia (do godz 0:00), ale potencjalny inwestor nie dotrzymał także tego terminu[13]. Premier Donald Tusk wkrótce poinformował, że toczą się rozmowy z innym inwestorem - Qatar Investment Authority, który jest zainteresowany przejęciem majątku stoczni. Rzecznik Ministerstwa Skarbu Państwa wyznaczył termin ostatecznego sfinalizowania transakcji na dzień 30 sierpnia[15]. Kolejny potencjalny inwestor nie zapłacił jednak ustalonej kwoty, po czym Minister Skarbu Państwa Aleksander Grad wystąpił do Komisji Europejskiej o przedłużenie terminu sprzedaży stoczni[16].

Raport NIK[edytuj | edytuj kod]

30 lipca 2009 Najwyższa Izba Kontroli przedstawiła bardzo dobrze udokumentowany raport (do 2007) o wynikach restrukturyzacji i prywatyzacji polskich stoczni[17]. Wynika z niego, iż kolejne rządy nie potrafiły osiągnąć założonych celów restrukturyzacyjnych, a stocznie nie uzyskały rynkowej zdolności produkcyjnej. Raport postawił poważne zarzuty resortowi skarbu państwa, Agencji Rozwoju Przemysłu i korporacji Polskie Stocznie. Dotyczą one bezzasadnego zasilania stoczni kolejnymi dotacjami, braku strategii dla całej branży oraz niedotrzymywania przyjętych harmonogramów reformowania i restrukturyzacji stoczni[18].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Stocznia Gdynia jest jedną z pierwszych stoczni na świecie, które zapoczątkowały budowę udoskonalonych tankowców o podwójnym poszyciu kadłuba.[8]
  • Stocznia Gdynia wspomniana jest w tekście utworu Ballada o Janku Wiśniewskim powstałego na pamiątkę wydarzeń Grudnia 1970 (fragment "Nad stocznią sztandar z czarną kokardą")
  • W latach 1989–1998 funkcję przewodniczącego komisji zakładowej NSZZ „Solidarność” w Stoczni pełnił Janusz Śniadek, późniejszy przewodniczący całego Związku i poseł na Sejm
  • Do 3 grudnia 1999 roku suwnica bramowa Stoczni Gdynia była drugą największą w Europie. Tego dnia silny wiatr przewrócił największą suwnicę bramową - w stoczni Odense Steel w Danii; gdyńska suwnica stała się największą w Europie, jednak tylko na kilka godzin - 4 grudnia również ona została powalona przez wiatr[19]. Po odbudowie w 2002 roku suwnica Stoczni Gdynia stała się ponownie największą w Europie suwnicą bramową[20].
  • Stocznia Gdyńska posłużyła w 2010 roku za plan filmowy specjalnego odcinka "Szkoły Przetrwania" dotyczącego przetrwania w "miejskiej dżungli" i warunkach industrialnych[21][22].

Przypisy

  1. Bałtycki Port Nowych Technologii, [dostęp: 31.01.2015]
  2. Charakterystyka jednostki (ang), [dostęp: 31.01.2015]
  3. Witold Gadomski, Kto dobija stocznie?, bankier.pl, 6.06.2007 [dostęp: 31.01.2015]
  4. Michał Matys, Renata Metzger, Jak Janusz Szlanta kupował stocznie, Gazeta Wyborcza z 19.12.1998 [dostęp: 31.01.2015]
  5. 5,0 5,1 Prezes Stoczni Gdynia odwołany, money.pl z 28.03.2003 [dostęp: 31.01.2015]
  6. Polska oferta zagrożona, rp.pl z 23.09.1999 [dostęp: 31.01.2015]
  7. Wyprzedaż Kvaernera, rp.pl z 25.02.2000 [dostęp: 31.01.2015]
  8. 8,0 8,1 Historia - Stocznia w chwili obecnej, Stocznia.gdynia.pl
  9. 9,0 9,1 Kroes: ws. stoczni w Gdyni nie mogło być innej decyzji, Gazeta.pl
  10. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o postępowaniu kompensacyjnym w podmiotach o szczególnym znaczeniu dla polskiego przemysłu stoczniowego, Dziennik Ustaw 2008 nr 233 poz. 1569, Sejm RP: Internetowy System Aktów Prawnych [dostęp: 31.01.2015]
  11. Ostatnie wodowanie w Stoczni Gdynia, MMTrójmiasto.pl, 23.04.2009 [dostęp: 31.01.2015]
  12. Stoczniowcy z Gdyni pracują dziś ostatni dzień, MMTrójmiasto.pl, 29.05.2009 [dostęp: 31.01.2015]
  13. 13,0 13,1 13,2 Nie ma pieniędzy za stocznie. Grad straci stołek?, Money.pl [dostęp 30.09.2009]
  14. 14,0 14,1 Inwestor stoczni w Szczecinie i Gdyni ujawniony, Newsweek.pl
  15. Ministerstwo czeka do 30 sierpnia na odpowiedź QIA ws. stoczni, Gazetaprawna.pl [dostęp 30.09.2009]
  16. Pieniądze z Kataru nie wpłynęły. Stocznie znowu do wzięcia., Forsal.pl [dostęp 30.09.2009]
  17. NIK o stoczniach 2005-2007, strona NIK, 30.07.2009 [dostęp: 31.01.2015]
  18. Stocznie toną bezpowrotnie, Teresa Wójcik, Gazeta Polska, 05.08.2009
  19. Paweł Wojciechowski, Najbardziej niszczycielskie sztormy na Pomorzu ostatnich lat, Gazeta.pl, 1.02.2013 [dostęp" 31.01.2015]
  20. Nowa suwnica w Stoczni Gdynia, Towarzystwo Okrętowców Polskich KORAB, 15.02.2002 [dostęp: 31.01.2015]
  21. Bear Grylls tym razem w Polsce!, WP.pl, 3.03.2010 [dostęp: 31.01.2015]
  22. Gdynia - Sopot: "Betonowa dżungla" w stoczni i sieci kanalizacyjnej, Dziennik Bałtycki, 31.03.2010 [dostęp: 2.02.2015]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Stocznia Gdynia S.A.
  • Jan Dudziak, Rys historyczny polskiego przemysłu okrętowego (plik pdf), Zeszyty Problemowe Centrum Techniki Okrętowej, Rok XXVII, NR B-116, listopad 2005 [dostęp: 31.01.2015]