Stoewer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stoewer V5 (1932)

Stoewer – przedsiębiorstwo działające w Szczecinie w latach 1858–1945. Fabryka Stoewer produkowała rowery, maszyny do szycia i maszyny do pisania. Powstał następnie zakład produkcji samochodów - trzeci tego typu w Europie. W szczególności była to pierwsza fabryka autobusów, które zapoczątkowały przed pierwszą wojną światową komunikację dalekobieżną np.1902 Magdeburg-Ottersleben oraz Szczecin-Berlin i miejską we Wrocławiu, Lipsku i Szczecinie, a także w Londynie.

Założycielem fabryki był Bernhard Stoewer (1834–1908). W 1896 przyjęła nazwę Stettiner Eisenwerk Bernhard Stoewer sen.; w 1899 prowadzona była przez synów Bernharda, Bernharda młodszego (1875–1937) i Emila (1873–1942) i działała pod nazwą Gebrüder Stoewer, Fabrik für Motorfahrzeuge. W 1916 roku przedsiębiorstwo zostało przekształcone w spółkę. W latach II wojny fabryka realizowała zamówienia wojskowe.

W 1945 roku fabryka uległa zniszczeniu; po odbudowie znajdowała się na jej miejscu Fabryka Mechanizmów Samochodowych Polmo. Od 2008 roku zabudowania fabryki są rozbierane.

Modele samochodów osobowych[edytuj | edytuj kod]

Model Lata produkcji Cylindry Pojemność Moc (HP) V max
10 PS 1901–1902 2 1527 cm³ 18 (13,2 kW) 50 km/h
8/14 PS 1902–1905 2 1527 cm³ 14 (10,3 kW) 50 km/h
20 PS 1904–1905 4 7946 cm³ 45 (33 kW) 85 km/h
P4 (11/22 PS) 1905–1910 4 3054 cm³ 22 (16,2 kW) 70 km/h
P2 (9/12 PS) 1906–1907 2 2281 cm³ 16 (11,8 kW) 55 km/h
P4-1 (24/36 PS) 1906–1910 4 5880 cm³ 40 (29 kW) 80 km/h
P6 (34/60 PS) 1906–1911 6 8820 cm³ 60 (44 kW) 95 km/h
G4 (6/12 PS) 1907–1911 4 1500 cm³ 12 (8,8 kW) 60 km/h
PK4 (11/20 PS) 1909–1912 4 2544 cm³ 20 (14,7 kW) 70 km/h
C1 (6/18 PS) 1909–1915 4 1546 cm³ 18 (13,2 kW) 70 km/h
B1 (6/16 PS) 1910–1912 4 1556 cm³ 16 (11,8 kW) 65 km/h
B6 (9/22 PS) 1912–1914 4 4900 cm³ 45 (33 kW) 95 km/h
C2 (10/28 PS) 1913–1914 4 2412 cm³ 28 (20,6 kW) 75 km/h
C5 (6/18 PS) 1915–1919 4 1546 cm³ 15 (11 kW) 70 km/h
D2 (6/18 PS) 1919–1920 4 1593 cm³ 18 (13,2 kW) 70 km/h
D6 (19/55 PS) 1919–1921 6 4960 cm³ 55 (40 kW) 100 km/h
D7 (42/120 PS) 1919–1921 6 11 160 cm³ 120 (88 kW) 160 km/h
D3 (8/24 PS) 1920–1923 4 2120 cm³ 24 (17,6 kW) 70 km/h
D5 (12/36 PS) 1920–1923 6 3107 cm³ 36 (26,5 kW) 80 km/h
D9 (8/32 PS) 1923–1924 4 2290 cm³ 32 (23,5 kW) 90 km/h
D12 (12/45 PS) 1923–1924 6 3107 cm³ 45 (33 kW) 100 km/h
D10 (10/50 PS) 1924–1925 4 2580 cm³ 50 (37 kW) 120 km/h
D9V (9/32 PS) 1925–1927 4 2290 cm³ 32 (23,5 kW) 90 km/h
D12V (13/55 PS) 1925–1928 6 3386 cm³ 55 (40 kW) 100 km/h
F6 (6/30 PS) 1927–1928 4 1570 cm³ 30 (22 kW) 70 km/h
8 Typ S 8 (8/45 PS) 1928 8 1999 cm³ 45 (33 kW) 85 km/h
8 Typ G 14 (14/70 PS) 1928 8 3633 cm³ 70 (51 kW) 100 km/h
8 Typ S 10 (10/50 PS) 1928–1930 8 2464 cm³ 50 (37 kW) 90 km/h
Gigant G 15 K (15/80 PS) 1928–1933 8 3974 cm³ 80 (59 kW) 110 km/h
Gigant G 15 (15/80 PS) 1928–1933 8 3974 cm³ 80 (59 kW) 100 km/h
Repräsentant P 20 (20/100 PS) 1930–1933 8 4906 cm³ 100 (74 kW) 120 km/h
Marschall M 12 (12/60 PS) 1930–1934 8 2963 cm³ 60 (44 kW) 90 km/h
V 5 1931–1932 4 V 1168 cm³ 25 (18,4 kW) 80 km/h
V 5 Sport 1931–1932 4 V 1168 cm³ 30 (22 kW) 100 km/h
R 140 1932–1933 4 1355 cm³ 30 (22 kW) 85–105 km/h
R 140 1933–1934 4 1466 cm³ 30 (22 kW) 85–105 km/h
R 150 1934–1935 4 1466 cm³ 35 (25,7 kW) 90–110 km/h
Greif V8 1934–1937 8 V 2489 cm³ 55 (40 kW) 110 km/h
R 180 1935 4 1769 cm³ 45 (33 kW) 105 km/h
Greif V8 Sport 1935–1937 8 V 2489 cm³ 57 (42 kW) 120 km/h
Greif Junior 1936–1939 4 1484 cm³ 34 (25 kW) 100 km/h
Sedina 1937–1940 4 2406 cm³ 55 (40 kW) 110 km/h
Arkona 1937–1940 6 3610 cm³ 80 (59 kW) 120–140 km/h

Charakterystyka wybranych modeli[edytuj | edytuj kod]

Widok ogólny
Widok ogólny

Model V5[edytuj | edytuj kod]

Samochód został opracowany w 1930. Produkcję rozpoczęto w 1931, a zakończono w 1932. Łącznie wyprodukowano 2100 sztuk tych pojazdów. Był to pierwszy niemiecki samochód z napędem na przednie koła.

Podstawowe dane techniczne:

  • Silnik: czterocylindrowy o pojemności skokowej 1168 cm³ i mocy 25 KM
  • Zawieszenie: koła przednie zawieszone na wahaczach poprzecznych i sprzężone z resorem piórowym poprzecznym
  • Długość: 3,5 m, szerokość: 1,54 m, wysokość: 1,6 m
  • Waga 830 kg
  • Prędkość maksymalna: 80 km/h
  • Zużycie paliwa: 9 l/100 km

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Szczecina tom II, Szczecin 1999 s. 408–412
  • Roman Czejarek: Szczecin przełomu wieków XIX/XX. Wydawnictwo Księży Młyn 2008 ISBN 978-83-61253-31-0 s. 48–51
  • Grochowiak R., Molewicz M.: Autobusy komunikacji miejskiej w Szczecinie 1928-2008. Muzeum Techniki i Komunikacji - Zajezdnia Sztuki w Szczecinie, Szczecin 2008 ISBN 978-83-927576-0-3 s. 9
Literatura dodatkowa
  • Migdalski P., Udział samochodów z fabryki Stoewera w zawodach sportowych. Przyczynek do historii sportu samochodowego na Pomorzu w latach 1919-1939, Przegląd Zachodniopomorski 17, 2002, z. 2, s. 39-60

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]